Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2021/1746 E. , 2021/4928 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1746
Karar No : 2021/4928
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ortağı oldukları ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne 667 ve 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca uygulanan yaptırımların kaldırılması talebiyle yapmış oldukları başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile Milli Emlak Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı işlemlerinin ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti. açısından iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen hain darbe girişimi sonrasında çıkartılan kanun hükmünde kararnameler ile darbe girişimini gerçekleştiren FETÖ/PDY ile milli güvenliğe tehdit oluşturan diğer oluşumların bir daha böyle bir olaya kalkışmalarının önlenmesinin amaçlandığı, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu tür oluşumlara aidiyeti, irtibatı ve iltisakı bulunduğu tespit edilen gerçek kişiler ile tüzel kişilerin malvarlıklarına el konulmasının düzenlendiği, ... Ağır Ceza Mahkemesince FETÖ/PDY terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme suretiyle silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hapis cezası ile cezalandırılan davacıların kurucusu ve ortakları olduğu ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin kapatılmasına ilişkin işlemin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükmünün amacına uygun olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar vekili tarafından; Milli Eğitim Bakanlığının Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderdiği ... tarih ve ... sayılı yazısının ekinde kapatılan okulun Özel ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi olduğu, okulun bağlı olduğu tüzel kişiliğin ise ... Özel Eğitim Öğretim Spor ve Sağlık Hizmetleri İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğunun belirtildiği, ... Özel Eğitim Öğretim Spor ve Sağlık Hizmetleri İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye KHK'da düzenlenen yaptırımların zaten uygulandığı, sehven bağlı olduğu şirketin vergi numarası yerine okulun bulunduğu binanın sahibi olan ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin vergi numarasının yazıldığı, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede terör örgütü ile irtibat ya da iltisakı belirlenen özel kişilerin malvarlığının hazineye intikal edeceğine dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, tesis edilen işlemlerin yetki, şekil, sebep ve konu unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu, ceza mahkemesi karar tarihinin idari işlemlerden çok sonra olduğu, kesinleşmiş mahkumiyet hükmünün bulunmadığı, masumiyet karinesinin ihlal edildiği, ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede tahdidi olarak sayılan kurum ve kuruluşlardan olmadığı, yetkili idarece usulüne uygun alınmış bir kararın bulunmadığı, muvazaalı bir işlemin tespit edilemediği, istinaf isteminin gerekçesiz olarak reddedildiği, istinaf mahkemesince verilen kararın kesin olduğu belirtilse de 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi hükmü gereği temyiz kanun yolunun açık olduğu iddia edilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:
23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin "Kapatılan Kurum ve Kuruluşlara İlişkin Tedbirler" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; a) Ekli (I) sayılı listede yer alan özel sağlık kurum ve kuruluşları, b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, c) Ekli (III) sayılı listede yer alan vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işetmeleri, ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları, d) Ekli (V) sayılı listede yer alan sendika, federasyon ve konfederasyonlar, kapatılmıştır. (2) Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakı Vakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayılır. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birinci fıkrada sayılanların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir. (3) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır. Bu fıkra kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında da ikinci fıkra hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
17/08/2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Devir İşlemlerine İlişkin Tedbirler" başlıklı 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ise "Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir." kuralı düzenlenmiştir.
Davacıların ortağı olduğu dava dışı ... Özel Eğitim Öğretim Spor ve Sağlık Hizmetleri İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait Özel ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin 3. fıkrası doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile kapatılmış, ancak daha sonra ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ticari sicil kaydı resen terkin edilerek malvarlığı Hazineye devredilmiştir.
Bunun üzerine, ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne 667 ve 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca uygulanan yaptırımların kaldırılması talebiyle yapılan 01/09/2016 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işleminin, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün kapatılan Özel ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin bağlı olduğu ... Özel Eğitim Öğretim Spor ve Sağlık Hizmetleri İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen işlemlerin yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ... tarih ve ... sayılı ... Özel Eğitim Öğretim Spor ve Sağlık Hizmetleri İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin faaliyetinin sonlandırılmasına, ticari sicil kaydının resen terkin edilmesine ve devralınan varlıkları dışındaki varlıklarının Hazineye devredilmiş sayılacağına ilişkin işleminin ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti. açısından iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
667 sayılı KHK'nın 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlara irtibatı olduğu belirlenen ve 667 sayılı KHK eki listede yer almayan özel ve vakıf sağlık kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonların, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile "kapatılmasına" ve 667 sayılı KHK'nın 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca "kapatılmasına" karar verilen vakıflar dışındaki kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın "Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılmasına" ilişkin kararlar, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınmasını amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
Bununla birlikte iptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.
667 sayılı KHK'nın 2. maddesinin 2. fıkrasının öngördüğü üzere "kapatılmasına" karar verilen vakıflar dışındaki kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın "Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır" hükmü gereğince davacıların ortağı olduğu ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ticari sicil kaydı resen terkin edilmiş ve devralınan varlıkları dışındaki varlıkları Hazineye devredilmiştir.
Bu kapsamda davacıların ortağı olduğu ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılması için bu şirkete bağlı olan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlara irtibatı olduğunun belirlenmesi ve ilgili bakanlıklarda Bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine Bakan onayı ile "kapatılmasına" karar verilmesi gerektiği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; 667 sayılı KHK'nın 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Eğitim Bakanlığının 12/08/2016 tarih ve 8266117 sayılı Bakan onayı ekindeki listede bulunan ve ilgili komisyon tarafından milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen kurumlarla ilgili işlemlerin yapılmasının Maliye Bakanlığından talep edilmesi üzerine bu kapsamda davacılara ait ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin kapatılarak, yukarıda yer verilen Kanun Hükmünde Kararnamelerde düzenlenen yaptırımların yalnızca kapatılan Özel ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin bağlı olduğu ... Özel Eğitim Öğretim Spor Sağlık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.'ye uygulanması gerekirken, yine davacılara ait ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye de uygulandığı, her iki şirketin de malvarlığının Hazineye intikal ettirildiği, ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye bağlı olan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları hakkında 667 sayılı KHK uyarınca kapatılması yönünde komisyon kararının bulunmadığı, Özel ... adındaki eğitim kuruluşunun ... Özel Eğitim Öğretim Spor Sağlık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti'ne ait olduğu, Milli Eğitim Bakanlığınca sehven ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi numarası bildirildiğinden Maliye Bakanlığı tarafından bu şirket hakkında da işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, ... Özel Eğitim Öğretim Sağlık ve Spor Hizm. İnş. Turizm Oto Kir. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılması için bu şirkete bağlı olan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlara irtibatı olduğunun belirlenmediği ve ilgili bakanlıkta bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine Bakan onayı ile kapatılması yönünde herhangi bir karar verilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.