T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/18709
Karar No : 2023/3427
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- (DAVACI) : …Yat Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca aleyhe olan kısımlarının dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, … Mahallesi, … Mevkinde bulunan, … ada, … parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait taşınmazın 2.200,00 m²'sinin 04/10/2011-15/06/2015 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen 499.119,58-TL tutarlı, … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, söz konusu taşınmazın 04/11/2011-15/06/2015 tarihleri arası işgal dönemi için toplam 388.792,44-TL ecrimisil getirisinin hesaplanması nedeniyle davaya konu ecrimisil ihbarnamesinin 110.327,14.-TL'lik kısmının iptaline, 388.792,44-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; dava konusu işlemin zamanaşımına uğradığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme neticesinde düzenlendiği, anılan rapora karşı yapılan itirazların mahkemece yeterince değerlendirilmediği, söz konusu taşınmaz üzerinde dalyan haklarının bulunduğu ve bu kapsamda taşınmazın kira ilişkisine dayalı olarak kullanıldığı, dolayısıyla fuzuli şagil sayılamayacakları ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; taşınmazın tamamının Hazine adına tescilli olduğu, dalyan hakkı sahibine mülkiyet hakkı tanınmadığından taşınmazı kiraya verme yetkisinin de bulunmadığı, davacının fuzuli şagil konumunda olduğu, ecrimisil bedeli belirlenirken taşınmazın emlak vergi değerlerinin dikkate alındığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Taraflarca cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, davacının usule ilişkin itirazı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, … Mahallesi, … Mevkinde bulunan, … ada, … parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait taşınmazın 2.200,00 m²'sinin 04/10/2011-15/06/2015 tarihleri arasında tek katlı yığma yapı, sundurma, tekne imalatı ve onarım atölyesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen 499.119,58-TL tutarlı, … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." düzenlemesi bulunmaktadır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 2. fıkrasında, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmü yer almaktadır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında ise, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece … tarih ve … sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir Kararıyla, taşınmazın emlak vergi değerinin %5'ine göre, 2011 yılı için 31,20-TL/m², 2012 yılı için 34,36-TL/m², 2013 yılı için 37,03-TL/m², 2014 yılı için 100,00-TL/m² ve 2015 yılı için 105,06-TL/m² bedel üzerinden, 04/10/2011-15/06/2015 tarihleri arasındaki dönem için toplam 499.119,58-TL ecrimisil takdir edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda ise; taşınmazın önceki işgal dönemi göz önünde bulundurulmamakla birlikte yeterli emsal araştırması yapılmadan ve taşınmazın emlak vergi değeri de dikkate alınmadan dava konusu taşınmaz için 2017 yılı birim ecrimisil bedelinin 60,00-TL/m² olarak belirlendiği ve önceki yıllar için yeniden değerleme oranları uygulanarak hesaplama yapıldığı görülmektedir.
Dava konusu taşınmazın önceki ecrimisil dönemi olan 10/06/2005 - 09/06/2010 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 333.869,44-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın reddine dair ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada; bilirkişi heyetince 2010 yılına ait ecrimisil m² birim değeri 29,03-TL olarak takdir edilmiş ve … İdare Mahkemesince … günlü, E:…, K:… sayılı, bilirkişi raporu doğrultusunda verilen kısmen iptal, kısmen davanın reddi yolundaki karar, tarafların temyizi üzerine Dairemizin 01/03/2023 günlü, E:2021/11708, K:2023/866 sayılı kararıyla onanmıştır.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın önceki dönem olan ve yargı kararıyla 2010 yılı ecrimisil m² birim değerinin 29,03-TL olarak ortaya konulduğu göz önünde bulundurularak, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınıp, taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde yargı kararıyla ortaya çıkan birim bedeli dava konusu döneme uyarlamak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu bölge idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 13/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.