T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2282
Karar No : 2024/1211
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Kurumları A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait Özel Haliç Doğa Bilim İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi'nin Eyüp Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı yapıdaki imara aykırı kısımlara ilişkin yıkım kararı doğrultusunda süresiz kapatılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta alınan keşif bilirkişi kararı uyarınca hazırlanan bilirkişi raporunda, Eyüp İlçesi … Mahallesi … Sokak No:… adresinde bulunan … pafta … ada … parselde kain okul binasının deprem dayanıklılığı, statik yapısı itibariyle can ve mal güvenliği açısından tehlikeli olmadığı, okul yapısı olarak kullanılabileceği, tadilat ruhsatı ile giderilebilir nitelikteki mimari proje aykırılıklarının can ve mal güvenliğini tehlikeye atmadığı tespitlerine yer verildiği, ayrıca; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı işlemine karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reddedildiği anılan kararın istinaf aşamasında olduğu, Eyüp Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı ruhsata aykırı kısımların yıkılmasına ilişkin kararın uygulanmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı yazısında dava konusu … Mah. … Sok. … Bina No, … Pafta, … Ada, … Parselde bulunan inşaatın su ve kanalizasyon yönünden incelenerek yapı kullanma izni verilmesinde bir mahzur görülmediğinin belirtildiği, binadaki mimari proje aykırılıkları hakkında da 21/01/2019 tarihli yapı ruhsatı ve 28/01/2019 tarihli yapı kullanma izin belgelerinin düzenlendiği, davacı şirkete ait Eyüp İlçesi … Mahallesi … Sokak No:… adresinde bulunan … pafta … ada … parseldeki Özel Haliç Doğa Bilim İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi'nin Eyüp Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı yıkım kararı doğrultusunda can ve mal güvenliği açısından tehlike arz ettiği gerekçesiyle süresiz kapatılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Eyüp ilçesi … Mahallesi … Sokakta tapunun … pafta … ada … parselde yapılacak binanın mimar C. S. tarafından çizilen Eyüp Belediyesince onaylanmış mimari projesinde 1. bodrum katın komple otopark olarak belirtildiği, aynı mimar tarafından çizilen ... Bilim Doğa Okullarının yerleşim planlarında binanın 1. bodrum katında ise; 4 adet okul öncesi dersliği, 4 adet ilkokul dersliği, spor salonu, kütüphane, ilkokul müzik ve görsel sanatlar dersliği, okul öncesi eğitim oyun alanı, satranç atölyesi, ekoloji atölyesi, kafeterya, öğretmenler odası ve WC'ler gibi bölümlerin oluşturulmuş olduğu ve bu kontenjanların okularının açılması ile ilgili Maarif Müfettişleri tarafından düzenlenmiş … tarih ve … sayılı inceleme raporlarında bu hacimlerin de hesaba katılmasıyla kurum kontenjanının belirlendiği, ayrıca, davacı şirkete ait eğitim kurumunun can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak nitelikte depreme dayanıksız olduğu, mevzuatta okul olarak açılması için aranan şartları taşımadığı, okul olarak kullanılamayacağı tespiti üzerine; ... Bilim İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesinin geçici tedbir olarak kapatılmasının İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı raporuyla Milli Eğitim Bakanlığı'na teklif edildiği, bunun üzerine Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı işlemi ile dava konusu okulların 2015-2016 eğitim öğretim yılı sonuna kadar işlemlerinin tamamlanması, tamamlanmadığı takdirde faaliyetine izin verilmemesine karar verildiği, bu kararın gereklerinin yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesine ilişkin hazırlanan İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı raporunda kararın yerine getirilmediği belirtilerek dava konusu okullara ait işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile geçici kurum açma izin belgelerinin iptal edilmesinin teklif edildiği, uygun bir süre verilmesine rağmen gereken tedbirlerin alınmadığı, bina hakkında Eyüp Belediye Encümeni'nin ruhsata aykırı kısımlara yönelik yıkım kararı olduğu gerekçesiyle adı geçen okulların sürekli kapatılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesinde, ''Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabilir. İtiraz, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanır. Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamaz. Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:...'' hükmüne yer verilerek devamında, kurum açma izni ve kurucu/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binaları ile ilgili kurallara yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'in ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, ''Bu Yönetmeliğin amacı, her derece ve türdeki özel öğretim kurumlarının açılış ve işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.'' hükmüne, ''Kurum açma'' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, ''Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilir.'' hükmüne, 2. fıkrasında ise gerekli bilgi ve belgelere yer verilmiştir.
Yine Yönetmeliğin 5. maddesinde başvuru evrakları arasında kurum binalarına yönelik olan şartlara da yer verilmiş olup; binanın kurum açılacak kat veya katları için ayrı ayrı, okul ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak kullanılacak binaların ayrıca bahçeleri için de üç adet 35x50 cm veya A3 ebadında kâğıtlara çizilmiş yerleşim planı ve CD’si; kurum binası kurucuya ait ise tapu senedinin millî eğitim müdürlüğünce onaylı örneği; kurum binası kiralık ise tapu senedi örneği ile başvuru tarihi itibariyle okullarda öğretim süresi kadar, diğer kurumlarda da en az bir yıllık kira sözleşmesinin aslı veya millî eğitim müdürlüğünce onaylı örneği; (Tapu kütüğünde konut olarak kayıtlı bir ana taşınmazın bağımsız bölümlerinde açılacak anaokullarının bahçe kullanımı için kat malikleri kurulunun en az 2/3 ünün muvafakat belgesi. Muvafakat veren kat sahibi veya vekillerinin ayrı ayrı muvafakatlerine ilişkin imzaları ile binanın kaç daireli olduğu ve imzaların kat sahibi veya vekillerine ait olduğuna ilişkin apartman yöneticisinin imzası bulunur.) kurum açılacak binanın sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin; çevre ve şehircilik il müdürlükleri, yapının proje müellifleri ya da yetkili serbest proje büroları veya üniversitelerin ilgili bölümlerince düzenlenen teknik rapor ile teknik raporu düzenleyen inşaat mühendisinin geçerliliği devam eden SİM ve İTB belgeleri (Ancak; 6/3/2007 tarihinden sonra Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmeliğe göre yapı denetim firmaları denetiminde özel öğretim kurumu olarak yapılmış ve yapı inşaat ruhsatı bulunan binalardan sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin belge istenmez.); kurum açılacak binanın ve çevresinin sağlık yönünden uygun olduğuna ilişkin il veya ilçe ilgili sağlık birimince düzenlenen rapor; kurum açılacak binada yangına karşı ilgili mevzuatına göre gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye müdürlüğünce düzenlenen rapor kurum binalarında aranacak şartlar olarak sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın; işlem tarihi itibariyle davacı şirketin kuruculuğunu yaptığı ... Bilim İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi için, kurum açma izni başvuru sürecide, binanın mimar C. S. tarafından çizilen Eyüp Belediyesince onaylanmış mimari projesinde 1. Bodrum katın komple otopark olarak belirtildiği, aynı mimar tarafından çizilen ... Bilim Doğa Okullarının yerleşim planlarında ise; binanın 1. bodrum katında 4 adet okul öncesi dersliği, 4 adet ilkokul dersliği, spor salonu, kütüphane, ilkokul müzik ve görsel sanatlar dersliği, okul öncesi eğitim oyun alanı, satranç atölyesi, ekoloji atölyesi, kafeterya, öğretmenler odası ve WC'ler gibi bölümlerin oluşturulmuş olduğu ve bu kontenjanların okularının açılması ile ilgili Maarif Müfettişleri tarafından düzenlenmiş … tarih ve … sayılı inceleme raporlarında bu hacimlerin de hesaba katılmasıyla kurum kontenjanının belirlendiği ve davacı şirkete ait eğitim kurumunun can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak nitelikte olduğu, mevzuatta okul olarak açılması için aranan şartları taşımadığı, okul olarak kullanılamayacağının tespiti üzerine, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı raporunda gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin alınan kararın yerine getirilmediği belirtilerek dava konusu okullara ait işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile geçici kurum açma izin belgelerinin iptal edilmesinin teklif edildiği, uygun bir süre verilmesine rağmen gereken tedbirlerin alınmadığı, bina hakkında Eyüp Belediye Encümeni'nin yıkım kararı olduğu gerekçesiyle adı geçen okulların sürekli kapatılmasından kaynaklandığı görülmektedir.
Dava konusu işlemin ... Bilim İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi için alınan sürekli kapatma kararının; binanın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği ve kurum açma izni başvuru sürecide, Kanun hükmü gereği idareye sunulması zorunlu belgelerden olan idarece onaylanmış yerleşim planının, henüz inşaata başlanmadan yapı ruhsatı alınması için gerekli olan belediyece onaylanmış mimari projeye aykırı olduğu yolundaki tespite dayandığı dikkate alındığında, anılan iki gerekçe yönünden ayrı ayrı hukuki denetimin yapılarak bu tespitlerin ve hukuki sonuçlarının 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümleri çerçevesinde niteliğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Binanın deprem dayanıklığının yetersiz olduğu, binanın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği, bu haliyle okul olarak kullanılmaya uygun olmadığı tespitlerine yönelik olarak; Doç. Dr. … ve Öğr. Gör. Dr. … tarafından hazırlanan … tarih ve … kayıt numaralı teknik inceleme raporunda binanın statik hesaplarda mevcut durumunun yeterli olduğu görüş ve kanaatinin belirtildiği, davacı tarafından açılan tespit davasında … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … D.İş sayılı dosyasına sunulan 26/01/2016 tarihli bilirkişi raporuna göre Eyüp İlçesi … Mahallesi … Sokak No:… adresinde bulunan … pafta … ada … parselde kain okul binasının mevcut statik durumunun ilgili yönetmeliklere göre yeterli olduğu, mevcut şekliyle binanın okul yapısı olarak kullanılabileceği, rapor konusu parselin 2. Derece deprem bölgesinde bulunması sebebiyle anılan raporlarda Etkin Yer İvme Katsayısının Ao=0.3 olarak doğru biçimde kullanıldığı, karot basınç değerlerinin esas alınmasının yerinde olduğu şeklinde görüş ve kanaat belirtildiği; bu tespitlere ek olarak; uyuşmazlığın çözümü teknik ve özel bilgiyi gerektirdiğinden, Mahkemenin 14/12/2017 tarihli kararı ile dava konusu mahalde İstanbul İdare Mahkemesi aracılığıyla talimat yoluyla keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, ... İdare Mahkemesince 24/05/2018 tarihinde yapılan keşif neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda;"... Anılan taşınmazın mimari projesine aykırı kısımlarının bulunup bulunmadığı, can ve mal güvenliğine aykırı bir yapı olup olmadığı ve aykırılıkların binaların statik yapısını etkileyip etkilemediği, uyuşmazlığa konu yapının mimari projeleri ve keşfen tespit edilen fiili kullanım durumu değerlendirildiğinde, 1. Bodrum katta mimari projede öngörülen kullanıma göre aykırı olarak derslik olarak kullanılmakta olduğu dolayısıyla imar mevzuatı kapsamında projeye aykırılığı olduğu, ancak; söz konusu aykırılıkların yapının projesine göre bulunan alanların farklı fonksiyonlarda kullanıldığı, daha açık bir ifadeyle emsal hesabına dâhil olmayan 1. Bodrum katta bulunan otopark alanlarının sınıf ve koridor benzeri mahaller olarak bölünerek kullanıldığı, bu suretle taşıyıcı statik sistemde bir değişikliğe neden olmadığı, ayrıca kullanım fonksiyonları değerlendirildiğinde yük varsayunlarında önemli artışa da neden olmayan mimari değişiklikler olduğu, anılan nedenlerle binanın statik yapısını etkileyebilecek, değiştirebilecek bir durumun bulunmadığı, can ve mal güvenliği açısından 2007 Deprem Yönetmeliği (DBYBHY)'ne göre Performans analizlerine bakılması gerektiği, … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … D. İş sayılı 26.01.2016 tarihli Bilirkişi Raporu'nda ilgili standart ve Yönetmelikler kapsamında performans (deprem riski) analizi yapıldığı ve hesap sonuçlarına göre yapının mevcut statik durumunun yeterli olduğu, binanın okul yapısı olarak kullanılabileceği, mevcut yapıların hesap beton basınç dayanımının; 2007 Deprem Yönetmeliği'nde öngörülen sayılarda ve yerlerden, TS göre alınacak ve kırılacak karot numunelere dair deney sonuçlarının, yine TS'larına göre hesaplanacak ortalamalarına göre bulunmakta olup, geniş kapsamlı bir çalışmayla alınan 92 karota dair beton basınç dayanımları üzerinden bulunan, fiili yapının "hesap basınç dayanımı"nın düşük olmadığı, kurum açılacak binaya ilişkin; sağlam ve dayanıklı olduğuna hakkında; çevre ve şehircilik il müdürlükleri, proje müellifleri, yetkili serbest proje büroları, üniversitelerin ilgili bölümlerince düzenlenen teknik raporun (2007 Deprem Yönetmeliğine göre yapı denetim firmalarınca denetlenenlerden istenmediği), binanın ve çevresinin sağlık yönünden uygun olduğuna ilişkin ilgili idare sağlık birimince düzenlenen raporun, binada yangına karşı mevzuata göre gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye müdürlüğünce düzenlenen raporun bulunduğu..." şeklinde görüş ve kanaat belirtildiği, Eyüp İlçesi … Mahallesi … Sokak No:… adresinde bulunan … pafta … ada … parselde kain okul binasının deprem dayanıklılığı, statik yapısı itibariyle can ve mal güvenliği açısından tehlikeli olmadığı, okul yapısı olarak kullanılabileceği, tadilat ruhsatı ile giderilebilir nitelikteki mimari proje aykırılıklarının can ve mal güvenliğini tehlikeye atmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dolayısıyla; dava konusu işlem tesis gerekçelerinden "binanın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği" yolundaki idarece yapılan tespitinin yerinde olmadığı görülmüş olup; uyuşmazlığın binanın Eyüp Belediyesince onaylanmış mimari projesinde 1. bodrum katın komple otopark olarak belirtilen kısmının, ... Bilim Doğa Okullarının yerleşim planlarında 4 adet okul öncesi dersliği, 4 adet ilkokul dersliği, spor salonu, kütüphane, ilkokul müzik ve görsel sanatlar dersliği, okul öncesi eğitim oyun alanı, satranç atölyesi, ekoloji atölyesi, kafeterya, öğretmenler odası ve WC'ler gibi bölümlerin oluşturulmuş olduğu ve bu hacimlerin de hesaba katılmasıyla kurum kontenjanının belirlendiği hususu yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporda; ... binanın 04/08/2015 tarihli ruhsata esas projesinde tüm 1. bodrum katın otopark olarak projelendirildiği, ancak fiili yapıda söz konusu katın ara duvarlar ile bölünerek, emsale hesabına dâhil olan kapalı mahaller oluşturularak derslikler, koridor vb. olarak kullanılmakta olduğunun yerinde yapılan keşif ile tespit edildiği, yapıdaki ruhsat ve mimari projesine aykırılıkların bu haliyle ruhsata bağlanıp bağlanamayacağına ilişkin olarak; belediyesinden onaylı mimari projeye aykırı olarak, 1. bodrum kattaki otopark alanının sınıf vb çeşitli mahallere bölünerek kullanıma açılmasının, mimari projesindeki hesaplamalara göre emsal hesabına dâhil kullanım alanı arttıran etkisinin bulunduğu, emsal kullanım alanını artıran bu tür eklentilerin ya da değişikliklerin ruhsat gerektiren uygulamalar olduğu, bu noktada projesine göre emsal kullanımı sınır değere çok yakın olduğundan, bölgenin imar durumunda değişiklik (artış) olmadığı sürece ruhsata bağlanabilir nitelikte olmadığının değerlendirildiği, imar mevzuatı açısından binadaki ruhsata aykırılığın, ruhsat projesine uygun hale getirilmesi gerektiği tespitlerine yer verilmiştir.
Öte yandan; Eyüp Belediyesince, İstanbul İli, Eyüp İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılan denetimde 1. bodrum katta otopark iptal edilerek ruhsat ve eklerine aykırı kullanım alanı oluşturulduğu, 1. bodrum kat, zemin kat, 1., 2. ve 3. normal katlarda beton basınç sınıf dayanımlarının projesindeki değerleri sağlamadığının tespit edilerek … günlü, … sayılı yapı tatil tutanağı ile mühürlendiği, bir suretinin yapıya asıldığı ve muhtara bırakıldığı, bu aykırılıkların ilgili katlarının tamamını etkilemesi nedeniyle brüt kat alanlarının hesaba katılarak 2. bodrum kat alanı hariç aykırılıktan etkilenen alanın 7645,17 m2 olarak belirlendiği ve artırım nedenleri teknik raporda detaylı bir şekilde açıklandığı, bunun üzerine Eyüp Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesinin (a) bendine göre 3/B grubu yapı için 7645,17 m2 üzerinden temel ceza miktarı belirlendikten sonra, (c) bendinin 4., 5. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak 549.351,30-TL para cezası verildiği, Eyüp Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile de; 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesine göre verilen para cezası üzerine 32. madde gereği 30 günlük kanuni süre hitamında ruhsata bağlanmadığı, anılan Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımların yıkılmasına karar verildiği anlaşılmakta olup; anılan yıkım kararına karşı dava açılmamıştır.
Görüldüğü üzere; gerek dava dilekçesinde davacının beyanları gerekse yapılan keşif ve bilirkişi heyetince de mahallinde yapılan değerlendirme ve Eyüp Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile Eyüp Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı neticesinde; dava konusu işlem tarihi itibariyle (22/07/2016) uyuşmazlığa konu binanın okul olarak kullanımına yönelik olarak hazırlanan yerleşim planının, belediyeden onaylı mimari projesine aykırı olduğu tartışmasız olup; uyuşmazlığın, kurum açma izni şartlarının ilgilisinin hilesi veya gerçek dışı beyanı ve/veya idareyi aldatması sonucu elde edilip edilmediği noktasına hasredilmesi gerekmektedir.
Davacının kurum açma izni başvurusunda ilgili birimlere sunmak zorunda yerleşim planının imar mevzuatı açısında belediyeden onaylı mimari projeye aykırı olarak hazırlanması durumunun; "Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmek" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve daha hafif bir yaptırıma tabi tutulması gerektiği ifade edilmekte ise de; kurum açma şartlarından herhangi birinin süreç içerisinde kaybedilebilmesi için; öncelikle; kurum açma izni verilirken idarece aranılan şartın hukuka uygun olarak sağlanması ve süreçte ilgili kurum açma şartının çeşitli sebeplerle sonradan kaybedilmesi durumunun gerçekleşmesi gerekmektedir.
Bir başka ifadeyle; "sağlanması gereken bir şartın kaybedilmesi" yolunda yapılacak hukuki nitelemenin ön koşulu; anılan şartın hukuka uygun elde edilmiş ve/veya sağlanmış olmasıdır.
Olayda ise; mevzuata aykırı olarak hazırlanan yerleşim planının idareye sunulması üzerine idarece anılan yerleşim planı üzerinden binaya kontenjan belirlenerek kurum açma izni verildiği hususunda tartışma bulunmamakta olup; kurum açma şartlarını başından beri sağlamayan davacının süreç içerisinde anılan şartı kaybettiğinden söz edilemez.
Mahkemece yapılan değerlendirmenin; "binanın can ve mal güvenliğini tehdit edip etmediği" yönüyle yapıldığı, imara aykırılıklar yönünden ise; Eyüp Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı ruhsata aykırı kısımların yıkılmasına ilişkin kararın uygulanmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı yazısında dava konusu … Mah. … Sok. … Bina No, … Pafta, … Ada, … Parselde bulunan inşaatın su ve kanalizasyon yönünden incelenerek yapı kullanma izni verilmesinde bir mahzur görülmediğinin belirtildiği, binadaki mimari proje aykırılıkları hakkında da 21/01/2019 tarihli yapı ruhsatı ve 28/01/2019 tarihli yapı kullanma izin belgelerinin düzenlendiği gerekçesiyle işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı tespiti yapılmış ise de; anılan imara aykırılığın işlem tarihi itibariyle sabit olduğu, sonradan tadilat ruhsatı ile aykırılığın giderilmiş olmasının işlem tarihi itibariyle var olan hukuka aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, uyuşmazlıkta, imara aykırılığın giderilmesinin geçmişe değil geleceğe yönelik sonuç doğurduğu, bu haliyle 28/01/2019 tarihli yapı kullanma izin belgesinin düzenlenmiş olmasının veya imara aykırı kısımların yıkılmasına ilişkin kararın uygulanmamasının uyuşmazlığın esasını etkilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla; mevzuata aykırı olarak hazırlanan yerleşim planının idareye sunulması üzerine, idarece anılan yerleşim planı üzerinden binaya kontenjan belirlenmek suretiyle kurum açma izni verildiği dikkate alındığında; baştan itibaren kurum açma şartlarını sağlamadan, mevzuata aykırı başvuru üzerine tesis edilen kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kurumun sürekli kapatılmasında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Zira; Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında belirlenen kriterlerden yola çıkılarak; ilgilinin hatası, hilesi veya gerçek dışı beyanı ile elde ettiği hukuki kazanımın her zaman geri alınabileceği; statünün ve statüye ilişkin iş ve işlemlerin her zaman iptal edilebileceği veya elde ettiği veyahut da sağladığı şartın, idarece her zaman yok sayılabileceği açıktır.
Öte yandan; davalı idarece, davacı şirketin bu davaya devam etmekte menfaatinin kalmadığı, kurumu, dava dışı üçüncü bir şirkete devrettiği ileri sürülmekte ise de; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E. … sayılı işlemiyle; devir alan dava dışı üçüncü tüzel kişinin kuruculuğunda kurum açma izni belgesi düzenlendiği görülmekte olup; anılan hususun uyuşmazlığın esasını etkilemediği anlaşıldığından davalı idarenin bu iddiasına itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 07/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.