Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2021/1978 E. , 2022/1927 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1978
Karar No : 2022/1927
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- …
2- …
3- …
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı / …
VEKİLİ : 1. Hukuk Müş. Yrd. V. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacılar tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, 10/10/2015 tarihinde Ankara Garı önünde meydana gelen patlama neticesinde murisleri …'in hayatını kaybetmesinden dolayı uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açtıkları davada … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında hesap bilirkişi raporunda tespit edilen ancak hüküm altına alınmayan toplam 262.519,48 TL maddi tazminatın ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün … tarihli ve …sayılı işleminin iptali ile hüküm altına alınmadığı ileri sürülen toplam 262.519,48 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 16/4. maddesinde yer alan hüküm gereği nihai karar verilinceye kadar miktar artırım talebinde bulunabilecek olan davacıların, bu haklarını kullanmayarak bu durumu ayrı bir dava konusu etmelerinin mümkün olmadığı, miktar artırım hakkı kullanılmadan idareye yeniden başvuru yaparak ve bilirkişi raporu doğrultusunda ödeme yapılması talep edilerek, talebin reddi sonucu yeniden bir dava açılmasının mümkün olmadığı, bilirkişi raporunun alındığı Mahkeme dosyasının halen derdest olduğu ve davacıların temyiz aşamasında da miktar artırım haklarının bulunduğu da dikkate alındığında, bu haliyle ortada tek başına dava konusu edilebilecek bir hususun bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :Davacılar tarafından, … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasına sunmuş oldukları miktar artırım dilekçelerinin işleme alınmadığı, ara karar ile uyuşmazlıkta karar verilmiş olduğu, miktar artırım talepleri hakkında yapılacak bir şey olmadığının kendilerine bildirildiği, zarar miktarını bilirkişi raporu ile öğrendikleri, bu tarihten itibaren bir yıllık yasal süre içinde yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davada maddi tazminat istemlerinin hüküm altına alınmamasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI :Davalı idare tarafından, davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, 10/10/2015 tarihinde Ankara Garı önünde canlı bomba eylemi şeklinde gerçekleştirilen terör eylemi neticesinde murisleri …'in hayatını kaybetmesinden dolayı uğradıklarını iddia ettikleri maddi ve manevi zararların 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında tazmini istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine 40.000,00 TL maddi ve 700.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin … esasına kayden dava açılmış, dosyada yaptırılan bilirkişi incelemesinde davacıların maddi zararı toplam 302.519,48 TL olarak tespit edilmiş, anılan Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile maddi tazminat istemi yönünden taleple bağlı kalınarak davacılar lehine toplam 40.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmiştir.
Bilahare, davacılar tarafından 08/05/2019 tarihinde Mahkeme kaydına giren dilekçe ile talep edilen maddi tazminat miktarı 262.519,48 TL artırılarak 302.519,48 TL'ye yükseltilmiştir.
… İdare Mahkemesi'nin … tarihli ara kararı ile; "E:… sayılı dava dosyasında … tarihinde K:… sayılı karar ile esastan karar verildiği anlaşıldığından, miktar artırım talepleri hakkında bu aşamada yapılacak herhangi bir işlem olmadığı" davacılara bildirilmiştir.
Bunun üzerine, davacılar tarafından 08/01/2020 tarihinde idareye aynı olayda uğranılan zararlarla ilgili olarak maddi tazminat talepli ikinci bir başvuru yapılarak … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında miktar artırım dilekçesi ile artırılmasına rağmen hüküm altına alınmayan toplam 262.519,48 TL maddi tazminatın ödenmesi istenilmiş, bu başvurunun İçişleri Bakanlığı'nın … tarihli ve … sayılı işlemi ile reddedilmesinin ardından 07/04/2020 tarihinde, toplam 262.519,48 TL maddi tazminatın ödenmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında, -ön karar başvurusunda bulunulan tarihte yürürlükte olan haliyle- idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve herhalde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelerinin gerekli olduğu; bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresinde dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık konusu olayda, davacıların yakını olan …'in vefatına sebep olan patlamanın 10/10/2015 tarihinde gerçekleştiği, davacıların bakılmakta olan işbu davayı açmadan önce idareye maddi tazminat ödenmesi istemiyle yapmış oldukları başvurunun ise 08/01/2020 tarihli olduğu, davacıların zararı olayın gerçekleştiği tarihte öğrendiği ve yapılan başvurunun bu tarihten itibaren bir yıllık süre içinde olmadığı dikkate alınarak davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, İdare Mahkemesi'nce, nihai karar verilinceye kadar miktar artırım talebinde bulunabilecek olan davacıların, bu haklarını kullanmayarak bu durumu ayrı bir dava konusu etmelerinin mümkün olmadığı, bilirkişi raporunun alındığı Mahkeme dosyasının halen derdest olduğu ve temyiz aşamasında miktar artırım hakkı olduğu, bu haliyle ortada tek başına dava konusu edilebilecek bir hususun bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, Mahkemece davacıların maddi tazminat ödenmesi talebiyle yaptıkları başvurunun reddine ilişkin … tarihli ve …sayılı işlemin iptali istemi yönünden hüküm kurulmadığı görülmüş olup, ön karar niteliğindeki işlemlerin idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir işlem olmadıkları gözetilerek bu istem hakkında da karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemleri üzerine incelenen, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
2. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/04/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.