T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2065
Karar No : 2021/47
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı … vekili Av. … tarafından, sağlık şartlarını taşımadığından bahisle çarşı ve mahalle bekçisi olamayacağına ilişkin … tarihli ve … sayılı işlemin iptali istemiyle Emniyet Genel Müdürlüğü'ne karşı açılan davada; İstanbul ... İdare Mahkemesi'nin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacının iptalini istediği uyuşmazlık konusu işlemin Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık İşleri Daire Başkanlığı Sağlık Komisyonunca tesis edildiği anlaşıldığından bakılan davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32/1. maddesi uyarınca dava konusu işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemeleri yetkili olduğu gerekçesiyle dosyanın Ankara İdare Mahkemesine gönderildiği; Ankara ... İdare Mahkemesi'nin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla, dava konusu işlem İstanbul Valiliği tarafından tesis edildiğinden, 2577 sayılı Kanun'un 32'nci maddesi gereği, işbu davanın görüm ve çözümü dava konusu idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki İstanbul İdare Mahkemesinin yetkisinde olduğu anlaşıldığından dosyanın İstanbul İdare Mahkemesi'ne gönderildiği, İstanbul ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla ise, her ne kadar Ankara İdare Mahkemesi'ce yetkisizlik kararı verilmekle birlikte dava dosyası İstanbul İdare Mahkemesi'ne gönderilmişse de, gelişen aşamada, bakılan davada, esasen, İstanbul ... İdare Mahkemesi ile Ankara ... İdare Mahkemesi arasında yetki uyuşmazlığı oluştuğu, artık bu durumun da uyuşmazlık bakımından halledilmesi gereken bir "ön mesele" halini aldığı sonucuna varıldığından 2577 sayılı Kanun'un 43/1-(b) maddesi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesi üzerine Danıştay Onikinci Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, "İdari Davalarda Genel Yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul'da istihdam edilmek üzere çarşı ve mahalle bekçisi sınavlarında başarılı olan davacı tarafından, sağlık şartlarını taşımadığından bahisle çarşı ve mahalle bekçisi olamayacağına ilişkin … tarihli ve … sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
22/07/1966 sayılı ve 12355 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan 772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu'nun 1. maddesinde, Bekçi Teşkilatı; bekçi adayı ve bekçiden teşekkül eder hükmüne; 2. maddesinde, Çarşı ve Mahalle Bekçi Teşkilatı, en büyük mülkiye amirinin emrinde, genel zabıtaya yardımcı, silahlı bir kuruluştur. hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 8. maddesinde, "Çarşı ve mahalle bekçileri il ve ilçe merkezlerindeki en büyük mesleki amirinin inhası ile vali ve kaymakamlarca aday olarak atanırlar." düzenlemesi yer almaktadır.
18/06/2020 tarihli ve 31159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yayım tarihinde yürürlüğe giren Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasında, Çarşı ve mahalle bekçi adaylarının, emniyet veya jandarma teşkilatlarına İçişleri Bakanlığı'nın onayı ile "aday memur" olarak atanacakları hükmüne; üçüncü fıkrasında "Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim devrelerinin her birinde başarısız olanlarla hâl ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin, aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların memuriyetle ilişikleri İçişleri Bakanının onayı ile kesilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 16. maddesinde, "14/07/1966 tarihli ve 772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava konusu olay tarihinde yürürlükte bulunan 772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanun hükümlerine göre çarşı ve mahalle bekçilerinin vali ve kaymakam onayı ile aday memur olarak atandığı dikkate alındığında, katıldığı çarşı ve mahalle bekçisi alımı sınavında başarılı olan davacının, sağlık şartlarını taşımadığından bahisle atanmasının yapılmamasına ilişkin işlemin İstanbul Valiliği tarafından tesis edildiği açıktır.
Bu duruma göre, kamu görevlisi sıfatını haiz olmayan davacının, çarşı ve mahalle bekçisi olarak göreve başlatılması istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 32/1. maddesi uyarınca işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesi olan İstanbul İdare Mahkemesi yetkili bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davanın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dava dosyasının İstanbul 4. İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Ankara 15. İdare Mahkemesine, İstanbul 2. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine 20/01/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.