T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2515
Karar No : 2024/681
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Teknik Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı'nda doktora öğrencisi (araştırma görevlisi) olan davacı tarafından, 07.01.2019 ve 09.01.2019 tarihlerinde girmiş olduğu lisans ve lisansüstü sınavlarını kapsayan doktora yeterlik yazılı sınavında tarafına verilen sınav notunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; hükme esas alınabilecek nitelikteki bilirkişi raporunda yer alan tespit ve açıklamalar ile dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, doktora yeterlilik yazılı sınavında başarılı olmak için aranan not ortalamasının Eskişehir Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nde 70 puan olarak belirlendiği ve davacının 07.01.2019 ve 09.01.2019 tarihlerinde yapılan lisans ve lisansüstü sınavlarını kapsayan doktora yeterlik yazılı sınavında başarılı olmasını sağlayacak puanı alamadığı sabit olduğundan, davacının doktora yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde mevzuat hükümlerine ve objektif değerlendirme ilkelerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, doktora yetrlilik yazılı sınavı için Yönetmelikte belirtilen şekilde sınav jürisinin oluşturulmadığı, soruları hazırlayan ve puanlandıran öğretim üyelerinin jüride yer almadığı, sadece sözlü sınav jürisinin oluşturulduğu, oysa doktora yeterlilik sınavı için jüri oluşturularak yazılı ve sözlü sınavın bu jüri tarafından yürütülmesi gerektiği, sonuç olarak mevzuat hükümlerine uygun olarak sınav jürisi oluşturulmadığı, dolayısıyla usulüne uygun olarak yapılmayan doktora yeterlilik yazılı sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, doktora yeterlilik sınavında davacıya lisans ve lisansüstü konularını kapsayan sorular hazırlanarak sınava tabi tutulduğu, yapılan değerlendirme sonucunda yeterli puanı almayarak başarısız sayıldığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da sınava giren öğrenciler arasında eşitsizlik yapıldığına ilişkin bir tespitin bulunmadığının açıkça belirtildiği, dolayısıyla doktora yeterlik sınavının Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümlerine uygun yapıldığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Eskişehir Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı'nda doktora öğrencisi (araştırma görevlisi) olan davacı, 2018 yılında ilk girmiş olduğu yeterlik sınavından başarısız olması üzerine ikinci ve son sınav hakkını kullanmak üzere 07.01.2019 ve 09.01.2019 tarihlerinde lisans ve lisansüstü sınavlarını kapsayan doktora yeterlik yazılı sınavına alınmıştır. Lisans ve lisansüstü konularını kapsayan sınav puanlarının ortalaması alınarak 62 puan ile başarısız olduğuna karar verilmiştir. Davacı tarafından sınav puanlarına itirazda bulunulduğu, yapılan itirazın idarece değerlendirilmesi neticesinde ... dersi için 70 olarak değerlendirilen notun ilgili sınav kağıdında 85 olarak yazdığı, buna göre notun 85 olarak düzeltilmesine ve 62 olan başarı notunun 62,9375 olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından doktora yeterlik sınav sonucu tarafına verilen notun iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin ''Yeterlilik Sınavı'' başlığını taşıyan 19. maddesinin 4. bendinde; Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olarak iki bölüm halinde yapılacağı, yazılı sınavda başarılı olan öğrencinin sözlü sınava alınacağı, sınavların ağırlıkları ile notlarının hesaplanmasında yükseköğretim kurumunun yönetmeliklerine göre işlem yapılacağı, sınav jürilerinin öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek öğrencinin başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verecekleri, bu kararın, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirileceği kurala bağlanmıştır.
22.07.2018 tarihli ve 30486 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Eskişehir Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin "Doktora yeterlik sınavı" başlıklı 34. maddesinde; "(1) Doktora yeterlik sınavı, akademik takvimde belirtilen dönem sonu sınavlarının yapıldığı tarihler arasında yapılır. Öğrenci bir yarıyılda bir kez olmak üzere yılda en fazla 2 kez doktora yeterlik sınavına girer. (2) Yüksek lisans derecesiyle kabul edilmiş olan öğrenci derslerini başarıyla tamamladığı andan itibaren ve en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesiyle kabul edilmiş olan öğrenci ise derslerini başarıyla tamamladığı andan itibaren ve en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar doktora yeterlik sınavına girmek zorundadır. (3) Doktora yeterlik sınavı, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından önerilen, enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan ve 3 yıl süreyle görev yapan 5 kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Doktora yeterlik komitesi; farklı alanlar için sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri oluşturur. Sınav jürisi en az ikisi başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere, danışman dâhil 5 asıl ve 2 yedek öğretim üyesinden oluşur. Yedek jüri üyelerinden biri, kurum dışından olmak zorundadır. Asıl jüri üyesi görev yapamayacağını yazılı ve gerekçeli olarak enstitüye beyan ettiğinde veya beyan etmeksizin sınava katılamadığında yedek üyelerden biri jüride yer alır. (4) Doktora yeterlik sınavı, yazılı ve sözlü olarak iki bölüm hâlinde yapılır. Sınav, yazılı sınavın katkısı %50 ve sözlü sınavın katkısı %50 olacak şekilde yeterlik sınav jürisi tarafından değerlendirilir. Başarı için öğrencinin hem yazılı hem sözlü sınavdan 100 puan üzerinden en az 70 puan alması gerekir. Yazılı sınavda başarısız olan öğrenci için sözlü sınav yapılmaz. Yeterlik sınavının sözlü bölümü; öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanı dinleyicilerin katılımına açık gerçekleştirilir. Jüri, öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından, yeterlik sınavını izleyen 3 gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir.(5) Doktora yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci, başarısız olduğu yazılı ve/veya sözlü sınavdan bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınır. Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programıyla ilişiği kesilir.(6) Doktora yeterlik sınavı jürisi; doktora yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile toplam ders kredisi miktarının üçte birini geçmemek koşuluyla fazladan ders/dersler almasını isteyebilir. Bu durumdaki öğrenci, ilgili enstitü yönetim kurulu kararıyla belirlenecek dersleri almak ve başarmak zorundadır.(7) Lisans derecesiyle doktora programına kabul edilmiş ve en az 7 dersini başarıyla tamamlamış öğrenci, ilgili anabilim dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulunun onayıyla tezli/tezsiz yüksek lisans programına geçebilir. Bu durumdaki öğrencinin doktora programında başarmış olduğu dersler, geçiş yaptığı yüksek lisans programında sayılabilir. Gerektiğinde öğrencinin ek ders/dersler alması da istenebilir. Öğrencinin önceki programında geçirdiği süre; geçtiği programın, program süresinden sayılır." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkemelerce doktora yeterlilik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemlerin iptali istemine yönelik davalarda öncelikle sınav jürilerinin mevzuatta belirlendiği şekilde oluşturulup oluşturulmadığı, sınavın mevzuatta öngörüldüğü şekilde yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, doktora ders dönemini başarı ile tamamlayan öğrencilerin doktora yeterlilik sınavına alınacağı, doktora yeterlilik sınavının yazılı ve sözlü olarak iki aşamada yapılacağı, yeterlilik sınavının ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığı tarafından önerilen, enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan ve 3 yıl süreyle görev yapan 5 kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenleneceği ve yürütüleceği, Komite'nin farklı alanlar için sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri oluşturacağı, oluşturulacak jüride de en az ikisi başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere, danışman dâhil 5 asıl ve 2 yedek öğretim üyesinin belirleneceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.
Doktora yeterlilik sınavında, ders dönemini başarı ile tamamlayan öğrencilerin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığı ölçülmektedir. Dolayısıyla mevzuatta getirilen hükümler ile sınavın Komite tarafından düzenlenip yürütüleceği ve yine Komite tarafından sınav jürisi oluşturulurken de özellikle belli bir sayıda üniversite dışından öğretim üyesi bulunma zorunluluğu getirerek adayın tam anlamıyla bilimsel yeterliliğinin ölçülmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Yine gerek Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde gerekse de Eskişehir Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nde yeterlilik sınav usulleri bakımından yazılı ve sözlü aşama açısından bir farklılık belirlenmemiş olup iki aşamanın da aynı usulle yapılması gerektiğinin hüküm altına alındığı görülmektedir. Başka bir ifadeyle yeterlilik sınavının yazılı aşamasında sınav jürisi oluşturulmadan da yapılabileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının ders aşamasını geçtikten sonra yeterlilik sınavına girmeye hak kazandığı, ilk yeterlilik sınavından başarısız olması üzerine ikinci kez yeterlilik sınavına tabi tutulduğu, yeterlilik sınavının düzenlenip yürütülmesi için mevzuata uygun bir şekilde Komite oluşturulduğu, Komite'nin sözlü sınav için sınav jürisi oluşturmasına rağmen yazılı sınav için sınav jürisi oluşturmadığı, yazılı sınavın davacının lisans ve lisansüstü dönemdeki ders konularına ilişkin ayrı ayrı sınavlar yapıldığı, sınav sorularının her ders için ders hocası tarafından hazırlandığı ve yine ders hocası tarafından puanlandırıldığı, yazılı sınavların tamamının da üniversite içinde görev yapan öğretim üyeleri tarafından yapıldığı, yazılı sınav aşamasında mevzuatta öngörüldüğü şekilde sınav jürisi oluşturulmadığı görülmektedir.
Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar ile birlikte dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, davacının tabi tutulduğu doktora yeterlilik sınavının yazılı aşamasının, mevzuatta öngörüldüğü şekilde Komite tarafından oluşturulan bir sınav jürisi olmadan yapıldığı, usulüne uygun olarak oluşturulması gereken sınav jürisi tarafından soruların hazırlanarak yine jüri tarafından puanlandırılması yapılması gerekirken birden fazla ders belirlenerek her dersin öğretim üyesi tarafından sınavlar yapılarak verilen sınav notu ile başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 16/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.