Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/1699 E. , 2022/2248 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1699
Karar No : 2022/2248
DAVACI : … Kolu … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- …
VEKİLLERİ : Huk. Hizm. …
Hukuk Müşaviri …
2- … Başkanlığı
VEKİLLERİ : I. Hukuk Müşaviri …
Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : 25/10/2011 tarih ve 28095 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2. alt bendinin, (s) bendinin 3. alt bendi ile (v) bendinin; 10. ve 16. maddesinin; 17. maddesinin üçüncü fıkrasının; 18. maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendinin; 19. maddesinin birinci fıkrasının (b), (ç), (d) bentleri ile dördüncü ve beşinci fıkrasının; 20. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi, (b) bendinin 1. alt bendi ile (c) bendinin; 24, 25, 27. maddelerinin ve 32. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Getirilen düzenlemelerle, kurum içinde yıllarca emek vererek çalışma düzenini çok iyi bilen, yetişmiş personelin atamalarının engellenerek bunların yerine üniversite öğretim üyelerinin atanmalarına olanak sağlanmasının kurum içi işleyişi ve koordinasyonu bozacağı, Diyanet eğitimi almamış kişilerin ilçe müftüsü olarak atanmalarının önünün açıldığı, il vaizi olarak atanabilme koşullarının net olarak düzenlenmediği, yeni getirilen rotasyon sisteminin, Anayasanın eşitlik ilkesine ve hukukun temel ilkelerine aykırı olduğu, grup ve sınıf hizmet sürelerine yönelik olmak üzere getirilmiş olan hükümlerde personel lehine düzenlemeler bulunmadığı, şeflerin rotasyon kapsamına alınmalarının haksızlık olduğu, mesleki bilgi seviye tespit sınavlarına ilişkin puanların Başkanlıkça belirlenmesinin keyfiliğe yol açacağı, görev ve görev yeri değişikliği konusunda da idareye geniş takdir hakkı verildiği, nakil ve atamalarda eş durumunun gözetilmemesinde hukukun temel ilkelerinin göz ardı edildiği, vaiz atamaları konusunda da belirsizlik yaratıldığı ileri sürülerek, dava konusu düzenlemeye ilişkin ilgili maddelerin iptaline karar verilmesi gerektiği belirtilmektedir.
…'NIN SAVUNMASI : Diyanet İşleri Başkanlığının dini ve ilmi verileri birlikte kullanabilen, söz ve davranışlarıyla örnek bir hayat sergileyebilen din görevlilerini bünyesinde barındırmayı hedefleyerek faaliyetlerini yürüttüğü, bu faaliyetlerini yürütürken karşılaştığı karmaşık sorunları çözmek için alternatif uygulamalara yöneldiği, yürüten din hizmetlerinin niteliği gereği azami dikkat ve özeni göstermek zorunda olduğu, başka kurum ve kuruluşların bilgi ve tecrübelerinden faydalanma olanağının çok kısıtlı kaldığı, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un Resmi Gazetede yayımlandığı 02/07/1965 tarihinden itibaren İlahiyat Fakültelerinde görevli bulunan akademisyenlerden hizmetine ihtiyaç duyulanların Başkanlıkta çalışabilmelerini sağlamak amacıyla, kanunun verdiği yetki ve sınırlar gözetilerek mevzuatta düzenlemeler yapıldığı, bu yöndeki düzenlemelerin yeni olmadığı, daha sonra 633 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikler sonrasında Başkanlık teşkilat yapısında önemli değişiklikler yapılması üzerine, dava konusu düzenlemelerin yer aldığı Yönetmeliğin hazırlanarak yürürlüğe konulduğu savunulmaktadır.
… BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI: Başkanlıkça yürütülen hizmetler üzerinde bilimsel ve akademik çalışmaların yapıldığı ilahiyat fakültelerinden ve bu çalışmaları yürüten kamu görevlilerinden yararlanmanın doğal olduğu, ayrıca Yönetmeliğin dayanaklarından birinin de Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri oluşturduğu, grup hizmetine tabi personelin bütün gruplarda sınıf hizmetine tabi personelin de bütün çoğrafi bölgelerde çalışmalarının temel ilke olarak kabul edildiği ve bu yönde düzenlemeler yapılarak teşkilat bünyesindeki personelin yurdan tüm bölgelerinde dengeli ve adil bir dağılımının amaçlandığı, dava konusu edilen düzenlemelerin bir çoğunun önceki Yönetmeliklerde de bulunduğu, insan kaynağının etkin ve verimli kılınmasına çalışıldığı ileri sürülerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 04/04/2019 tarih ve E:2016/1124 K:2019/1534 sayılı bozma kararına uyularak anılan kararda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 25/10/2011 tarih ve 28095 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin 2. alt bendinin, (s) bendinin 3. alt bendi ile (v) bendinin; 10. ve 16. maddesinin; 17. maddesinin 3. fıkrasının; 18. maddesinin 9. fıkrasının (c) bendinin; 19. maddesinin 1. fıkrasının (b), (ç), (d) bentleri ile 4. ve 5. fıkrasının; 20. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi, (b) bendinin 1. alt bendi ile (c) bendinin; 24, 25, 27. maddelerinin ve 32. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, Danıştay Beşinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 04/11/2014 tarih ve E:2011/8768, K:2014/7418 sayılı kararıyla, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin dava konusu edilen; 19. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptaline, 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin 2. alt bendi, (s) bendinin 3. alt bendi ile (v) bendi, 10.maddesi, 16. maddesi, 19. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi,19. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ile 4. ve 5. fıkraları, 20. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi, (b) bendinin 1. alt bendi ile (c) bendi, 32. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendine yönelik iptal istemleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 17. maddesinin 3. fıkrası, 18. maddesinin 9. fıkrasının (c) bendi, ile 24., 25., ve 27. maddeleri hakkındaki iptal istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı nedeniyle avukatlık ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmı ve iptale ilişkin kısmının davalı idareler tarafından temyizen incelenerek bozulmasının istenilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 04/04/2019 tarih ve E:2016/1124 K:2019/1534 sayılı kararıyla, "Hizmetin gerektirdiği hallerde, kamu yararı doğrultusunda idarece işlem tesis edilmesi her zaman mümkün olduğundan, idarenin bu yetkisini kullanmasına olanak veren düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, nitekim, idarece işlem tesis edilmesi durumunda, bu işlemlerin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi için yargı yoluna başvurulabileceğinin de açık olduğu, bu durumda, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık, temyize konu kararın Yönetmeliğin 19. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmında ise hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle temyize konu kararın Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 19. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, davalı idareler aleyhine avukatlık ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA karar verilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.
Bu itibarla, Danıştay Onikinci Diresince bozma kararına uyulması zorunlu olduğundan, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 04/04/2019 tarih ve E:2016/1124 K:2019/1534 sayılı bozma kararına uyularak anılan kararda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 19. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Danıştay Beşinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 04/11/2014 tarih ve E:2011/8768, K:2014/7418 sayılı kararın davalı idareler tarafından aleyhe olan kısımlar yönünden temyiz edilmesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2019 tarih ve E:2016/1124, K:2019/1534 sayılı kararıyla, Danıştay Beşinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulu kararının davalı idareler aleyhine avukatlık ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının onanması, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmının bozulması üzerine; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmadığından, anılan bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Diyanet İşleri Başkanlığı teşkilatında bir kadroya açıktan, naklen, görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların niteliklerini belirlemek, atama ve nakillerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesi ve 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği 25/10/2011 tarih ve 28095 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bunun üzerine; söz konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2. alt bendinin, (s) bendinin 3. alt bendi ile (v) bendinin; 10. ve 16. maddesinin; 17. maddesinin üçüncü fıkrasının; 18. maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendinin; 19. maddesinin birinci fıkrasının (b), (ç), (d) bentleri ile dördüncü ve beşinci fıkrasının; 20. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi, (b) bendinin 1. alt bendi ile (c) bendinin; 24, 25, 27. maddelerinin ve 32. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Danıştay Beşinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 04/11/2014 tarih ve E:2011/8768, K:2014/7418 sayılı kararı ile "Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin dava konusu edilen; 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptaline, 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2. alt bendi, (s) bendinin 3. alt bendi ile (v) bendi, 10.maddesi, 16. maddesi, 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, 19. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile dördüncü ve beşinci fıkraları, 20. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 2. alt bendi, (b) bendinin 1. alt bendi ile (c) bendi, 32. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine yönelik iptal istemleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 17. maddesinin üçüncü fıkrası, 18. maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendi, ile 24., 25., ve 27. maddeleri hakkındaki iptal istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın davalı idareler tarafından aleyhe olan kısımlar yönünden temyiz edilmesi sonucunda; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2019 tarih ve E:2016/1124, K:2019/1534 sayılı kararıyla, Danıştay Beşinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulu kararının davalı idareler aleyhine avukatlık ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının onanmasına, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceğini hükme bağlamıştır.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 28. maddesinde; "Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz. Ancak, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri ile Emniyet Hizmetleri sınıflarına dahil memurlar hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir." hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin dava konusu edilen; 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmı yönünden;
Anılan bent ile, ihtiyaç fazlası eleman bulunduğunun tespit edilmesi hali, hizmet gereği görev veya görev yeri değişikliği sebepleri arasında gösterilmişse de, hizmetin gerektirdiği hallerde, kamu yararı doğrultusunda idarece işlem tesis edilmesi her zaman mümkün olduğundan, idarenin bu yetkisini kullanmasına olanak veren düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim, idarece işlem tesis edilmesi durumunda, bu işlemlerin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi için yargı yoluna başvurulabileceği de açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin dava konusu edilen; 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmı yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin; dava kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen ret ile sonuçlandığından, … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Davanın ret kararı ile sonuçlanan ve kesinleşen kısmı nedeniyle daha önce davalı idareler lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden, bu aşamada yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/04/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.