Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/2448 E. , 2022/2152 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2448
Karar No : 2022/2152
TEMYİZ EDEN TARAFLAR :
1- DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
2- DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Havalimanı Müdürlüğünde ARFF memuru (itfaiyeci) olarak görev yapmakta iken adi malül olarak emekli edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı emeklilik onayının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… K:… sayılı kararla; davacının apron memurluğu pozisyonuna atanma teklifini kabul etmemesi üzerine, davalı idarece, davacının malûliyetinin apron memurluğuna engel olup olmadığı yolunda alınacak yeni sağlık raporunun sonucuna göre davacının apron memurluğu yapmasına engel bir durumun bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, engel bir durumun bulunması halinde ise görevde yükselme veya unvan değişikliği mahiyetinde olmamak kaydıyla kuruluşun ihtiyacına göre başka bir pozisyona atanıp atanamayacağı hususunun değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, davacının apron memurluğu pozisyonuna atanma teklifini kabul etmemesi üzerine 19/03/2018 tarihinde adi malûl olduğuna karar verildiğinden bahisle emekliye sevkine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte taraftan; anılan dava konusu işlemin iptal edilmiş olması, davacının doğrudan doğruya, "idari hizmetler" grubunda yer alan diğer bir pozisyona atanması sonucunu doğurmayacağı, davalı idare tarafından; davacının eğitim durumu ve sağlık şartları birlikte değerlendirilerek, mevzuat hükümleri dikkate alınarak, aynı sınıfta yer alan başka bir pozisyona atanma şartlarını taşıyıp taşımadığı, şartları taşıması halinde boş pozisyon bulunup bulunmadığı araştırılarak yeniden bir işlem tesis edilmesi gerektiği, ayrıca, dava konusu işlemin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesinin, davacının, "idari hizmetler" grubunda yer alan diğer bir pozisyona doğrudan atanması sonucunu doğurmayacağı açık olduğundan, yani davacının "idari hizmetler" grubunda yer alan diğer bir pozisyona atanıp atanamayacağı belli olmadığından, bu aşamada davacının tazminat (özlük ve parasal haklar) istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarına ilişkin istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, apron memuru olarak çalışıp çalışamayacağına dair rapor almak için bizzat başvurması gerektiğine dair İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının … sayı ve … tarihli yazısına istinaden başvurduğu Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesi Sağlık Kurulu tarafından; Havaalanı Yer Hizmetleri (apron memuru) olarak çalışamayacağına ilişkin raporun düzenlendiği, bu raporun Covid-19 pandemisi nedeniyle uzaktan çalışma yapıldığı için 02/11/2020 tarihinde CİMER üzerinden, sağlık durumuna uygun bir pozisyona atanma talebiyle beraber davalı idareye iletildiği, buna rağmen anlaşılmaz bir şekilde davalı idarenin temyiz dilekçesinde bu raporun kendilerine iletilmediğini iddia ettiği, ayrıca dava dilekçesinde malûlen emekliye sevk işlemi sonucu ilişiğin kesilmesi nedeniyle yoksun kalınan mali ve özlük hakların talep edildiği, emsal niteliğindeki Danıştay içtihadında da açıkça belirtildiği üzere göreve döndürülen kamu görevlilerine; idarenin kusurlu eylem ve işlemi sonucunda görevde olamadıkları süre içerisinde yoksun kaldığı tüm özlük, mali ve sosyal haklarının verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, Kuruluşlarının, personel rejimi bakımından 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olduğu, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 5.maddesinde idari hizmetler grubunda yer verilen görevlerin sayıldığı, aynı şekilde, anılan Yönetmeliği'n 26. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca davacının ARFF memuru olarak kamu görevine devam edemeyeceğinin anlaşılması üzerine apron memurluğunun kendisine teklif edildiği ve bu teklifin davacı tarafından idari hizmetler sınıfında bir başka göreve atanması istemiyle reddedildiği, davacının sağlık durumunun apron memuru olmasına elverişli olduğunun hakem hastanece tespiti halinde, davacı daha önce bu kadroya atanmayı reddettiği için (sağlık sorunlar nedeniyle ARFF memuru (itfaiyeci) da olamayan davacının), malulen emeklilik işleminde hukuka aykırılık bulunmayacağı, bir başka ifadeyle; davacı atanmak istemediği bir kadroya zorla atanamayacağından, malulen emekliliğin zorunlu bir sonuç olacağı, Mahkeme kararında davacının malûliyetinin apron memurluğuna engel olup olmadığı hususunda yeni sağlık raporu alınması ifadesine yer verildiğinden, … tarih ve … sayılı yazı ile, davacının apron memuru olarak çalışıp çalışamayacağına dair kendisinin tam teşekküllü devlet veya resmi üniversitesi hastanesine müracaat ederek "durum bildirir" nitelikte kesin işlemli sağlık kurulu raporu alması gerektiğinin bildirildiği, ancak, geçen süre zarfında herhangi bir belge sunulmadığından davacının durumunun değerlendirilemediği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI:
Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz dilekçesinde yanıltıcı beyanda bulunduğu, Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesi Sağlık Kuruluna apron memuru olarak çalışıp çalışamayacağına dair durum bildirir raporu almak için başvurduğu, Kurul tarafından, "26/12/2012 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde belirtilen tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışamayacağı, dolayısıyla havaalanı yer hizmet faaliyetleri (tehlikeli) ve itfaiye (çok tehlikeli) hizmetleri bu kapsama girdiğinden ilgili işlerde çalışmasının uygun olmayacağının tebliğ'e bakılarak anlaşılabileceği tıbbi kanaatlerine varılmıştır." şeklinde Havaalanı Yer Hizmetleri (apron memuru) olarak çalışamayacağına dair durum bildirir raporun düzenlendiği, bu raporun Covid-19 pandemisi nedeniyle uzaktan çalışma yapıldığı için 02/11/2020 tarihinde CİMER üzerinden, sağlık durumuna uygun bir pozisyona atanma talebiyle beraber davalı idareye iletildiği, davalı idarenin, davacıyı zorla atayamayacağından dolayı malûlen emekliye sevk ettiğine ilişkin beyanının yerinde olmadığı, 5434 sayılı Kanun'un 44. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 25. maddesinin verdiği yasal hakkını kullanarak, malûliyetinin engel teşkil etmeyeceği bir pozisyona atanma talebinde bulunduğu, bu bağlamda yerleşik Danıştay içtihatlarında da belirttiği gibi idarenin başka bir pozisyona atama ile ilgili takdir yetkisinin mutlak olmayıp, yasa nedeniyle bağlı yetkiye sahip olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının, ARFF memuru (itfaiyeci) olarak görev yapmakta iken Çanakkale Devlet Hastanesinin 15/03/2017 tarihli Sağlık Kurulu Raporu ile ARFF memuru (itfaiyeci) olarak çalışmasının uygun olmadığının ve davalı idare tarafından hakem hastane olarak sevk edildiği Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesince düzenlenen 02/10/2017 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda da; davacının hastalığı gereği ağır, dikkat gerektiren, sorumluluk ve risk taşıyan işlerde ve ARFF (itfaiye memuru) olarak çalışmasının uygun olmadığının bildirilmesi üzerine, davacı hakkında düzenlenen sağlık raporlarının Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca incelenmesi sonucunda 19/03/2018 tarihinde adi malül olduğuna karar verilmiştir.
Davacının 26/04/2018 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile sağlık durumuna uygun bir pozisyonda görev almak istediğini bildirmesi üzerine, davalı idarece teklif edilen apron memurluğu pozisyonunun, davacı tarafından sağlık durumu nedeniyle kabul edilmemesi sonucunda 28/08/2018 tarihinde resen malülen emekli edilerek ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinin dördüncü fıkrasında; "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 44. maddesinin birinci fıkrasında, "Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere (malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
09/02/2015 tarih ve 29262 sayılı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin usul ve esaslarını belirlemektir." hükmüne, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "(...) görev grubu: Hiyerarşi, görev, yetki ve sorumluluk açısından benzer ve/veya aynı düzeydeki unvanlardan oluşan grubu(...), ifade eder." hükmüne yer verilmiş ve "Görev Grupları" başlıklı 5. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadro ve pozisyonlar aşağıda belirtilmiştir.
(2) Görevde yükselmeye tabi kadro ve pozisyonlar şunlardır;
(....)
g) İdari Hizmetler Grubu;
1) Hava Trafik Başkontrolörü, Hava Trafik Kontrolörü, Asistan Hava Trafik Kontrolörü, Stajyer Hava Trafik Kontrolörü,
2) Muhasebeci,
3) AIM Memuru, (Ek ibare:RG-11/7/2017- 30121) Asistan AIM Memuru, Apron Memuru, ARFF Memuru, Bilgisayar İşletmeni, İş Makineleri Sürücüsü, Koruma ve Güvenlik Görevlisi, Köprü Operatörü, Memur, Stajyer AIM Memuru, Şoför, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Veznedar. (...)" olarak sayılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin "Görev Grupları Arasında Geçişler" başlıklı 26. maddesinde ise, "Bu Yönetmeliğin 5. maddesinde yer alan görev grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır:
a) Aynı ana görev grubunun alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği ve atanılacak kadro veya pozisyonun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atanmak mümkündür.
b) Gruplar arası görevde yükselme niteliğindeki geçişler ve alt gruptan üst gruplara geçişler, görevde yükselme sınavına tabidir. Ancak Kamu Kurum ve Kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzeyde olan görevlere veya alt görevlere, sınava tabi tutulmadan atama yapılabilir.
c) Unvan değişikliğine tabi pozisyonlara geçişler ile bu pozisyonların kendi aralarındaki geçişler, unvan değişikliği sınavı sonucuna göre yapılır.
ç) Tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanelerinin birinden alacakları sağlık kurulu raporuyla, ifa etmekte oldukları görevi yürütemeyecek durumda olanlar, raporlarının kuruluş tarafından belirlenecek hakem hastaneden teyidini müteakip, görevde yükselme veya unvan değişikliği mahiyetinde olmamak kaydıyla, (Değişik ibare:RG-14/6/2016-29742) Kuruluşun ihtiyacına göre bir pozisyona atanabilirler.(...)" kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuatın ve dava konusu olayın birlikte değerlendirilmesinden; uçakların park alanlarını düzenlemek, uçakları vasıfları doğrultusunda sıralamak, hava alanına inen uçakların takibini gerçekleştirmek, alana inmiş olan uçakların takibini yapmak, uçakların güvenli olarak park etmesini sağlamak, uçak kimliğini belirlemek, apron şefine uçakların alanda kalma süresini bildirmek, uçakları park alanlarına götürmek, hava alanındaki pistte bulunan işaret ve tabelaları kontrol etmek, eksik varsa gidermek, garaj amirleri ile uyumlu bir şekilde çalışma gerçekleştirmek şeklinde sayılan apron memurunun görev ve sorumlulukları dikkate alındığında, apron memurluğu görevinin de ARFF memuru (itfaiyeci) gibi ağır, dikkat gerektiren, sorumluluk ve risk taşıyan işler olarak nitelendirilebileceği açık olduğundan, sağlık raporları ile ARFF memuru (itfaiyeci) olarak çalışmasının uygun olmadığına karar verilen davacının, malûliyetinin apron memurluğuna engel olup olmadığı yolunda yeni bir sağlık kurulu raporu almasına gerek bulunmamaktadır.
Bu durumda, davalı idarece, davacı hakkında düzenlenen sağlık raporları göz önüne alınarak, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında, davacının, görevde yükselme veya unvan değişikliği mahiyetinde olmamak kaydıyla aynı sınıfta yer alan başka bir pozisyona atanma şartlarını taşıyıp taşımadığı, şartları taşıması halinde boş pozisyon bulunup bulunmadığı araştırılarak kuruluşun ihtiyacına göre apron memurluğu pozisyonu dışında başka bir pozisyonda çalıştırılıp çalıştırılamayacağının değerlendirilerek yeniden bir işlem tesis edilmesi gerekirken, davacının apron memurluğu pozisyonuna atanma teklifini kabul etmemesi üzerine 19/03/2018 tarihinde adi malûl olduğuna karar verildiğinden bahisle emekliye sevkine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptaline ve işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarına ilişkin istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararda, davacının apron memurluğu pozisyonuna atanma teklifini kabul etmemesi üzerine, davalı idarece, davacının malûliyetinin apron memurluğuna engel olup olmadığı yolunda alınacak yeni sağlık raporunun sonucuna göre davacının apron memurluğu yapmasına engel bir durumun bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, engel bir durumun bulunması halinde ise görevde yükselme veya unvan değişikliği mahiyetinde olmamak kaydıyla kuruluşun ihtiyacına göre başka bir pozisyona atanıp atanamayacağı hususunun değerlendirilmesi gerektiği gerekçesine yer verilmiş ise de; sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarına ilişkin istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığı yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile SONUCU İTİBARIYLA ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 19/04/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.