T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2021/2487
Karar No : 2023/276
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1-… Kurumu
VEKİLİ: Av…
2-… Elektrik Dağıtım A.Ş.
VEKİLİ: Av…
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Enerji Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av…
İSTEMLERİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 25/05/2021 tarih ve E:2019/4217, K:2021/1853 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından ödenmemesi işleminin iptaline ve 20.000,00 TL bedelin ticari faizi ile birlikte ödenmesine, söz konusu işlemin dayanağı olan 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinin 9. fıkrasının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 25/05/2021 tarih ve E:2019/4217, K:2021/1853 kararıyla;
Davacının, davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görevli tedarik şirketi olduğu bölgede yenilenebilir enerji kaynakları ile lisanssız elektrik üretimi yaptığı, … tarafından Eylül 2019 döneminde alınan sayaç içi bilgi raporlarına göre tüketiminin "0" olduğu tespit edildiğinden, sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak bildirilmesine ilişkin 01/11/2019 tarih ve 102594 sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali ve 20.000,00 TL bedelin ticari faizi ile birlikte ödenmesi ve işlemin dayanağı 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinin 9. fıkrasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;
Davalılardan ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından, özel hukuk tüzel kişisi olduklarından idarî yargının görevsiz olduğu, adlî yargının görevli olduğu ileri sürülerek görev itirazında bulunulması üzerine, Dairelerinin 01/06/2020 tarih ve E:2019/4217 sayılı görevlilik kararı ile davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görev itirazının reddine karar verildiği, davalıların usûle ilişkin diğer itirazlarının da geçerli görülmediği;
Öte yandan, 09/05/2021 tarih ve 31479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 16. maddesi ile, bakılan davada iptali istenen Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinin 9. fıkrasında yer alan “geçici” ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı, böylece, iptali istenen kuralın daha önce “geçici kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin” iken “kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin” hâline geldiği, ancak taraflar arasındaki uyuşmazlıkta kuralda yer alan "kabul zamanına ilişkin" bir uyuşmazlığın bulunmadığı; öte yandan, … tarih ve … sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan ilanda davacı şirketin "… Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş." olan unvanının "Fortis Enerji Elektrik Üretim A.Ş." olarak değiştiğinin görüldüğü;
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinin 3. ve 4. fıkraları ile 5346 sayılı Kanun'a 6094 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 4. maddesiyle eklenen 6/A maddesinin dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan 2. fıkrası, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 1. ve 2. maddeleri, 5. maddesinin 2. fıkrası, 24. maddesi ile iptali istenilen 28/9. maddesine yer verilerek;
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinin 9. fıkrası yönünden; elektrik piyasası faaliyetlerinin, 4628 sayılı Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile ayrıntılı olarak düzenlendiği, 4628 sayılı Kanun'un mülga 2. maddesinin, elektrik piyasası faaliyetlerini, “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri” olarak sıraladığı; Kanun'da elektrik enerjisi “iletim” faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülebileceğinin düzenlendiği, diğer faaliyetlerde ise kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceğinin öngörüldüğü; elektrik piyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisans alınması zorunluluğu getirildiği; belirtilen yaklaşımın, 30/03/2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürüldüğü;
Öte yandan, 6446 sayılı Kanun'un "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinde, lisans alma yükümlülüğünden muaf faaliyetlerin belirlendiği, anılan maddenin 4. fıkrasında, lisanssız üretim yapabileceklerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceğinin kurala bağlandığı;
Kurum tarafından kendisine tanınan bu yetkinin dava konusu kuralın yer aldığı Yönetmeliğin yayımlanması suretiyle kullanıldığı, lisans alma yükümlülüğü olmaksızın elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usûl ve esaslar Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nde belirlenerek, katılımcıların hak ve yükümlülükleri ile sistem işletmecisi olarak dağıtım şirketlerinin ve görevli tedarik şirketlerinin yetki ve sorumluluğu ile her aşamada hangi işlemlerin nasıl tesis edileceğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği; Yönetmeliğin amacının tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını tüketim noktasına en yakın kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması ile elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi olduğunun vurgulandığı;
Davalı idare tarafından, 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinde lisanssız yürütülebilecek faaliyetlerin tanımlandığı, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı yürütülen faaliyetler kapsamında üretilen ihtiyaç fazlası enerjinin 5346 sayılı Kanun kapsamında satın alınacağının kurala bağlandığı, lisanssız elektrik üretiminde aslolan hususun bir tüketim tesisine sahip olmanın yanı sıra burada elektrik tüketmek, tüketilen bu elektriği inşa edilen/edilecek üretim tesisinden sağlamak ve tüketimden arta kalan ihtiyaç fazlası enerji için gelir elde edilmesi olduğu, lisanssız elektrik üretim tesislerinde ihtiyaç fazlası enerjinin YEKDEM kapsamında satın alınacağı Kanun'da kural altına alınmışken lisanssız elektrik üretimi yapan kişilerin hiç elektrik tüketmeden sadece elektrik üretimi yaparak gelir elde etmesinin lisanssız elektrik üretiminin temeline aykırı olduğu gerekçesi ile iptali istenen Yönetmelik kuralının hukuka uygun olduğunun savunulduğu;
Elektrik piyasasında lisanslı üretimin esas, lisanssız üretimin ise istisnai üretim şekli olduğu, 6446 sayılı Kanun'da bazı şartlarda lisanssız üretime izin verildiği ve üretim sonucu ihtiyaç fazlasının sisteme verilerek satın alınmasının öngörüldüğü; bu nedenle, lisanssız elektrik üretiminde kişilerin kendi ihtiyaçlarını gidermeyi hedeflemeleri gerektiği, iptali istenen kuralın, lisanssız üretimin ihtiyaç fazlasının sisteme verilerek gelir elde edilmesinden ziyade üreticilerin öncelikle kendi ihtiyaçlarını gidermek üzere üretim yapmalarını sağlamak için tesis edildiği görülmekle birlikte, iptali istenen Yönetmelik kuralında, tüketim noktasında tüketimin ilgili ayda "0" olmasına ilişkin hukuken belirli ve öngörülebilir şekilde idarî ya da teknik birtakım zorunlu sebeplere durumun süreklilik arz edip etmediğine ilişkin herhangi bir kıstas getirilmeksizin tesis edildiği;
Davalı idare tarafından ileri sürüldüğü şekilde dava konusu Yönetmelik kuralının lisanssız üretimin ihtiyaç fazlasının sisteme verilerek gelir elde edilmesinden ziyade üreticilerin öncelikle kendi ihtiyaçlarını gidermek üzere üretim yapmalarını sağlamaktan da uzak olduğu, zira, hakkın kötüye kullanımı olarak nitelenebilecek şekilde çok az da tüketim yapanlara elektrik enerjisi bedeli ödenmeye devam edecekken teknik birtakım sebeplerle hiç tüketim yapamamış lisanssız üreticilere ödeme yapılmayacağı;
Öte yandan, iptali istenen kuralla, tüketim noktasında çok az da olsa bir miktar tüketim yapılması hâlinde üretilen elektrik enerjisinin bedeli ödenirken, tüketimin "0" olması durumunda ödenmemesinin ölçülü olduğunun söylenemeyeceği, hiçbir istisna kabul edilmeden "0" tüketim yapmış lisanssız üreticilere ödeme yapılmaması ile davalı idare tarafından ileri sürülen maddenin amacı arasında makûl bir denge bulunmadığından, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinin 9. fıkrasında hukuka uygunluk bulunmadığı;
Sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından ödenmemesi işleminin iptali ve şimdilik 20.000,00-TL bedelin ticarî faizi ile birlikte ödenmesi istemin yönünden; Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinin 9. fıkrasında hukuka uygunluk bulunmadığından, bu fıkra uyarınca tesis edilen davacı şirketin Eylül 2019 döneminde sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmemesi işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı;
Hayatın her alanında ihtiyaç duyulan, maliyeti, sürekliliği ve kalitesi ile ekonomik ve sosyal hayatı önemli ölçüde etkileyen, depolanması mümkün olmadığından kendine özgü bir piyasa yapısı sergileyen elektrik piyasasında, faaliyetlerin arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi gerektiği;
Nitekim, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yürürlüğe konan Yönetmeliğin 23., 24., 25., ve 26. maddelerinde lisanssız elektrik üretiminde ihtiyaç fazlası enerji bedelinin değerlendirilmesi, satın alınması ve ödemenin yapılmasına yönelik olarak kurallara yer verildiği;
Yönetmeliğin 23. maddesinde, lisanssız elektrik üretimi yapan üreticilerin sisteme verdikleri ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin tespit edilmesine ilişkin olarak ilgili şebeke işletmecisinin, somut olayda davalılardan elektrik dağıtım şirketinin, yapacağı bildirimlerin gösterildiği; Yönetmeliğin 24., 25. ve 26. maddelerinde şebeke işletmecisine, piyasa işletmecisine ve görevli tedarik şirketine ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin bedelinin ödenmesine ve satın alınmasına ilişkin olarak farklı yetki ve sorumluluklar verildiği;
Bu durumda, ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin bedelinin ödenmesine ve satın alınmasına ilişkin olarak yetki ve sorumlulukları farklı birden fazla kişi ve kurumun olması nedeniyle ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin bedelinin ödenmesine ve satın alınmasına ilişkin idarî işlemlerin iptali ve dava konusu işlemlerden doğan zararın giderilmesi istemiyle açılan işbu davada, davanın açıldığı anda dava konusu işlemlerden doğan zarar miktarının davacı tarafından belirlenmesi imkânı bulunmadığı;
Öte yandan, davacının talep etmiş olduğu ödemenin iptal davasının bir sonucu olduğu, iptal davası ile birlikte ileri sürülen nedenlerle ödeme talebinde bulunulduğu, sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmesine ilişkin davalıların sorumluluğundan söz edilmediği, davalılara hizmet kusuru atfedilmediği görüldüğünden davacının tazminat talebinin iptali istenen işlemden kaynaklı tazminat talebi olduğunun da görüldüğü;
Bu itibarla, davacının zararın tazmini istemi açısından Eylül 2019 döneminde tüketim noktasına elektrik tüketim “0” olduğundan bahisle ödenmeyen elektrik enerjisi bedelinin dayanak işlemler hukuka aykırı bulunduğundan davacının sisteme verdiği elektrik enerjisi karşılığına ilişkin parasal kaybının Yönetmeliğin 23., 24., 25., ve 26. maddeleri uyarınca hesaplanarak ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 9. fıkrası ile bu kurala dayanılarak tesis edilen sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmemesi işleminin iptaline, dava konusu ödememe işleminin iptali nedeniyle davacının sisteme verdiği elektrik enerjisi karşılığına ilişkin parasal kaybının hesaplanarak dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte Yönetmeliğin 23., 24., 25., ve 26. maddeleri uyarınca davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idarelerden EPDK tarafından; dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin ölçülü olmadığı yönündeki Daire gerekçesinin yerinde olmadığı, çok az da olsa tüketim yapan üretici, lisanssız üretimin temel şartını yerine getirmişken, "0" tüketim yapan üreticinin, lisans alma, şirket kurma ve diğer yükümlülüklerden muaf tutulmayı sağlayan tek şartı dahi yerine getirmediği ve Daire kararının söz konusu üreticiler arasında eşitsizliğe neden olacağı; Daire kararında geçen, mücbir sebep öngörülmemesine ilişkin değerlendirme bakımından, açıkça yazılmamasının mücbir sebeplerin idarece dikkate alınmayacağı anlamına gelmediği, benzer uyuşmazlıklarda düzenleyici işlem yönünden davanın reddine, uygulama işlemi yönünden iptale karar verildiği, davacının da tüketim yapılmamasına gerekçe olarak varsayımsal olarak arıza bulunmasını veya üreticinin tatile gitmesini gösterdiği, bu durumun ise hayatın olağan akışına aykırı olduğu; ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından; hasım mevkiinden çıkarılmaları gerektiği, uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin üst hukuk normlarına ve ölçülülük ilkesine uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ve dava konusu ödememe işleminin iptali nedeniyle davacının sisteme verdiği elektrik enerjisi karşılığına ilişkin parasal kaybının hesaplanarak dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte Yönetmeliğin 23., 24., 25., ve 26. maddeleri uyarınca davacıya ödenmesine ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 25/05/2021 tarih ve E:2019/4217, K:2021/1853 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kullanılmayan … TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idarelerden ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye iadesine,
4. 20/02/2023 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
X- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, üretim faaliyetinin, lisans almak koşuluyla yürütülebilecek elektrik piyasası faaliyetlerinden biri olduğu; 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyet kapsamında olduğu; üçüncü fıkrasında, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/05/2005 tarih ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'da kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan alınacağı; dördüncü fıkrasında ise bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği hükmü yer almaktadır.
5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/A maddesinde; "4628 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kurulacak yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için başvuru yapılması, izin verilmesi, denetim yapılması ile teknik ve mali usul ve esaslar, Bakanlık, İçişleri Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve DSİ’nin görüşleri alınarak EPDK tarafından çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir...." hükmü bulunmaktadır.
6446 ve 5346 sayılı Kanunlara dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını tüketim noktasına en yakın kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması ile elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir." hükmü; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; (...) c) Lisanssız üretim ile ilgili üretim tesisi devri ve üretim faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili şebeke işletmecilerinin hak ve yükümlülüklerine, ç) Lisanssız üretim yapan kişilerin bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri ile kurulan üretim tesislerinin denetlenmesine, ilişkin usul ve esasları kapsar." hükmü; "Tüketim tesisleri" başlıklı 28. maddesinin dava konusu 9. fıkrasında; "Geçici kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinde elektrik tüketimi olmaması halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır." hükmü yer almaktadır.
Elektrik üretim faaliyetinin lisans alma şartıyla gerçekleştirilmesi esas olup, bir ticarî faaliyet olarak elektrik üretim faaliyeti, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Yönetmelik hükümleri uyarınca, gerekli şartları sağlayan ve üretim lisansı başvurusunda bulunmak isteyen önlisans sahibi, önlisansı kapsamındaki yükümlülüklerini tamamlamak koşulu ile önlisans süresi içerisinde Yönetmelik'te belirtilen şekilde, üretim lisansı başvurusunda bulunmakta, gerekli şartları sağlaması hâlinde de kendisine üretim lisansı verilmektedir.
Lisanssız üretim tesisleri ise, amaçlarının farklı olması nedeniyle Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmemekte ve farklı düzenleyici işlemlere tâbi tutulmaktadır. Elektrik piyasasında, lisanssız üretimin düzenlenmesi amacı ile yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin amacı, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden karşılanması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımının sağlanması, elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesidir. Bu doğrultuda, kurulu gücü azami 1 MW'lık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri lisans hükümlerinden müstesna olup, söz konusu tesislerin kendi ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektriği sisteme vermeleri hȃlinde 5346 sayılı Kanun kapsamındaki fiyatlardan yararlanma imkȃnlarının bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda, bahse konu üretim tesislerinin, kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan tesisler olduğu açıktır. Başka bir ifadeyle, söz konusu tesislerin asıl amacı, üretim lisansı almadan enerji üretimi yapmak ve ürettiği bu enerjiyi kendi ihtiyacı için tüketmektir.
12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin amacının açıklandığı 1. maddesi ile, düzenlemesi yapılan alanların kapsamını belirleyen 2. maddesinin gerçekleştirilmesi amacıyla getirilen dava konusu düzenlemenin, lisanssız üretimin kendi ihtiyacının karşılanmasına yönelik üretim yapılması amacına ve üst hukuk normlarına aykırı olmadığı açıktır. Dolayısıyla, söz konusu Yönetmelik düzenlemesi uyarınca tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Tüketim tesisleri" başlıklı 28 inci maddesinin dava konusu 9 uncu fıkrasında; "Geçici kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinde elektrik tüketimi olmaması halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 1 inci maddesinde yer verilen "Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması" şeklindeki amacı da dikkate alındığında, yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmak suretiyle elektrik üretimi yapılan lisanssız üretim tesislerinde, ilgili ayda tüketim olmaması yani tüketimin "0" (sıfır) olması durumunda herhangi bir ödeme yapılmamasında ve bu döneme ilişkin olarak sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınacak olmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, lisanssız üretim tesisinde üretilen ancak ilgili ayda tesisin tüketiminin olmaması nedeniyle bedeli ödenmeyecek olan elektrik enerjisinin üreticisinin, ilgili lisanssız üretim tesisi olduğunda kuşku bulunmamaktadır. İdarece, iletim sistemine bu şekilde verilen enerjinin bedelinin ödenmemesinde ve söz konusu enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Ancak bu durum, belirtilen mahiyetteki enerjiyi üreten tesisi söz konusu döneme ilişkin enerjinin üreticisi olmaktan çıkarmamakta ve bu enerjinin tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmesi gibi bir sonucu doğurmamaktadır. Mevzuatta öngörülen koşullara aykırı bir biçimde yani ilgili ayda elektrik tüketimi sıfır olmasına rağmen sisteme enerji verilmiş olsa dahi bu enerjinin üreticisi bellidir ve bu durumun idari bir tasarrufla değiştirilmesi hukuken olanaklı değildir.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Tüketim tesisleri" başlıklı 28 inci maddesinin dava konusu 9 uncu fıkrasında, yukarıda yer verilen hukuki açıklamalara aykırı bir düzenleme yapılmak suretiyle, üretim tesisi tarafından, ilgili ayda tüketimi olmaması durumunda, bu ayda üretilen elektrik enerjisinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğunun kabul edileceği düzenlemesine yer verilmiş, Yönetmelikle enerji üretimini gerçekleştiren kişi ya da kurumun yani gerçek üreticinin değiştirilmesi mahiyetinde hukuken kabul edilemeyecek bir yöntem benimsenmiştir.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Tüketim tesisleri" başlıklı 28 inci maddesinin dava konusu 9 uncu fıkrasında yer alan; "(...) ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek" şeklindeki ibarenin hukuka aykırı olması nedeniyle iptali gerekmekte olduğundan, sözü edilen fıkranın tamamı yönünden verilen iptal kararının sadece belirtilen ibareler yönünden yukarıda yer verilen gerekçeyle onanması, fıkra hükmünün diğer kısımları ile bireysel işlem yönünden davalı idarelerin temyiz isteminin kabulüne ve bu kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karara katılmıyorum.