T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/1804
Karar No:2023/5711
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Petrol Ürünleri ve Otomotiv Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … sayılı bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 17/11/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyeti yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 87.815,00-TL idari para cezası uygulanmasına ve mevzuata aykırı durumun devam ettiği gerekçesiyle piyasa faaliyetlerinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulacağının bildirilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde 01/10/2017-17/11/2017 tarihleri arasında motorin dönem başı stok miktarının 8830,38 litre, dönem sonu stok miktarının ise 21464,41 litre olduğu, aynı tarih aralığında 15 adet dolum kaydında toplam 88329,07 litre motorin dolumu yapıldığı, satış raporları bölümünde 2444 adet satış kaydında toplam 73018,84 litre motorin satışı yapıldığının, bu şekilde otomasyon alış satış kayıtları ile ödeme kaydedici cihaz satış kayıtları arasında fark olduğunun, tank hareket raporları bölümünde 09/11/2017 saat 21.50 ile 10/11/2017 saat 10.50 arasında tank (1) grafiğinin 18162 litre seviyesinden 15440 litre seviyesine 2722 litre gerilediğinin, tank (2) grafiğinin 14242 litre seviyesinden 8763 litre seviyesine 5479 litre gerilediğinin, toplam 8201 litre tank satış hareketi olduğunun, tank hareket grafiği ile satış hareketlerinin uyumlu olmadığının tespit edildiği, bu hususların tutanakla sabit olduğu, otomasyon sisteminin denetime konu inceleme döneminde sağlıklı çalışmadığı, davacı şirketin lisansın verdiği hak dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle hakkında dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, bu durumda, davacı şirket tarafından istasyon otomasyon sistemi sağlıklı ve doğru çalışmıyor iken akaryakıt hareketine konu eylemin gerçekleştirildiğinin sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce;piyasada faaliyet gösteren bayilik lisansı sahiplerinin, dağıtıcıların, akaryakıt istasyonlarında kurmakla yükümlü oldukları istasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahele edemeyecekleri, stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesini teminen istasyonlarında kurulu olan otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumlu oldukları ve istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmayan yerlerinde (tank, pompa v.s) akaryakıt satışı ve dolum yapamayacakları, buna aykırı fiili bulunduğu tespit olunan bayilik lisansı sahiplerine 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanabileceği,
5015 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki düzenlemenin lisans sahiplerinin genel nitelikli hak, kısıtlama ve yükümlülüklerine ilişkin olduğu, anılan maddenin birinci ve ikinci fıkrasının lisans sahiplerine lisans hangi faaliyete (rafinerici, taşıma, iletim, bayilik v.b) ilişkin olarak verilmişse sadece buna ilişkin alanda piyasa faaliyetinde bulunabilecekleri ve bu hakkın lisansta kayıtlı hususlar dahilinde kullanılabileceğine ilişkin koşulları düzenlediği,
Bu itibarla, dava konusu idari para cezasının tesis edilmesine sebep olan olayın, bayilik lisansı sahibi olan davacı şirkete ait istasyonda otomasyon sisteminin sağlıklı ve düzenli çalışmaması ve akaryakıt dolum ve satışlarının otomasyon sistemine tam yansımaması olduğu, anılan eylemin karşılığında ise "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiilinin karşılığı olan idari para cezasının tesis edildiği, dava dosyasında mevcut olan tespite göre faaliyetin usulüne uygun yürütülmediği açık olmakla birlikte, mevzuatın belirlediği kurallara uygun olarak bayilik faaliyetinin yürütülmemesinden dolayı davacıya idari yaptırım uygulanması mümkün ise de, davacıya isnat edilen "sahip olunan lisans ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyetinde bulunduğu" şeklindeki fiilin karşılığının 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde idarî yaptırım olarak belirlenmediği anlaşıldığından, dava konusu idari para cezasında ve faaliyetin geçici olarak durdurulmasına dair işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf olunduğundan aleyhe harca hükmedilmemesi gerektiği, otomasyon sistemi sağlıklı çalışmadığı zamanda akaryakıt satışı yapıldığının tespit edildiği, davacı şirketin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediği, dava konusu işleme konu fiilin, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterme kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçelerle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacı şirkete 87.815,00-TL idarî para cezası verilmesine dair kısmı yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının incelenmesi;
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin işlettiği akaryakıt istasyonundaki otomasyon sistemi sağlıklı çalışmadığı hâlde akaryakıt hareketine konu satış gerçekleştirilmesi fiilinin "lisans ile tanınan haklar dışında faaliyet gösterilmesi" olarak yorumlanarak 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası ve faaliyetin geçici olarak durdurulması işlemi uygulandığı anlaşılmaktadır.
Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi, lisans sahiplerinin kendilerine verilen lisansta belirtilen faaliyet konuları ve tanınan haklar dışında başka bir konuda ve alanda piyasa faaliyetinde bulunulması hâlinde uygulanacak idarî para cezasına ilişkin bir düzenleme olduğundan, anılan düzenlemenin somut olayda tespit edilen tipik fiili karşılamadığı, davacının otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmamasına dair fiilinin 5015 sayılı Kanun dışında düzenlenen ikincil mevzuat olan 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" da yer alan bir yükümlülüğün ihlâli niteliğinde olduğu ve karşılığı yaptırımın da 19. maddenin yedinci fıkrasında kurala bağlanmış olduğu, aksi yorumun ikincil düzenlemelerde yer alan herhangi bir yükümlülüğün ihlâli hâlinde, piyasada faaliyet gösteren lisans sahiplerinin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlâl etmiş olacağı ve tümüne 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesi gerekeceği anlamı çıkacağı, bu hususun da 19. maddenin düzenlenme biçimi ve amacıyla çelişeceği açıktır.
Bunun yanında, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hâlinde, maddede belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara ne şekilde ceza verileceği kurala bağlanmış olduğundan, ikincil mevzuatın ihlâli hâlinde verilecek olan idarî para cezası miktarının tayininde 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin mi yoksa 19. maddenin yedinci fıkrasının mı uygulanacağı şeklinde bir belirsizlik doğacaktır ki, bu durum da kanunîlik ilkesine aykırılık teşkil edecektir.
Bu durumda, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle davacıya idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacı şirkete tanınan 15 günlük süre içerisinde aykırılığın giderilmediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmasına dair kısmı yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının incelenmesi;
Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 27/10/2017 tarihinde yapılan denetimde tespit edilen hukuka aykırılıklarla ilgili olarak doğrudan soruşturmaya başlanmış ve hazırlanan soruşturma raporu davacıya tebliğ edilerek yazılı savunması talep edilerek, söz konusu aykırılığın 15 gün içerisinde giderilmemesi hâlinde piyasa faaliyetlerinin geçici durdurulabileceği veya lisansın iptal edilebileceği ihbar edilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi'nce, dava dosyasında mevcut olan tespitlere göre bayilik faaliyetinin usulüne uygun yürütülmediği; ancak, davacıya isnat edilen, "lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyeti yapılması" fiilin karşılığının 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde idarî yaptırım olarak belirlenmediği belirtilerek, dava konusu işlemin bu kısmının da iptaline karar verilmiştir.
İdare tarafından işlemde uygulanan mevzuat hükmünde piyasa faaliyetinin geçici durdurulması tedbiri açısından tespit edilen aykırılığın giderilmesi için on beş gün süre verileceği, süre sonunda yapılacak denetim ve tespitler üzerine aykırılık hali devam ediyorsa geçici durdurma tedbiri uygulanacağı düzenlenmiş olup, dosya kapsamında davacının verilen süre sonunda aykırılığı giderip gidermediğine yönelik yapılmış yeni bir tespit ve bu tespite dayalı işlem bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davacı şirket tarafından, soruşturmaya konu aykırılıkların, dava konusu işlem tesis edilmeden önce giderilerek piyasa faaliyetine başlanılıp başlanılmadığının idarece açıkça ortaya konulmadığı anlaşıldığından, davacı şirkete tanınan 15 günlük süre içerisinde söz konusu aykırılıkların giderilmediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulacağına dair dava konusu işlemin bu kısmında da hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3.Davalı harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam …-TL harcın istemi hâlinde davalıya iadesine,
4.Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
5.Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 12/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.