T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2265
Karar No : 2024/2610
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Kim. Tıbbi Medikal Eğitim Dan. Elek.
İnşaat Emlak Mak. Mad. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli İli, İzmit İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:…, … Camii, ... bodrum kat adresinde bulunan "..." isimli işletmede resmi açılış izni olmadan kaçak eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığından bahisle 5442 sayılı İl İdare Kanunu uyarınca kapatılmasına ve idari para cezası verilmesinin uygun görülmesine ilişkin Kocaeli Valiliği'nin … tarih ve E… sayılı Oluru ile bu işlemin uygulanmasına yönelik brüt asgari ücretin 20 katı tutarı olan 40.590,000 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İzmit Kaymakamlığı'nın … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlığın davacı şirket adına kesilen 40.590,000 TL idari para cezası bakımından; anılan kurs için kurum açma izni başvurusu bulunmakla beraber kurum açılış işlemleri sonuçlanmadan ve işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunmadan yapılan denetimlerde izinsiz olarak faaliyette bulunulduğu sabit olduğu, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle reddine; uyuşmazlığın anılan kursun kapatılması bakımından; 12/11/2018 tarihli başvuru üzerine taahhüdün yerine getirilmesi kaydıyla Kocaeli Valiliği'nin … tarih ve E… sayılı kararıyla verilen mühürleme işleminin durdurulmasına karar verildiği ve akabinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın … tarih ve E… sayılı işlemiyle davacı şirket adına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının düzenlendiği, dava konusu işlemin bu kısmı açısından konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kararın idari para cezasına ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin dava açılmasına sebebiyet verdiği, vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden de hukuka aykırılığın bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kocaeli İli, İzmit İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:…, … Camii, ... bodrum kat adresinde bulunan '...' adlı kursta resmi açılış izni olmadan kaçak eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığından bahisle 5442 sayılı İl İdare Kanunu uyarınca kapatılmasına ve idari para cezası verilmesinin uygun görülmesine ilişkin Kocaeli Valiliği'nin … tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin uygulanmasına yönelik tesis edilen brüt asgari ücretin 20 katı tutarı olan 40.590,000 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İzmit Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri belirtilmiştir.
1739 sayılı Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir. (2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak, çeşitli kurslar ise, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış olup; aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, 11. fıkrasında Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı, bu yerler valiliklerce kapatılacağı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yine, Kanun'un "Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesinde; "Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:
a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.
b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi.
c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması." kuralı yer almaktadır.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için gerekli olan belgeler tahdidi olarak düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinin 4. fıkrasında ise; 'Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır" hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin yapılması ve yaptırımların uygulanması da bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığının görev ve sorumluluğu kapsamındadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik sunulan hizmetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan eğitim öğretim hizmetinin izinsiz ve ruhsatsız olarak sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir.
Ayrıca; davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için öncelikle "izinsiz ve ruhsatsız" verildiği belirtilen hizmetin, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına giren "eğitim ve öğretime ilişkin" olması gerekmekte olup; davalı idarece yapılan denetim neticesinde; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinin tespiti için; tutanak ile yapılan tespitleri yanında faaliyete geçildiğinin hukuken delil kabul edilebilecek her türlü bilgi ve belge ile desteklenmesi gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Kocaeli İli, İzmit İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:…, … Camii, ... bodrum kat adresinde bulunan '...' adlı kursu hakkında yapılan şikayet üzerine mahallinde 26/10/2018 tarihinde yapılan denetimde, bilgisayardan video izleyen kişilerin olduğu, kurum tabelasının bulunduğu, içeride çalışan personellerin olduğu, üst katta bir eğitim dersliğinin olduğu, alt katta da konferans salonun olduğu tespit edilerek tutanak altına alındığı, işbu tutanak üzerine anılan kursta Kocaeli Valiliği'nin … tarih ve … sayılı kararıyla resmi açılış izni olmadan kaçak eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığından bahisle 5442 sayılı İl İdare Kanunu uyarınca kapatılmasına ve idari para cezası verilmesinin uygun görüldüğü, akabinde İzmit Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemiyle idari para cezasının uygulandığı, mühürleme işleminin durdurulması talebiyle yapılan 12/11/2018 tarihli başvuru üzerine Kocaeli Valiliği'nin … tarih ve … sayılı kararıyla mühürleme işleminin durdurulmasına karar verildiği, akabinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın … tarih ve E… sayılı işlemiyle davacı şirket adına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının düzenlendiği, anılan para cezasına 28/11/2018 tarihinde yapılan itirazın … Sulh Ceza Hakimliği'nin … tarih ve … D.İş sayılı kararıyla görevsizlik yönünden reddedildiği, bu karara karşı yapılan itiraz başvurusunun da … Sulh Ceza Hakimliği'nin … tarih ve … D.İş sayılı kararıyla kesin olarak reddi üzerine, mühürleme ve idari para cezasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Görüldüğü üzere; davacı şirket tarafından yapılan 26/10/2018 ve 12/11/2018 tarihli başvurular üzerine, Kocaeli Valiliği'nin … tarih ve E… sayılı kararıyla mühürleme işleminin durdurulmasına karar verilerek akabinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın … tarih ve E… sayılı işlemiyle davacı şirket adına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmiştir.
5580 sayılı Kanuna tabi kurum türlerinden herhangi biri kapsamında faaliyette bulunulabilmesi için; 5580 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ile Özel Öğretim Kurumları Standartları Yönergesi çerçevesinde kurum türü itibariyle belirlenen bütün şartların sağlanması suretiyle yapılacak başvuru üzerine, idarece gerekli inceleme ve değerlendirme yapılarak uygun görülenlere kurum açma izni verileceği dikkate alındığında; kurum açmak isteyen ilgililer tarafından, başvuru yapılmadan önce kurum binasını eğitim öğretime hazır hale getirilmesi, kurum türü itibariyle gerekli sınıf düzeni, derslik, araç gereç temininin sağlanamsı ile fiziki olarak ortamın hazırlanmasının gerekli olduğu tartışmasız olup; hali hazırda kurum açma başvurusu bulunan ilgililer hakkında sadece "kurum tabelasının bulunduğu, binanın eğitim öğretime uygun dizayn edildiği, sınıfların oluşturulduğu, sınıflar içerisinde eğitim öğretim amaçlı araç gereçlerin bulunduğu, eğitim dersliğinin olduğu, konferans salonu vb. olduğu" yolunda yapılan tespitlerin "izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyeti tespiti" için yetersiz olduğu değerlendirilmektedir.
Zira; kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma başvurusu yapabilmek için anılan hazırlıkların yapılması mevzuat hükümleri açısından zarurettir.
Ancak; anılan tespitlerin yanında denetim esnasında fiilen eğitim öğretim yapıldığının fotoğraf, video, ifade vb. delillerle desteklenmesi halinde "izinsiz ve ruhsatsız eğitim faaliyetinin varlığından söz edilebilmesi mümkündür.
Olayda; dava konusu işlem öncesinde, "kurum tabelasının bulunduğu, içeride çalışan personellerin olduğu, üst katta bir eğitim dersliğinin olduğu, alt katta da konferans salonun olduğu" tespit edilerek tutanak altına alındığı dikkate alındığında; 26/10/2018 ve 12/11/2018 tarihli başvurular ile kurum açma iradesinin ortaya konulduğu, bu kapsamda kurum binasının eğitim ve öğretime hazır hale getirildiği anlaşıldığından, anılan tespitlerin "izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinin" tespitine karine teşkil etmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Yine; anılan tespitler arasında; "kurumda bilgisayardan video izleyen kişilerin bulunduğu" bilgisine yer verilmiş ise de; dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, "bilgisayarda video izleyen kişinin" denetim esnasında orada bulunmasının eğitim kapsamında olup olmadığı hususunun, davalı idarece başkaca delillerle desteklenmediği görülmektedir.
Dolayısıyla; dosyada anılan tutanaktan başka izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğuna ilişkin başkaca bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; "..." adı altında "izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğunun kesin, net, somut delillerle ortaya konulamadığı anlaşıldığından eksik incelemeye dayalı davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamakta olup; davanın reddi yolunda verilen
Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin somut olarak ortaya konulması halinde her zaman idarece işlem tesis edilebileceği açıktır.
Ayrıca; davacı tarafından vekalet ücreti ve yargılama gideri yönünden de hukuka aykırılık iddiaları ileri sürülmekte ise de; yukarıda yer verilen gerekçe de dikkate alınarak Mahkemece yeniden karar verileceğinden bu aşamada vekalet ücreti yönünden ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 07/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.