T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1924
Karar No : 2024/1093
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:.., K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Ankara Emniyet Müdürlüğü, Mamak Şehit İdris Aydın Polis Merkezi Amirliği emrinde polis memuru olarak görev yapmakta olan davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5 maddesinde yer alan "Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle, 6 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de, aynı Tüzüğün 14. maddesinin uygulanması suretiyle bir derece ağır ceza olan "16 ay uzun süreli durdurma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin … günlü, … sayılı Ankara Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; uyuşmazlıkta, davacı ve arkadaşlarının, görevli olmadıkları sırada 17/10/2010 günü, bir taksi sürücüsü ile trafik yüzünden tartışmalarıyla başlayan ve taksi sürücüsünü takip ederek kaçtığı tavernaya girmeleri sonrasında burada taksi sürücüsü ve garsonlarla kavga etmeleri ile büyüyen, tarafların birbirlerini karşılıklı darp ettikleri ve davacının arkadaşı O.D.'nin bıçakla yaralandığı olaya karıştıkları ve yaklaşık yarım saatten fazla süren olaylar sırasında 155 Polis İmdatı aramak yerine, ilk olay yerinden kaçan taksi sürücüsünü cezalandırmak amacıyla takip ederek tavernaya girip, burada da garsonlarla kavga ettiklerinin anlaşıldığı, bu nedenle davacının "Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediği hususunun sübut bulduğu, diğer taraftan, davacının 06/10/2010 tarihinde aynı madde kapsamında işlediği eylemiyle disiplin cezasıyla cezalandırıldığı anlaşıldığından, Tüzüğün 14. maddesinin uygulanması suretiyle bir derece ağır ceza olan "16 ay uzun süreli durdurma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; olayda mağdur durumda olduğu, kusurunun bulunmadığı, olaya ilişkin olarak ... Asliye Ceza Mahkemesinde açılan davada herhangi bir ceza almadığı, olayın sıcaklığı ve heyecanı içerisinde 155 Polis İmdatı arama fırsatını bulamadığı, olay sırasında arkadaşının kaybolan silahını aldığını düşündüğü için şahsı takip ettiği, kavga etmek amacını taşımadığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesi tarafından Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesine, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca, Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından da Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyasının incelenmesinden, istirahatli olduğu 17/10/2010 günü saat 01.45 sularında, Altındağ İlçesi, Çankırı Caddesi ile Rüzgarlı Caddesinin kesiştiği yerde, 06 T 3028 plakalı taksi sürücüsü F.U. ile ... plaka araçta bulunan davacı, Başbakanlık Koruma Dairesi Başkanlığında görevli olan polis memuru O.Ö. ve kendilerini başka bir araçla takip eden sivil arkadaşları O.D. arasında trafik yüzünden tartışma ve devamında çevreden başkalarının da katıldığı arbede yaşandığı, arbededen kurtulduklarında O.O.'nün silahının belinde olmadığını söylediği, bu sırada taksi sürücüsünün, ... Caddesinden aşağı yaya olarak kaçıp, aynı caddede bulunan bir tavernaya girdiği, davacı ve arkadaşlarının da, taksi sürücüsünü takip ederek tavernaya girdikleri ve taksi sürücüsü, garsonlar ile aralarında kavga çıktığı, davacı ve arkadaşlarının darp edildikleri ve taverna çalışanlarını darp ettikleri, ayrıca O.D.'nin bıçakla yaralandığı, olay sonrasında davacının silahının ... Caddesinde görevli polislerce, O.Ö.nün beylik silahının ise taverna içinde garsonlar tarafından bulunduğu, olay nedeniyle başlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen 27/12/2010 günlü disiplin soruşturma raporunda; davacının "Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle "6 ay kısa süreli durdurma'' cezasıyla tecziye edilmesinin teklif edildiği, İl Polis Disiplin Kurulunun davaya konu … günlü, … sayılı kararıyla, davacının cezaların sicilden silinme süresi içerisinde aynı suçu yinelemiş olması nedeniyle Tüzüğün 14. maddesinin uygulanması suretiyle "16 ay uzun süreli durdurma cezası" ile cezalandırılması üzerine temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5 maddesinde yer alan "Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiili 6 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.
Mülga Tüzük'ün, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "Yenilenme" başlığını taşıyan 14. maddesinde; "Disiplin cezası verilmesine neden olmuş bir eylem, tutum veya davranışın cezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde yenilenmesinde bir derece ağır ceza uygulanır.
Aynı derecede cezayı gerektiren değişik eylem, işlem, tutum veya davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir." kuralı yer almıştır.
08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/4-(b)-6 maddesinde, "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiili, altı ay kısa süreli durdurma cezasının gerektiren fiiller arasında sayılmış, ancak anılan Kanun'da, mülga Tüzük'ün 14. maddesindeki düzenlemeye yer verilmemiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmüne yer verilmiştir.
Dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için davacının işlediği fiile hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Ceza hukuku kökenli bir ilke olan, ancak, zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin, sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun, daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.
İdare hukuku alanında, kural olarak, idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin, disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.
Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, "Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediği açıktır.
Ancak Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 14. maddesinde yer alan ve madde metninde belirtilen şartların oluşması halinde bir derece ağır ceza verilmesini gerektirir nitelikteki düzenlemeye, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da yer verilmediği ve davacı lehine olduğu anlaşılan bu durum dikkate alınarak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle tesis edilen davacının "16 ay uzun süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen .. günlü, E:.., K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı Kanun maddesinin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 21/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.