T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/238
Karar No : 2024/72
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Mardin Havalimanı bünyesinde özel güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta iken havalimanı giriş kartının iptal edilmesine ilişkin … sayılı Mardin Havalimanı Mülki İdare Amirliği işlemi ile bildirilen … tarih ve … sayılı Mardin Havalimanı Güvenlik Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; özel güvenlik görevlisi davacı hakkında yapılan adli/idari güvenlik soruşturması kapsamında herhangi bir terör bağlantısının bulunmadığı açık ise de; 05/09/2017 tarihinde Kızıltepe ilçesinde gerçekleştirilen PKK/KCK terör örgütü mensubunun taziyesine katıldığı havalimanının güvenliğinin sağlanabilmesi amacıyla, havalimanı giriş kartlarının iptali konusunda Güvenlik Komisyonlarına en küçük bir şüphede bile ilgilinin çalıştırılmaması noktasında takdir hakkı tanındığı, nitekim … tarih ve … sayılı "Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu Kararları" başlıklı karar ile, "havalimanında çalışan tüm personelin (resmi-sivil), tüm özel sektör çalışanlarının ve güvenlik tahditli alanlara giriş yetkisi olan tüm çalışanların çok hassas bir şekilde güvenlik tahkikatından geçirilmesi, en küçük bir şüphede havalimanında çalıştırılmaması ve bu konuda herhangi bir müsamahaya mahal verilmemesi" şeklinde alınan karar karşısında, dava konusu işlemin idarenin takdir yetkisi kapsamında gerekçeli olarak tesis edildiği, öte yandan dava konusu işlemle davacının özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmediği, dolayısıyla havalimanı dışında çalışmasına herhangi bir engel getirilmediği, yalnızca güvenlik gerekçesiyle havalimanı girişinin engellendiği hususları da dikkate alındığında, davacının Mardin Havalimanı giriş kartının iptal edilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; davacı hakkında terör suçları kapsamında bir soruşturma kaydının ve dosyasının bulunmadığı, öte yandan davacı hakkında terör örgütü propagandası yapmak suçlaması nedeniyle yapılan soruşturma neticesinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği ve özel güvenlik görevlisi olarak havalimanında görev yapan davacının buraya giriş kartının iptal edilmesinin, davacının fiilen işsiz kalması sonucunu doğuracağı, bu durumda, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesine neden olan fiil ve eylemleri nedeniyle yapılan adli soruşturma sonucunda kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesi karşısında, terör örgütü adına faaliyetlerde bulunduğuna, bu örgütle ilgisi veya irtibatı olduğuna ilişkin herhangi bir tespitinin davalı idarece açıkça ortaya konulamadığı, davacının başkaca herhangi bir arama/yakalamasının olmadığı, yıkıcı/bölücü faaliyetlerde bulunduğuna dair bilgi, belge ve emarenin dava dosyası kapsamında yer almadığı dikkate alındığında, adına düzenlenen havalimanı giriş kartının, hakkındaki güvenlik soruşturmasının olumsuz olması sebebiyle iptaline ilişkin ve davacının fiilen işsiz kalması sonucunu doğuracak olan dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı hakkında adli soruşturma veya kovuşturma bulunmamasının, davacının güvenlik açısından risk teşkil etmeyeceği anlamına gelmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY_TETKİK_HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
05/09/2017 tarihinde Kızıltepe ilçesinde gerçekleştirilen PKK/KCK terör örgütü mensubunun taziyesine katıldıkları tespit edilerek Havalimanı Mülki İdare Amirliğinin … tarih ve … sayılı yazısı ile suç duyurusunda bulunulan, Kızıltepe Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından … tarih ve … soruşturma yazısı ile haklarında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen, … İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açık kaynak araştırmalarında da terör yönünden herhangi bir olumsuzluklarının bulunmadığı bildirilen …Özel Güvenlik Ltd. Şti. personelinin Mardin İl Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında yer alan "Başta Sayın Cumhurbaşkanımız olmak üzere, Başbakan, Bakanlar, Milletvekilleri, devlet erkanını, yabancı ülke temsilcileri ile birlikte çok sayıda vatandaşımızın yolculuk yaptığı Mardin Havalimanı gibi ulusal ve uluslararası son derece öneme sahip kritik bir tesiste çalışmaları güvenlik yönünden risk teşkil edebilir." tespiti ile, Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulunun 26/08/2016 tarihli 28. toplantısının 1. maddesinde yer alan "Havalimanında çalışan tüm kamu personeli (resmi-sivil), tüm özel sektör çalışanlarının güvenlik tahkikatından geçirilmesi, en küçük bir şüphede havalimanında çalıştırılmaması ve bu konuda herhangi bir müsamahaya mahal verilmemesi" hükümleri de dikkate alınarak davacının da içerisinde bulunduğu bir grup özel güvenlik personelinin havalimanı giriş kartlarının Mardin Havalimanı gibi ulusal ve uluslararası öneme sahip tesiste görev yapmalarının risk teşkil edebileceği gerekçesiyle dava konusu işlemle iptal edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; Ulaştırma Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün teşkilat, görev, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esasları düzenlemektir." hükmüne; Genel Müdürlüğün görev ve yetkilerinin düzenlendiği 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "Sivil havacılık faaliyetlerinin kamu yararına, ekonomik ve sosyal gelişmelere ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesini sağlamak amacıyla, Bakanlık tarafından oluşturulacak politikaları uygulamak ve takip etmek." hükmüne; (b) bendinde, "Sivil havacılık faaliyetlerinin uluslararası sivil havacılık kural ve standartlarında düzenlenmesini, sürdürülebilirliğini ve gelişmesini sağlayacak esasları tespit etmek." hükmüne; (d) bendinde, "Sivil havacılık faaliyetlerine yönelik mevzuata aykırı eylemlerin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirleri almak." hükmüne; (j) bendinde, "Sivil havacılığın yasadışı müdahaleler ile diğer tehlikelerden, yangın, sel, deprem gibi doğal afetlerden korunması için gerekli politikaları belirlemek, önlemleri almak, aldırtmak ve uygulamaları takip etmek." hükmüne; (o) bendinde, "Uçuş emniyetinin veya uluslararası standartlar ve kuralların ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, uçuş operasyonlarını ve faaliyetlerini yasaklamak, gerektiğinde işletme ruhsatlarını askıya almak veya iptal etmek ve cezai yaptırım da dahil gereken her türlü önlemi almak." hükmüne; (p) bendinde, "Bu Kanunda öngörülen görev ve yetkileri yerine getirmek üzere yönetmelik ve genelgeleri hazırlamak." hükmüne yer verilmiştir.
14/08/1997 tarih ve 23080 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sivil Hava Meydanları, Limanlar ve Sınır Kapılarında Güvenliğin Sağlanması, Görev ve Hizmetlerin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinde "Sivil hava meydanlarında, limanlarda ve sınır kapılarında görevli resmi ve özel kuruluşlara bağlı tüm personel ile araçlar için verilecek giriş kartları emniyet birimlerince gerekli güvenlik tahkikatı yapıldıktan ve Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Kaçakçılık, İstihbarat ve Narkotik Daire Başkanlığındaki Kaçakçılık Bilgi Bankasından sorulduktan ve ilgili birimce tanzim edildikten sonra mülki idare amirliklerince onaylanarak verilir. Düzenlenecek giriş kartlarının çeşitleri, veriliş şekli, değiştirilmesi, iptali, diğer giriş çıkışlar, park yerleri ve her türlü trafik düzenlemeleri ile sair hususlara ilişkin esaslar ilgili birimlerin görüşü alınarak mülki idare amirlerince hazırlanıp vali tarafından onaylanarak yürürlüğe girecek yönergelerle belirlenir." hükmüne, 19. maddesinde "Sivil havaalanları, limanlar ve sınır kapılarında güvenlik tedbir ve tertiplerinin geliştirilmesi ve uygulanması; yürütülen güvenlik eğitim ve denetim hizmetleri ile ilgili uygulanan tedbirleri, görülen aksaklık ve eksiklikleri görüşmek üzere mülki idare amirinin başkanlığında, Ulaştırma Bakanlığı, Gümrük Müsteşarlığı, emniyet, jandarma, sağlık kuruluşlarının ve limanlarda Denizcilik Müsteşarlığının temsilcilerinin katılımı ile "Güvenlik Komisyonu" oluşturulur. Kurul her ay toplanır. Sekreterya görevi, koruma şube müdürlüğü veya büro amirliğince yerine getirilir..." hükmüne yer verilmiştir.
Sivil Hava Meydanları, Limanlar ve Sınır Kapılarında Güvenliğin Sağlanması, Görev ve Hizmetlerin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine istinaden yürürlüğe konulan "Mardin Havalimanı Giriş Kartları Yönergesi"nin 16. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde "Giriş kartı talebinde bulunan kişilerin yapılan tahkikat sonucunda; Terörle Mücadele Kanunu'nda yer alan suçlardan, Türk Ceza Kanunu'na göre hapis veya zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık ve sahtecilik suçlarından dolayı hüküm giyenler, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, Türk Ceza Kanununun 227. maddesinde tanımlanan fuhuş suçları, Türk Ceza Kanununun cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bölümünde yer alan 102-103-104 ve 105. maddeleri kapsamında işlenen suçlar, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun ile uyuşturucu kullanma, alıp satma, aracılık etme gibi Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki Kanuna muhalefetten hükümlü bulunanlara giriş kartı verilmez." düzenlemesi, anılan fıkranın (d) bendinde de "Yasa gereği eski hükümlü statüsünde çalışanlar ile yukarıda sayılan kanunlarla ilgili suçlardan mahkemesi devam eden şahıslar ve güvenlik birimlerince sağlanan istihbari bilgilerinin Ülke ve Sivil Havacılık güvenliğini zaafiete uğratabileceği değerlendirilen şahıslar için yapılacak işlemler Güvenlik Komisyonu'nun kararına bağlıdır." düzenlemesi getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, özel güvenlik görevlisi olan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasında, davacının PKK/KCK terör örgütü mensuplarına yönelik gerçekleştirilen operasyon kapsamında ölü ele geçirilen ve yine aynı havalimanında güvenlik görevlisi olarak çalışan …'nin kardeşi olan ..'nun 05/09/2017 tarihinde Mardin ili, Kızıltepe ilçesinde gerçekleştirilen taziyesine katıldığının dosya içeriğine giren bilgi ve belgelerden ihtilafsız olduğu anlaşılmaktadır.
Bu açıdan, her ne kadar davacı tarafından mezkur cenazeye çalışma arkadaşlarının trafik kazasında ölen kardeşinin taziyesi bilinciyle gittiği iddia edilmekteyse de hayatın olağan akışında, çalışma arkadaşlarının bölücü terör örgütünde yer alan kardeşinin faaliyetlerinden habersiz olmasının ve kendisine mezkur ölümün trafik kazası sonucu meydana geldiğinin söylenmesiyle birlikte herhangi bir sorgulama yapmaksızın bu beyanı esas almasının şüphe uyandıracağı açıktır.
Ülkemizin taraf olduğu Milletlerarası Sivil Havacılık Sözleşmesinin (Şikago Sözleşmesi) eklerinden olan Milletlerarası Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesinin Ek-17'de havacılık güvenliği standartları belirlenmiştir. Anılan sözleşmede taraf devletlere, uçuşların emniyeti, düzenliliği ve etkinliğinin sağlanmasının yanı sıra yolcuların, mürettabatın, yer personelinin ve kamu emniyetinin tesisi için yolcuların ve kabin bagajlarının, güvenlik tahditli bir alandan kalkacak hava aracına binmeden önce taranması gerekliliği ortaya konulmuştur. Sözleşme ile taraf devletlere sivil havacılık güvenliğinin temini için ulusal düzenlemeler vasıtasıyla yazılı bir ulusal sivil havacılık güvenlik programı oluşturulması yükümlülüğü getirilmiştir.
Esasen, Milletlerarası Sivil Havacılık Sözleşmesi ile getirilen düzenlemeler ile sivil havacılık güvenliğinin sağlanması hedeflenmiş, bu doğrultuda taraf devletlerin kendi iç hukuklarında ulusal sivil havacılık güvenlik programı oluşturması suretiyle anılan hedefin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır.
Bahsi geçen Yönetmelikte Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü(ICAO) ve Avrupa Sivil Havacılık Konferansı(ECAC) tarafından belirlenen güvenlik önlemlerinin alınması, havaalanları, limanlar ve sınır kapılarında can ve mal güvenliğinin sağlanması, yolcu ve eşya trafiğinin güvenlik içinde yürütülmesi, yasadışı müdahale, yangın ve diğer tehlikelere karşı korunması amacıyla gerekli tedbirleri alacağı, aldıracağı ve denetleyeceği, sivil havaalanlarında kanun dışı eylemlere karşı, yolcuların, mürettebatın, yer personelinin ve halkın güvenliği için alınacak tedbirlerin, hizmetlerin düzen içinde ve süratle yürütülmesine engel olmayacak şekilde düzenleneceği, alınacak güvenlik tertip ve tedbirlerinin (ICAO) ve (ECAC) tarafından belirlenen standartlar çerçevesinde her havaalanının mahalli şartlarına ve eldeki imkanlara göre, maksadı en iyi sağlayacak şekilde düzenleneceği ve geliştirileceği, yolcuların, bagajların, yolcu beraberindeki eşyaların kontrol ve denetiminden geçirilmesini sağlayacak, silah, patlayıcı madde ve uçak için tehlike arzeden maddelerin havaalanı sınırları içerisine ve uçağa girişini önleyecek, caydıracak, muhtemel saldırıyı uçağa ulaşmadan ortaya çıkaracak tedbirlerin alınacağı kurala bağlanmıştır. Görüleceği üzere, sivil hava meydanlarında can ve mal güvenliğinin sağlanması noktasında taraf olduğumuz uluslararası sözleşme hükümlerine uygun düzenlemeler yapılmıştır.
Bu durumda, yukarıda alıntısı yapılan mevzuat hükümleri ile davacının uluslararası öneme haiz havalimanı güvenliğinden sorumlu özel güvenlik görevlisi olması ve kendisiyle ilgili yapılan güvenlik soruşturmasında somut şüphe uyandıran unsurları barındırması hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, havalimanının güvenliğinin sağlanabilmesi amacıyla, havalimanı giriş kartlarının iptali konusunda Güvenlik Komisyonlarına en küçük bir şüphede bile ilgilinin çalıştırılmaması noktasında takdir yetkisi tanındığı, nitekim … tarih ve … sayılı "Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu Kararları" başlıklı karar ile, "havalimanında çalışan tüm personelin (resmi-sivil), tüm özel sektör çalışanlarının ve güvenlik tahditli alanlara giriş yetkisi olan tüm çalışanların çok hassas bir şekilde güvenlik tahkikatından geçirilmesi, en küçük bir şüphede havalimanında çalıştırılmaması ve bu konuda herhangi bir müsamahaya mahal verilmemesi" şeklinde alınan karar uyarınca, idareye tanınan takdir yetkisinin sınırlarına uygun olarak ve hukuken gerekçelendirilebilir temeller doğrultusunda, davacının Mardin Havalimanı giriş kartının iptal edilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/02/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.