T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2233
Karar No : 2023/5765
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Aydın Üniversitesi Anadolu Bil Meslek Yüksek Okulu İşletme Yönetimi programında öğretim görevlisi olarak çalışmakta iken iş akdinin 02/04/2019 tarihi itibariyle feshedilmesine ilişkin davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile yoksun kalınan özlük haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının 05.09.2017 tarihinde davalı Üniversite'de çalışmaya başladığı, davalı Üniversite tarafından, 676 sayılı KHK'nın 74.maddesi uyarınca İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü kanalıyla Üniversite personelinin arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yaptırıldığı, davacı hakkında yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, hizmet sözleşmesinin 12/b.maddesinde belirlenen "personel hakkında yapılacak özlük araştırması veya güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanması" durumunda sözleşmeyi tek taraflı feshetme yetkisi veren hükmü kapsamında sözleşmeyi fesh ettiğinin görüldüğü, ülkemizin terörle mücadele eden bir ülke olması nedeniyle davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde elde edilen bilgi ve belgelere göre, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması, atanılacak görevin önem ve özelliği ile kamu yararı, güvenliği ve hizmet gereklerini gözetmek zorunda olduğu hususu da göz önüne alındığında, yapılan güvenlik soruşturmasında tesbit edilen hususlar ve idarenin takdir yetkisi çerçevesinde işlem tesis edildiği, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, tesis edilen davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin yasal dayanağı olan 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bendinde yer alan Devlet memurluğuna alımlarda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gerektiğine ilişkin düzenlemenin, Anayasaya ve hukuka aykırı olduğu hususunun Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarihli ve E:2018/73; K:2019/65 sayılı kararı ile ortaya konularak iptal edilmesi karşısında, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle davacının iş akdinin 02/04/2019 tarihi itibariyle feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği, davacının 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde sayılan diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun davalı idarece her zaman değerlendirileceği ve bu değerlendirme sonucunda yapılacak tespitler doğrultusunda yeniden işlem tesis edebileceği, hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle, Anayasanın 125. maddesi gereğince, davacının mahrum kaldığı özlük haklarının dava tarihinden itibaren davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılarak, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin … gün ve E:…, K:.. sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan özlük hakların davacıya iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlem konusunun sözleşmenin feshi olduğu, iş sözleşmesine göre, özlük araştırması veya güvenlik soruşturmasının olumsuz olması durumunda idareye tek taraflı fesih hakkı verildiği, üniversite mevzuatı ve hizmet sözleşmesine göre yönetim hakkı kapsamında işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İstanbul Aydın Üniversitesi Anadolu Bil Meslek Yüksek Okulu İşletme Yönetimi programında öğretim görevlisi olarak çalışmakta iken iş akdinin 02/04/2019 tarihi itibariyle feshedilmesine ilişkin davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile yoksun kalınan özlük haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun dava konusu işlem tarihindeki 48. maddesinde "Madde 48 – (Değişik: 12/5/1982 - 2670/14 md.) Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatandaşı olmak, 2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. (Değişik: 23/1/2008 - 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…) akıl hastalığı (…) bulunmamak. 8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak. B) Özel şartlar: 1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." hükmü yer almakta olup, Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarih ve E:2018/73; K:2019/65 sayılı kararıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendinin iptaline karar verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının davacının iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden incelenmesi;
Anayasa'nın "Anayasa Mahkemesinin kararları" başlıklı 153. maddesinde; Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının kesin olduğu, iptal kararlarının gerekçesi yazılmadan açıklanamayacağı, Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceği, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümlerinin, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkacağı, gereken hallerde Anayasa Mahkemesi'nin iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabileceği, bu tarihin, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemeyeceği, iptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda Türkiye Büyük Millet Meclisinin, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlayacağı, iptal kararlarının geriye yürümeyeceği, Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmi Gazetede hemen yayımlanacağı ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 12/12/1989 tarih ve E:1989/11, K:1989/48 sayılı kararında, "Türk Anayasa sisteminde Devlete güven ilkesini sarsmamak ve ayrıca Devlet yaşamında bir karmaşaya neden olmamak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece, hukuksal ve nesnel alanda sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadarki dönem için geçerli sayılması sağlanmasına" ilişkin hususlar belirlenmiştir.
Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümezliği ilkesi uyarınca, her ne kadar 657 sayılı Kanun'un anılan hükmü Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiş ise de; dava konusu işlem tarihi olan 02/04/2019 tarihi itibariyle düzenlemenin yürürlükte olduğu, anılan düzenleme uyarınca davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapıldığı görüldüğünden, işin esasına girilerek değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Davacı hakkında 676 sayılı KHK'nın 74.maddesi uyarınca İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü kanalıyla Üniversite personelinin arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yaptırıldığı, yapılan soruşturmada, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı olduğuna dair bilginin teyit/tekzibinin yapılamadığı, kız kardeşinin KHK ile kapatılan şirkette SGK kaydına rastlanıldığı, kendisinin KHK ile kapatılan şirkette SGK kaydına rastlandığı, BankAsya'da 2013 yılında -0- TL, 2014 yılında -1.510,55- TL hesap hareketinin bulunduğu bildirilmiş, bunun üzerine, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, hizmet sözleşmesinin 12/b.maddesinde belirlenen "personel hakkında yapılacak özlük araştırması veya güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanması" durumunda sözleşmeyi tek taraflı feshetme yetkisi veren hükmü kapsamında sözleşmenin feshedildiği, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile sanığın BankAsya Hesap hareketlerinin rutin bankacılık işlemleri olduğu, iltisaklı üniversitede SGK kaydının olmasının terör örgütüne üye olma suçuna yeterli olmayacağı, bunların dışında ek delil bulunmadığı, suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak yeterli kesin delil bulunmadığından beraatine karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının FETÖ/PDY terör örgütüne irtibat ve iltisaklı olduğuna yönelik yeterli delil bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; Bölge İdare Mahkemesince verilen ve hüküm fıkrası itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, dava konusu işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı özlük haklarının dava tarihinden itibaren ödenmesi kısmı yönünden incelenmesi;
Belirli süreli iş sözleşmelerinin feshine ilişkin işlemlerin, hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, iş sözleşmesinin dönem sonuna kadar devam edeceği, sözleşmenin bitiş tarihinden sonra yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmemesi veya devamı yönünde bir karar alınabileceği, bu nedenle, davacının hukuka aykırı işlem sebebiyle uğradığı parasal haklarının sözleşme süresini geçmeyecek şekilde hesaplanarak davacıya ödenmesi gerekmektedir.
Bu itibarla; Bölge İdare Mahkemesince verilen ve hüküm fıkrası itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bu kısmı yönünden de yukarıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 14/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.