T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/17181
Karar No : 2022/4878
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI) : … Sanayi ve Turizm Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin kısmen iptaline, kısmen reddine hükmedilmiştir.
Anılan karara karşı davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin 3.334.038,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin kısımlarının iptaline, 2.004.265,90-TL kısmı yönünden ise davanın reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı karar, tarafların temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 08/07/2020 günlü, E:2019/10102, K:2020/2695 sayılı kararıyla; eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : Bozma kararına uyularak yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; ecrimisilin bedel yönünden hukuka uygunluğunun denetiminde bilirkişi tarafından emsallere göre belirlenen değerin, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünün altında kalması nedeniyle, 2015 yılı için emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ü olan 37,82 TL/m², 2016 yılı için emlak vergisine esas asgari değerin %3'ü olan 38,87-TL/m² ve 2017 yılı için emlak vergisine esas asgari değerin %3'ü olan 40,36-TL/m² değer dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucunda, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idare istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin dava konusu işlemlerin 2.781.072,75-TL'lik kısımlarının iptaline, 2.557.231,15-TL'lik kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından; taşınmazın 17/10/2007 tarihinde imar uygulaması sonucu Hazine adına tescil edildiği, Japon Hükümeti ile 30/06/2016 tarihinde imzalanan 03/10/2016 günlü, 29846 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanan anlaşma gereğince kurulması kararlaştırılan Türk - Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesine taşınmazın tamamının tahsis edilmesine karar verildiği, davacının işgali tespit edilerek usul ve yasaya uygun idari işlem tesis edildiği, ecrimisil belirleme yetkisinin bedel tespit komisyonunda olduğu, hesaplama yöntemi açısından dava konusu işlemleri kusurlandırmaya olanak bulunmadığı ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.
Davacı tarafından; işgalci durumunda olmadığı, 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesine göre idareye başvuru yapıldığı, 19/07/2003 tarihinden önce yapılan yapılar üzerinde hak sahibi oldukları, devir talep edildiği, İstinaf Mahkemesince ecrimisil istenmesinin esasının incelenmediği, bilirkişi raporunun hata ve çelişkiler içerdiği, eksik incelemeye dayalı olarak olarak karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği belirtilmektedir.
TARAFLARIN CEVABI :
Davacının Cevabı : Davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
Davalı İdarenin Cevabı : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, ... ilçesi, … Mahallesinde bulunan, … parsel sayılı tamamı Hazineye ait 47.588,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 43.623,00 m²'sinin üzerinde işyeri (2 katlı betonarme bina, tek katlı yığma yapı, tek katlı demonte yapı ve müştemilatlar, havuz, idari bina ve şantiye alanı) yapılmak suretiyle davacı şirket tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 02/12/2015 - 29/05/2017 tarihleri arası dönem için 5.338.303,90-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuz olup, bilirkişi veya bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan, ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal bir taşınmaza göre değerlendirilmesi yolunun seçilmesi ve bu emsalin taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan nitelikte olması gerektiği, öte yandan, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar için emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde ecrimisil bedeline hükmedileceği de kuşkusuzdur.
Dava konusu taşınmazın önceki dönemlere yönelik; 08/10/2013 - 19/11/2013 tarihleri arasındaki 1 ay 12 günlük süre için düzenlenen 16/04/2014 günlü, 36777 sayılı, 42.914,00 TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil ihbarnamesinin geri alınması talebiyle yapılan 20/05/2014 günlü, 49005 sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın bozulmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 08/07/2020 günlü, E:2016/9633, K:2020/2704 sayılı kararının düzeltilmesi isteminin Dairemizin 06/10/2022 günlü, E:2021/14560, K:2022/4876 sayılı kararıyla reddedildiği,
Yine, 19/05/2012 - 07/10/2013 tarihleri arasındaki 1 yıl, 4 ay, 20 günlük süre için düzenlenen 470.035,00-TL tutarlı, … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil ihbarnamesinin geri alınması talebiyle yapılan … günlü, … sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 17.439,00-TL’lik kısmının iptali, 452.596,00-TL'lik kısmı yönünden davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca temyizi üzerine bozulmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 08/07/2020 günlü, E:2016/9142, K:2020/2705 sayılı kararının davalı idarece düzeltilmesi isteminin Dairemizin 06/10/2022 günlü, E:2021/14556, K:2022/4875 sayılı kararıyla reddedildiği görülmüştür.
Bu durumda, taşınmazın önceki dönem kullanımlarına ilişkin yapılacak yargılama sonucu verilecek kararlar dikkate alınarak ve yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemlerin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda verilen temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…., K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 06/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.