T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2148
Karar No : 2023/2895
DAVACI : ... Teknolojileri ve Bilişim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2- ... Birliği Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : 20/01/2021 tarih ve 31370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından, iptali talep edilen düzenleme ile oda ve borsa seçimlerinin ertelenmesi halinde, Birlik organ seçimlerinin ertelenmeyerek yapılmasının öngörülmesinin 5174 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiği, 5174 sayılı Kanun'un 61. maddesinin birinci fıkrasına göre Birlik Genel Kurulu, odalar ve borsalar tarafından seçilen delegelerden oluştuğundan, anılan düzenleme uyarınca oda ve borsa seçimleri ile Birlik Genel Kurulu delege seçimleri yapılmadan, birlik organ seçimlerinin yapılmasına imkan sağlandığı, bu halde 4 yıl için seçilmiş olan Birlik Genel Kurul delegelerinin görev süresi sona ermiş olmasına rağmen, anılan delegelerin Birlik organlarını seçmesine imkan tanınmış olacağı, böylece görev süresi sona eren delegelerin Birlik'te temsil edilemeyeceği veya seçimlerin hukuka aykırı hale geleceği, 5174 sayılı Kanun'un 62. maddesine göre Birlik organları Birlik Genel Kurulunca seçildiğinden ve Birlik Genel Kurulu da Oda ve Borsalar tarafından dört yıl için seçilen delegelerden oluştuğundan, halihazırda delegelerin görev süresinin sona ermiş olacağı, ayrıca bu düzenlemenin üyeler arasında hak kaybına sebep olacağı, nitekim 5174 sayılı Kanun'un 83. maddesi uyarınca 2 yıllık üyeliğe sahip olmaları bakımından seçme ve seçilme hakkına sahip olacak üyelerin bu haklarını kullanamayacağı,TOBB seçimlerinin usul ve esaslarının 5174 sayılı Kanun'un 84. maddesinde belirlendiği, bu usul ve esaslar gözetmeksizin yapılan düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
... Bakanlığı'nın Savunması : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile bu Birliğe bağlı Oda ve Borsaların organ seçimlerine ilişkin hususların 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte düzenlendiği, 5174 sayılı Kanun'un 81 ile 85. maddeleri çerçevesinde seçimlerin dört yılda bir yargı gözetiminde yapılacağı, Oda ve Borsa organ seçimlerinin Ekim ve Kasım aylarında yapılacağı, Birlik organ seçimlerinin ise takip eden Mayıs ayında yapılacağı, anılan Kanun'un 61. maddesinde Birlik Genel Kurulu'nun Oda ve Borsa meclislerinin kendi üyeleri arasından seçecekleri delegelerden oluşacağı, 62. maddesinde ise Birliğin diğer organlarının ise Genel Kurul tarafından seçileceğinin hüküm altına alındığı, Birlik, Oda ve Borsa seçimlerinin zamanında yapılamaması hallerinin 5174 sayılı Kanun'un 81. maddesinin onuncu ve ondördüncü fıkralarında seçimlerin yargı kararı ile durdurulması ve iptali ile Birlik ile Oda ve Borsa organ seçimlerinin Cumhurbaşkanı (02/07/2018 tarihi öncesi Bakanlar Kurulu) tarafından bir yılı geçmemek üzere ertelenmesi olarak düzenlendiği, iptali istenilen düzenlemenin eski halinde Oda ve Borsa organ seçimlerinin durdurulmuş veya iptal edilmiş olmasının Birlik organ seçimlerinin zamanını değiştirmeyeceğinin düzenlendiği, yapılan değişiklik ile Oda ve Borsa organ seçimlerinin ertelenmiş olması durumunun da sözkonusu düzenlemeye eklenmek suretiyle Yönetmelikteki eksikliğin giderilmesinin amaçlandığı, iptali istenilen düzenleme ile Oda ve Borsa seçimlerinin tamamının ertelenmesinin değil münferit bir veya bir kaç Oda ve Borsa seçimlerinin ertelenmesinin ifade edildiği, 5174 sayılı Kanun gereği Cumhurbaşkanı tarafından Oda ve Borsa seçimlerinin tamamının ertelenmesi durumunda Birlik seçimlerinin, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen yeni tarihte, eğer böyle bir belirleme yapılmadıysa Oda ve Borsa seçimlerinin tamamlanmasını takip eden Mayıs ayı içerisinde yapılması gerektiği, 5174 sayılı Kanun ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte öncelikle Oda ve Borsa organ seçimlerinin yapılacağı, bu seçimleri müteakip bu seçimlerde belirlenecek delegelerle oluşacak Genel Kurulun Birlik organlarını seçeceği hüküm altına alındığından, yapılan değişikliğin davacı tarafından belirtildiği üzere Oda ve Borsa organ seçimleri yapılmaksızın Birlik organ seçimlerinin yapılacağı şeklinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, nitekim Oda ve Borsa organ seçimlerinin en son 24/09/2017 tarih 30190 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/108828 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla ertelendiği, Oda ve Borsa organ seçimleri Birlik organ seçimleri arasında bir aylık bir süre olmasına rağmen Birlik organ seçimlerinin yeni Genel Kurul tarafından seçildiği, getirilen düzenleme ile münferit bir veya birkaç Oda ve Borsa organ seçimlerinin zamanında tamamlanamamış veya ertelenmiş olması halinin yaklaşık 1700 delegesi bulunan Birlik Genel Kurulunun toplanamamasına, Birliğin diğer organlarının seçilememesine ve çalışamaz hale gelmesine, Birlik organ üyelerinin Kanun'da belirtilen dört yıllık görev süresini tamamlayamamalarına sebep olacağı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
... Birliği'nin Savunması : 5174 sayılı Kanun uyarınca Birlik Genel Kurulunu oluşturan delegelerin 365 Oda ve Borsa arasından seçildiği ve yaklaşık 1700 kişiden oluştuğu, Birlik Genel Kurulu delegeleri ile bu delegeleri seçen meclis üyelerinin görev süresinin 4 yıl olduğu, Ekim ve Kasım aylarında gerçekleştirilen Oda ve Borsa organ seçimlerini takip eden Mayıs ayında Birlik Genel Kurulunun toplanarak Birlik organlarını seçtiği, 5174 sayılı Kanun ile belirlenen seçim zamanlarını değiştirecek tek durumun Kanun'un 81. maddesinde seçim tarihlerinin Cumhurbaşkanı tarafından ertelenmesi olarak düzenlendiği, Cumhurbaşkanı'nın münferiden Birlik organ seçimlerini erteleyebileceği gibi, Birlik organ seçimlerini ertelemeksizin Ekim ve Kasım aylarında yapılan Oda ve Borsa organ seçimlerini de erteleyebileceği, seçimlerin yargı gözetiminde yapılması bakımından münferit bir veya daha fazla seçimin yargı kararı ile iptali ve durdurulmasının da mümkün olduğu, dava konusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmeliği'nin 5174 sayılı Kanun'un 84. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca hazırlandığı, iptali talep edilen düzenlemenin Kanun'la seçim hakimine verilen yetkinin kapsam ve sonuçlarını tekrar etmekten (netleştirmekten) başka bir amacı olmadığı, zira Yönetmeliğin 10. maddesine eklenen "ertelenmesi" ifadesinden önce de "durdurulması" ve "iptal edilmesi" ifadelerinin mevcut olduğu, bu durumun "iptal" ve "durdurma" kararına rağmen Birlik seçimlerinin zamanında yapılabilmesinin gereği olduğu, "iptal" ve "durdurma" kararı sonrasında bir ertelenmenin yaşanmasının muhakkak olduğu, davacının talebinin kabulü halinde iptal edilen ve dolayısıyla ertelenen tüm Oda ve Borsa seçimleri tamamlanmadan Birlik organ seçimlerinin yapılamayacağı, bu durumda 1 delegesi olan bir Oda seçiminde yaşanan erteleme nedeniyle 1700 delegeli Birlik genel kurulunun çalışamaz hale geleceği, Kanuna aykırılık teşkil etmeyen düzenlemenin Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunun kabulünün mesnetsiz olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 20/01/2021 tarih ve 31370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinin iptali istenilmektedir.
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Genel Kurul" başlıklı 61. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel Kurulun Görevleri" başlıklı 62. maddesinin 1/a fıkrasında, "Seçime ilişkin genel esaslar" başlıklı 81. maddesinin birinci, onuncu, onbirinci ve ondördüncü fıkralarında, "Oda, Borsa ve Birlik Organları Seçimlerine katılma nitelikleri" başlıklı 83. maddesinin birinci fıkrasında, "Oda ve Borsa organ seçimleri" başlıklı 84. maddesinde, bu maddenin üçüncü fıkrasında ve "Birlik organlarının seçimi" başlıklı 85. maddesinde, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile bu Birliğe bağlı Oda ve Borsaların organ seçimlerinin dört yılda bir yargı gözetiminde yapılacağı, Oda ve Borsa organ seçimlerinin Ekim ve Kasım aylarında, Birlik organ seçimlerinin ise takip eden Mayıs ayında yapılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
5174 sayılı Kanun'un 61. maddesinde, Birlik Genel Kurulu'nun Oda ve Borsa meclislerinin kendi üyeleri arasından seçecekleri delegelerden oluşacağı, 62. maddesinde ise Birliğin diğer organlarının Birlik Genel Kurulu tarafından seçileceği belirtilmiş ve Birlik, Oda ve Borsa seçimlerinin zamanında yapılamaması hallerinin, 5174 sayılı Kanun'un 81. maddesinin onuncu ve ondördüncü fıkralarında seçimlerin yargı kararı ile durdurulması ve iptali ile Birlik ile Oda ve Borsa organ seçimlerinin Cumhurbaşkanı tarafından bir yılı geçmemek üzere ertelenmesi olduğu düzenlenmiştir.
Davaya konu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmeliğin "Organ Üyelerinin Seçim Zamanı ve Görev Süresi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında ise, "Oda ve borsa organ seçimleri bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak Ekim ayında başlar, Kasım ayı içinde bitirilir. Birlik organ seçimleri ise oda ve borsa organ seçimlerini takip eden Mayıs ayı içinde yapılır. Oda ve borsa organ seçimlerinin herhangi bir sebeple (Ek ibare:RG-20/1/2021-31370) ertelenmesi, durdurulması veya iptal edilmesi nedeniyle Birlik Genel Kurul delegelerinin seçilememiş olması, Birlik organ seçimlerinin zamanında yapılmasını engellemez." kuralı yer almıştır.
Görüleceği üzere, Yönetmeliğin iptali istenilen düzenleme ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde, oda ve borsa organ seçimlerinin 5174 sayılı Kanun'da belirtilen haller kapsamında herhangi bir sebeple ertelenmesi, durdurulması veya iptal edilmesi nedeniyle Birlik Genel Kurul delegelerinin seçilememiş olmasının, Birlik organ seçimlerinin zamanında yapılmasını engellemeyeceği hükme bağlanmıştır.
İdare hukukundaki "belirlilik ilkesi" düzenleyici işlemlerin, hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. Üst hukuk kurallarının uygulanmasını sağlamak için idarece tesis edilen düzenleyici işlemler bireysel nitelikte olmayan, genel, soyut ve objektif kurallar içeren işlemlerdir. Düzenleyici işlemler bu özellikleri nedeniyle uygulanmakla tükenmeyip, yürürlüğünden sonra meydana gelen hukukî ilişkilere uygulanan kurallar içermektedir. Bu nedenle, idarece düzenleyici işlem tesis edilirken, yapılan düzenlemenin yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına sebep olmayacak nitelikte herkes tarafından anlaşılabilir ve açık olması, kapsam ve sınırlarının herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
Davaya konu Yönetmelik değişikliği ile Oda ve Borsa seçimlerinin tamamının ertelenmesi değil münferit bir veya bir kaç Oda ve Borsa seçimlerinin ertelenmesi halinin amaçlandığı, seçim takvimi uyarınca dört yılda bir Ekim ve Kasım ayında yapılması gereken Oda ve Borsa organ seçimlerinin 5174 sayılı Kanun'un 81/14 maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından ertelenmesi halinde Ekim-Kasım ayını takip eden Mayıs ayında yapılması gerekli Birlik organ seçimlerinin zamanının değişmeyeceği belirtilmekle beraber; erteleme durumunun Oda ve borsa bazında münferiden ve/veya tüm Oda ve Borsa seçimlerine ilişkin olup olmadığı hususunda duraksamaya yol açtığı, düzenleyici işlemlerdeki açıklık ve belirlilik ilkesine uygun olmadığı görülmektedir.
Bu nedenle iptali istenilen Yönetmelik değişikliğinin, düzenleyici işlemlerdeki açıklık ve belirlilik ilkesine uygun ve herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek nitelikte olmadığı sonucuna varıldığından, hukuka aykırılığı nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
20/01/2021 tarih ve 31370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "herhangi bir sebeple" ibaresinden sonra "ertelenmesi" ibaresinin eklenmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Genel Kurul" başlıklı 61. maddesinin birinci fıkrasında; Birlik Genel Kurulunun, oda ve borsa meclislerinin kendi üyeleri arasından dört yıl için seçecekleri delegelerden oluşacağı, "Genel Kurulun Görevleri" başlıklı 62. maddesinin 1/a fıkrasında; Genel Kurulun, Birlik Başkanı, Yönetim Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri ile yedeklerini seçeceği, "Seçime ilişkin genel esaslar" başlıklı 81. maddesinin birinci fıkrasında; Oda, borsa ve Birlik organları ile şubelerinin seçimlerinin, bu Kanunda yazılı esas ve usullere göre, elektronik ortamda Bakanlık ve Birlik bünyesinde düzenlenen ortak veri tabanında Birliğe bağlı oda ve borsa meslek gruplarına göre seçme ve seçilme niteliklerini haiz olan üyeleri gösteren oda, borsa ve Birlik veri tabanından alınan güncel üye listeleriyle yargı gözetiminde yapılacağı, onuncu fıkrasında; Seçimin devamı sırasında yapılan işlemler ile ilân süresi içinde seçim sonuçlarına yapılacak itirazların, görevli hâkim tarafından aynı gün inceleceği ve karara bağlanacağı, ilçe seçim kurulunun itiraz üzerine vereceği kararların, seçim yerinde asılmak suretiyle bir tam iş günü ilân edileceği, bu kararlara karşı, ilân süresi içinde il seçim kurulu nezdinde itiraz edilebileceği, il seçim kurulunun bir gün içinde vereceği kararın kesin olduğu, itiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra, hâkimin yukarıdaki hükümlere göre kesin sonuçları ilân edeceği ve ilgili oda veya borsa ile Birlik ve Bakanlığa bildireceği, onbirinci fıkrasında; Hâkimin, herhangi bir sebeple seçimi durdurduğu veya seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde bir usulsüzlük veya Kanuna aykırı uygulama sebebiyle seçimlerin iptaline karar verdiği takdirde, süresi bir aydan az ve iki aydan fazla olmamak üzere seçimin yenileneceği günü tespit ederek ilgili oda veya borsa ile Birlik ve Bakanlığa bildireceği, seçimlerin tamamının iptali halinde, seçimler yenileninceye kadar geçen sürede, oda ve borsanın meclis ve yönetim kurulu görevini yapmak üzere Birlikçe üç veya beş kişilik bir kurul atanacağı, ondördüncü fıkrasında; Birlik ile oda ve borsaların organlarının seçim tarihlerinin, Cumhurbaşkanı tarafından bir yılı geçmemek üzere ertelenebileceği, Oda, Borsa ve Birlik Organları Seçimlerine katılma nitelikleri" başlıklı 83. maddesinin birinci fıkrasında; Seçim tarihi itibarıyla en az iki yıldır oda veya borsaya kayıtlı, onsekiz yaşını bitirmiş gerçek kişilerle, tüzel kişilerin tescilli ana sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcilerinin, bu Kanun hükümlerine göre oda, borsa ve Birlik organlarının seçimlerinde oy kullanabileceği, Oda, borsa ve Birlik organlarına seçilebilmek için; a) Yeni kurulan oda ve borsalar hariç en az iki yıldır oda ve borsaya kayıtlı olmak, b) Seçim tarihinde yirmibeş yaşını doldurmuş olmak, c) İflas etmemiş ya da iflas etmiş olsa bile itibarını yeniden kazanmış olmak, d) Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak, e) (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.) f) Ticarî ve sınaî kazanç dolayısıyla gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak, g) Okur-yazar olmak gerektiği, beşinci fıkrasında; Organların seçimlerine katılma niteliklerine ilişkin diğer hususların Birlikçe hazırlanacak yönetmelikle düzenleneceği, "Oda ve Borsa organ seçimleri" başlıklı 84. maddesinde; Oda ve borsa organlarının seçimlerinin, bu Kanun hükümlerine göre aşağıda belirtilen esas ve usullere uygun olarak, Ekim ayında başlayıp Kasım ayı içinde bitirileceği, üçüncü fıkrasında; Oda ve borsa şubelerinin seçim usul ve esasları bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak, Birlikçe hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği, "Birlik organlarının seçimi" başlıklı 85. maddesinde; Genel Kurul delegeleri dışındaki Birlik organlarının seçiminin, bu Kanunda düzenlenen usul ve esaslara göre ve yargı gözetiminde, Mayıs ayı içinde yapılacağı, Birlik Başkanının, Birlik Genel Kurulunca, delegeler arasından öncelikle seçileceği, Birlik Genel Kurulunda, Birlik Başkanının seçiminin yapıldığı gün içinde ilgili delegelerce kendi aralarından Birlik Yönetim Kurulu ve oda ve borsa konseylerinin asıl ve yedek üyelerinin seçileceği, Birlik Başkanının seçim sonucu açıklanmadan, Birlik Yönetim Kurulu ve konsey seçimlerine geçilemeyeceği, itiraz üzerine Birlik Başkanı seçimi iptal edilirse, Birlik Yönetim Kurulu ve konsey seçimlerinin de kendiliğinden geçersiz sayılacağı, Yüksek Disiplin Kurulunun asıl ve yedek üyelerinin, Birlik Genel Kurulunca, delegeler arasından seçileceği, Birlik Yönetim Kurulu ve oda ve borsa konseyleri seçimi ile Yüksek Disiplin Kurulunun seçiminin birlikte yapılacağı, İtirazların seçim günü yapılacağı ve aynı gün karara bağlanacağı, "Yönetmelikler" başlıklı 101. maddesinde; Bu Kanunda Birlikçe hazırlanacağı belirtilen yönetmeliklerin, Bakanlığın onayı üzerine Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe gireceği hükümlerine yer verilmiştir.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmeliğin "Organ Üyelerinin Seçim Zamanı ve Görev Süresi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; "Oda ve borsa organ seçimleri bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak Ekim ayında başlar, Kasım ayı içinde bitirilir. Birlik organ seçimleri ise oda ve borsa organ seçimlerini takip eden Mayıs ayı içinde yapılır. Oda ve borsa organ seçimlerinin herhangi bir sebeple (Ek ibare:RG-20/1/2021-31370) ertelenmesi, durdurulması veya iptal edilmesi nedeniyle Birlik Genel Kurul delegelerinin seçilememiş olması, Birlik organ seçimlerinin zamanında yapılmasını engellemez.", kuralı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile bu Birliğe bağlı Oda ve Borsaların organ seçimlerinin dört yılda bir yargı gözetiminde yapılacağı, Oda ve Borsa organ seçimlerinin Ekim ve Kasım aylarında, Birlik organ seçimlerinin ise takip eden Mayıs ayında yapılacağının yukarıda yer verilen mevzuatta hükme bağlandığı görülmektedir.
5174 sayılı Kanun'un 61. maddesinde Birlik Genel Kurulu'nun Oda ve Borsa meclislerinin kendi üyeleri arasından seçecekleri delegelerden oluşacağı, 62. maddesinde ise Birliğin diğer organlarının Birlik Genel Kurulu tarafından seçileceği, Birlik, Oda ve Borsa seçimlerinin zamanında yapılamaması hallerinin ise 5174 sayılı Kanun'un 81. maddesinin onuncu ve ondördüncü fıkralarında seçimlerin yargı kararı ile durdurulması ve iptali ile Birlik ile Oda ve Borsa organ seçimlerinin Cumhurbaşkanı tarafından bir yılı geçmemek üzere ertelenmesi olarak düzenlendiği görülmektedir.
Yönetmeliğin iptali istenilen düzenleme ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde; oda ve borsa organ seçimlerinin 5174 sayılı Kanun'da belirtilen haller kapsamında herhangi bir sebeple ertelenmesi, durdurulması veya iptal edilmesi nedeniyle Birlik Genel Kurul delegelerinin seçilememiş olmasının, Birlik organ seçimlerinin zamanında yapılmasını engellemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Üst hukuk kurallarının uygulanmasını sağlamak için idarece tesis edilen düzenleyici işlemler bireysel nitelikte olmayan, genel, soyut ve objektif kurallar içeren işlemlerdir. Düzenleyici işlemler bu özellikleri nedeniyle uygulanmakla tükenmeyip, yürürlüğünden sonra meydana gelen hukukî ilişkilere uygulanan kurallar içermektedir. Bu nedenle, idarece düzenleyici işlem tesis edilirken, yapılan düzenlemenin herkes tarafından anlaşılabilir, farklı anlamlara gelmeyecek ve yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına sebep olmayacak nitelikte olması, düzenleyici işlemin kapsam ve sınırlarının açık bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Aksi takdirde üst hukuk kurallarının doğru bir şekilde uygulanmasını sağlama işlevi yerine getirilemeyeceğinden, düzenleyici işlem tesis etmek suretiyle ulaşılmak istenen amaca ulaşılamayacağı açıktır.
Davalı idarelerce iptali istenilen düzenlemenin gerekçesi olarak, Oda ve Borsa seçimlerinin tamamının ertelenmesi değil münferit bir veya bir kaç Oda ve Borsa seçimlerinin ertelenmesi halinin amaçlandığı, seçim takvimi uyarınca dört yılda bir Ekim ve Kasım ayında yapılması gereken Oda ve Borsa organ seçimlerinin 5174 sayılı Kanun'un 81/14 maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından ertelenmesi halinde Ekim-Kasım ayını takip eden Mayıs ayında yapılması gerekli Birlik organ seçimlerinin zamanının değişmeyeceği belirtilmekle beraber; erteleme durumunun Oda ve borsa bazında münferiden ve/veya tüm Oda ve Borsa seçimlerine ilişkin olup olmadığı hususunda iptali istenilen düzenlemede bir açıklık bulunmamaktadır.
Bu nedenle iptali istenilen düzenlemenin herkes tarafından anlaşılabilir, farklı anlamlara gelmeyecek ve yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına sebep olmayacak nitelikte bulunmadığı anlaşılmakta olup, iptali istenilen düzenlemede bu gerekçeyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 20/01/2021 tarih ve 31370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
30/05/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava; 20/01/2021 tarih ve 31370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "herhangi bir sebeple" ibaresinden sonra "ertelenmesi" ibaresinin eklenmesi üzerine anılan maddenin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu düzenlemenin oda ve borsa seçimlerinin tamamının ertelenmesini değil münferit bir veya birkaç oda ve borsa seçimlerinin ertelenmesini ifade ettiği, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 85. maddesinde; Genel Kurul delegeleri dışındaki Birlik organlarının seçiminin, Mayıs ayı içinde yapılacağı hükmü olduğu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmeliğin 10. maddesinde de Birlik organ seçimlerinin oda ve borsa organ seçimlerini takip eden Mayıs ayı içerisinde yapılacağının açıkça belirtildiği, Oda ve Borsa organ seçimlerinin 5174 sayılı Kanun'un 81/14 maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından ertelenmesi halinde Ekim-Kasım ayını takip eden Mayıs ayında yapılması gerekli Birlik organ seçimlerinin zamanının değişmeyeceği, 365 oda ve borsa organ seçimleriyle belirlenen delegelerle, Mayıs ayı içerisinde yapılması gereken Birlik organ seçimlerinin münferit oda veya borsa organ seçimlerinin iptali, durdurulması veya ertelenmesi nedeniyle sekteye uğramaması gerektiği, münferit bir veya birkaç oda ve borsanın organ seçimlerinin zamanında tamamlanmamış olması dolayısıyla Birlik organ seçimlerinin yapılamamasının, mevcut durumda yaklaşık 1700 delegesi bulunan genel kurulun toplanamamasına, Birliğin diğer organlarının seçilememesine, Birlik organlarının çalışamaz hale gelmesine, ayrıca Birlik organ üyelerinin Kanunda belirtilen dört yıllık görev süresini tamamlayamamasına sebep olabileceği, dava konusu yönetmelik maddesinde hukuka ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı düşünüldüğünden davanın reddi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.