T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1694
Karar No : 2024/301
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Madencilik A.Ş.
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 11/3. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket hakkında yapılan denetimin mevzuata uygun olarak oluşturulan üç kişiden oluşan heyet tarafından yapıldığı, denetim raporu dikkate alındığında, denetim esnasında A12 seriden (…-…) arası sevk fişlerinin heyete ibraz edilmediği, davacı tarafından da bu hususun kabul edildiği, üretim veya sevkiyat olmasa dahi bu sevk fişlerinin muhafaza edilmesi gerektiği, aksi bir durumda yerel gazetede ilan vermek gibi birtakım işlemlerle bu hususun haberdar edilmesi gerektiği, davacı şirketin ise basiretli bir tacir gibi hareket etmeyerek bunun gibi işlemlerde bulunmadığı, bu haliyle denetim esnasında istenilen ilgili bilgi ve belgelerin yasal mevzuatta öngörülen şekilde denetim ekibine ibraz edilemediği anlaşıldığından, davacı şirkete isnat edilen fiilin sübuta erdiği sonucuna varılarak dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, sevk fişlerini arşivde bulamamaları nedeniyle ibraz edemediğini, denetim sonrasında yaptıkları araştırma üzerine bulunduğunu, Maden Kanunun 10. maddesi uygulanması gerekirken doğrudan para cezası düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Tekirdağ ili, Saray ilçesi, … Mahallesi hudutları dahilinde davacı şirket tarafından işletilen Kuvars Kumu işletme izin ruhsatlı maden sahasında 04-05.072019 tarihinde yapılan denetimler sonucunda hazırlanan denetim raporunda, "A12 seriden (…-…) arası sevk fişlerinin ibraz edilmediğine" ilişkin hususa yer verilmesi üzerine söz konusu denetim raporu dayanak alınarak, davacı şirkete, belirtilen sevk fişlerinin tetkik heyetine ibraz edilmediğinden bahisle … tarih ve … sayılı işlemle 3213 sayılı Maden Kanun'un 11/3. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmiştir.
Davacı şirketin bu idari para cezasını ihtirazi kayıtla 12.09.2019 tarihinde tarihinde davalı idareye ödemesi üzerine anılan idari para cezası verilmesi işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle tahsil edilen meblağın iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun ''Beyan usulü'' başlıklı 10. maddesinin dördüncü fıkrasında; ''Beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltilir. Bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanır ve beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulacağı'' "Faaliyetlerin denetimi" başlıklı 11. maddesinde; "Genel Müdürlük, maden hakları ile ilgili bütün faaliyetlerin yürütülmesini ve vecibelerin yerine getirilmesini kontrol ve denetimini yapmak ve yönlendirmek için teknik ve mali konuları yerinde incelemek maksadıyla ihtisaslaşmış diğer Devlet kuruluşlarından ve üniversitelerden de yararlanarak inceleme raporu hazırlatır. Birinci fıkraya göre yapılan inceleme sonunda gerçek dışı ve/veya yanıltıcı beyanda bulundukları tespit edilenler hakkında 10 uncu madde hükümleri uygulanır. (Ek fıkra: 4/2/2015-6592/7 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/11 md.) Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde 31.054 TL, bu fiillerden herhangi birinin tekrarı hâlinde ise iki katı tutarında idari para cezası uygulanır, mahallinde tetkik ve inceleme gerçekleştirilinceye kadar üretim faaliyetleri durdurulur. İnceleme yapacakların nitelikleri, incelemenin nasıl yapılacağı ve raporların tanzimi ile diğer hususlar yönetmelikte belirtilir" hükmüne yer verilmiştir.
21.09.2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin ''Sevk fişlerinin muhafazası'' başlıklı 58. maddesinde; ''Kullanılmış sevk fişlerinin kullanılan tarihten itibaren beş yıl süre ile muhafazası gerekir. Genel Müdürlükten alınan sevk fişlerinin inceleme ve denetimler esnasında istenilmesi halinde ruhsat sahibince ibraz edilmesi zorunludur. Aksi takdirde, Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında işlem tesis edilir.'' hükmüne; "İnceleme ve denetim" başlıklı 76. maddesinin 4. fıkrasında ise; "İnceleme ve denetimlerde ruhsat sahibi Genel Müdürlüğe verdiği teknik ve mali belgelerin hazırlanmasına esas olan bütün belgelerin asıllarını, yapılmış hesapları talep halinde heyet üyelerine göstermek zorundadır." kuralına, aynı maddenin 5. fıkrasında ise, "Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılması zorunludur. Ruhsat sahibi veya vekilinin herhangi bir nedenle inceleme ve denetime katılmaması veya inceleme ve denetimi engellemesi hâlinde Kanunun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirket hakkında yapılan denetimin mevzuata uygun olarak oluşturulan üç kişiden oluşan heyet tarafından yapıldığı, anılan denetim raporu dikkate alındığında, denetim esnasında A12 seriden (…-…) arası sevk fişlerinin heyete ibraz edilmediği, davacı tarafından da bu hususun kabul edildiği görülmüştür.
Maden Yönetmeliği'nin yukarı anılan hükümleri gereği sevk fişlerinin beş yıl süre ile muhafaza edilmesi gerektiği, inceleme ve denetim esnasında idare personellerine sunulmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmakla beraber bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereği idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltmesi gerektiği, bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanarak beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulacağı düzenlenmiştir.
Somut olayda; davacı tarafından idarece yapılan denetim esnasında belirtilen sevk fişlerinin ibraz edilmediği ve davacı tarafından bu durum kabul edilmekle beraber, davacının eylemi nedeniyle tesis edilen dava konusu işleme dayanak alınan Maden Kanunun 11. maddesinin 3. fıkrasında ''Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde 31.054 TL, bu fiillerden herhangi birinin tekrarı hâlinde ise iki katı tutarında idari para cezası uygulanır, mahallinde tetkik ve inceleme gerçekleştirilinceye kadar üretim faaliyetleri durdurulur.'' düzenlenmesine yer verilmiştir.
Ceza hukukunun temel prensiplerinden biri olan tipiklik ilkesinin dava konusu edilen işlem ile ihlal edildiği anlaşılmıştır. Başka bir anlatımla; davacının fiili, anılan Kanunun 11. maddesinin 3. fıkrasında yer alan yaptırım tanımına uymamakta olup, söz konusu fiil nedeniyle Maden Yönetmeliği'nin 58. maddesi gereği idarece gerekli uyarının yapılarak iki ay içinde düzeltilmesi için süre tanınması gerektiği ve bu süre içinde gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde Maden Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan idari para cezasının uygulanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu durumda; davacının eylemine uygun olan Kanun maddesi gereği işlem tesis edilmesi gerekirken, tipiklik ilkesine aykırı olarak farklı bir yaptırım öngören kanun maddesi dayanak alınarak tesis edilen idari para cezası işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 31/01/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.