Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/2707 E. , 2021/6082 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2707
Karar No : 2021/6082
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğü … Başkanlığında 1. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55/20. maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararıyla re'sen emekliye sevk edilen davacının, 3201 sayılı Kanun'un 55/17. maddesi uyarınca bir üst meslek derecesindeki emsallerine ödenen parasal ve özlük hakları verilmeden emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; 6638 sayılı Kanun ile 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun terfi ve atamalara ilişkin maddelerinde değişikliğe gidildiği, Emniyet Teşkilatında her amir rütbesinde bulunması gereken azami kadro sayısının belirlendiği, söz konusu değişikliklerin bir an önce hayata geçirilmesi amacıyla geçici 27. madde ile altı ay içerisinde idareye re'sen emeklilik işlemlerini gerçekleştirme yükümlülüğünün getirildiği, bunun neticesinde idarenin emniyet müdürlerini kendi aralarında değerlendirerek davacının da aralarında bulunduğu bir kısım personelleri re'sen emekliye sevk ettiği, geçici 27. maddede emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olan personeli re'sen emekliye sevk etme hususunda davalı idareye geniş bir takdir yetkisi tanındığı, ilgili personelin belirlenmesi noktasında Kanunda emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilme şartlarını haiz olmanın haricinde başarısızlık, yetersizlik vb. gibi herhangi bir şarta da yer verilmediği, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesini teminen, halihazırda yürürlükte bulunan Kanunun amir hükmünün verdiği yetkiye istinaden, idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında kamu yararı ve hizmet gerekleri göz önünde bulundurularak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun ortaya konulmuş olması karşısında, davacının mali ve özlük hakları ile ilgili ödeme isteminin de reddin gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemin 3201 sayılı Kanun'un 55/20. maddesi uyarınca, kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk yönünde tesis edildiği, ancak İdare Mahkemesi'nce aynı Kanun'un geçici 27. maddesi uyarınca değerlendirmede bulunularak karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı; 3201 sayılı Kanun'un 55/20. maddesi uyarınca yapılan değerlendirmede, davacının, 30/06/2013 tarihinden itibaren 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, bu rütbede en fazla bekleme süresi olan 6 yılı doldurduğu, atanabileceği bir üst rütbenin olmadığı ve görevine devam etmesi gerektiği yönünde idarece bir ihtiyaç da belirtilmediği; bu durumda, 3201 sayılı Kanun'un 55/20. madde hükmü doğrultusunda, bulunduğu rütbedeki en fazla bekleme süresi olan 6 yıl içerisinde bir üst rütbeye veya meslek derecesindeki göreve atanamayan davacının kadrosuzluk nedeniyle re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı "Danıştay Dava Daireleri Arasındaki İş Bölümü Kararı" uyarınca Dairemize devredilen dosya incelendi ve işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Emniyet Genel Müdürlüğü … Başkanlığında 1. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacı, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55/20. maddesi uyarınca re'sen emekliye sevk edilmiştir.
Bunun üzerine, 3201 sayılı Kanun'un 55/17. maddesi uyarınca bir üst meslek derecesindeki emsallerine ödenen parasal ve özlük hakları verilmeden emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında; "Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
a) Görev ve yetki,
b) İdari merci tecavüzü,
c) Ehliyet,
d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
e) Süre aşımı,
f) Husumet,
g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden sırasıyla incelenir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 14. maddesinin 4. fıkrasında ise, dilekçelerin bu yönlerden belirsiz ya da hatalı olması durumunda izlenecek hukuki yol düzenlenmiş ve "Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse durum; görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. Tek hakimle çözümlenecek dava dilekçeleri için rapor düzenlenmez ve 15 inci madde hükümleri ilgili hakim tarafından uygulanır. 3 üncü fıkraya göre yapılacak inceleme ve bu fıkra ile 5 inci fıkraya göre yapılacak işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.
Bununla birlikte, her ne kadar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun uygulanacağı haller arasında sayılmasa da usul hukuku ilkelerinden biri olması nedeniyle idari yargı düzeninde de uygulanması gereken taleple bağlılık ilkesini düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 1. fıkrasında; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan mevzuat hükümleriyle, İdari yargı makamlarının dava dilekçelerini nasıl inceleyecekleri, dilekçe içeriğinden anlaşılamayan bir istem olduğunda ya da dilekçede hata olduğunda nasıl karar verecekleri hükme bağlanmıştır. Öte yandan, usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık ilkesi" uyarınca, idare mahkemelerinin davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar vermelerinin mümkün olmadığı hüküm altına alınmıştır.
Diğer bir anlatımla, İdari yargı makamları tarafından, dava dilekçesinde bulunan isteme göre karar verilmesi gerekli olup, dilekçede yanlışlık olduğuna kanaat getirilmiş ise dilekçenin reddine karar verilmelidir. Ayrıca davacının isteminden farklı bir istem dikkate alınarak karar verilmesi mümkün değildir.
Uyuşmazlıkta, Emniyet Genel Müdürlüğü … Başkanlığında 1. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken 3201 sayılı Kanun'un 55/20. maddesi uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararıyla re'sen emekliye sevk edilen davacının, dava dilekçesinde; kendisine aynı Kanun'un 55/17. maddesi uygulanarak bir üst meslek derecesindeki emsallerine ödenen parasal ve özlük hakları verilmeden emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi isteminde bulunduğu; İdare Mahkemesi tarafından davacının isteminin, 3201 sayılı Kanun'un geçici 27. maddesi uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemden kaynaklı olarak değerlendirildiği ve buna göre karar verildiği, istinaf incelemesi yapan Bölge İdare Mahkemesi tarafından ise, istemin 3201 sayılı Kanun'un 55/20. maddesi esas alınarak değerlendirildiği ve buna göre karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının dava dilekçesindeki istemi doğru bir şekilde değerlendirilmeden verilen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, Bölge İdare Mahkemesince de davacının istemi yanlış değerlendirilmek suretiyle gerekçeli olarak reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/11/2021 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.