Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2021/2708 E. , 2021/6140 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2708
Karar No : 2021/6140
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : ...'a velayeten,
kendisine asaleten ...
VEKİLLERİ : Av. ....
TEMYİZ EDEN DAVALI : ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın, Ankara ili, .... Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığı emrinde jandarma uzman çavuş olarak görev yapmakta iken ... tarihinde Diyarbakır iline geçici olarak görevlendirildiği, Sur ilçesinde bölücü terör örgütü mensuplarına karşı yürütülen operasyonda 08/01/2016 tarihinde şehit edilmesi nedeniyle her bir davacı için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, eş ...için 150.000,00 TL, diğer davacı çocuklar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 353.000,00 TL tazminatın, maddi tazminat için idareye başvuru tarihinden, manevi tazminat için olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:.... sayılı kararıyla, davacıların yakını olan ....'ın jandarma uzman çavuş iken uğramış olduğu terör saldırısında 08/01/2016 tarihinde şehit olması nedeniyle davacıların uğradığı zararın davalı idarece kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerektiği, bununla birlikte Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun 14/01/2016 tarihli kararı ile vazife malulü kabul edilen müteveffanın yakınlarından davacılar ..., ....ve ....'a 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu hükümlerine göre görevdeki emsalinin maaşı tutarında 1. derece vazife malullüğü aylığı bağlanarak 15/01/2016 tarihinden itibaren ödendiği, yine anılan davacılara 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonunun 25/01/2016 tarih ve 2016/15 sayılı kararı ile şehidin kanuni hak sahiplerine 84.376,00 TL nakdi tazminat ödendiği dikkate alındığında, maddi tazminat talebinde bulunan davacıların aktif ve pasif dönemde maddi bir zararının bulunmadığı, terör saldırısı sonucu şehit olan jandarma uzman çavuş ...'ın eşi ve ortak çocuklarına yapılan ödemelerin davacıların maddî zararlarını karşılamış olduğu ve başkaca da herhangi bir zararlarının bulunmadığı, bu yönde dava dosyasına maddi zararını ispatlar mahiyette bilgi ve belge eklenmediği gerekçesiyle maddi tazminat taleplerinin reddine, manevî zararı doğuran olayın yaşam hakkını sona erdiren bir ölüm olayı olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişi arasındaki yakınlık ilişkisi, dul kalan eş ile çocuklarının yaşı dikkate alındığında davacılarca duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa gidermesi maksadıyla takdiren her bir davacı için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 300.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, maddi tazminat istemi ile fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararıyla, İdare Mahkemesi kararında hükmedilen manevi tazminat tutarlarının davacılar yönünden zenginleşmeye mahal vermeyecek nitelikte olması gerektiği değerlendirilerek manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulü ile .... için 50.000,00 TL, .... ve .... için ayrı ayrı 40.000,00 TL olmak üzere toplam 130.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 25/09/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN
DAVACILARIN İDDİALARI : Davacılar tarafından, dava konusu olay nedeniyle talep ettikleri destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin hiçbir inceleme ve araştırma yapılmaksızın maddi tazminat istemlerinin reddi yolunda hüküm kurulması, Bölge İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminat tutarının yaşanan olay karşısında yetersiz kalması nedenleriyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülen kararın bozulması istenilmektedir.
TEMYİZ EDEN
DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu olayda netice ile eylem arasına üçüncü kişinin ağır kusuru girdiğinden idare ile oluşan zarar arasındaki illiyet bağının kesildiği, idarelerinin tazminattan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu, davacıların maddi ve manevi zararlarının 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemelerle karşılandığı, hükmedilen manevi tazminata faiz işletilmemesi gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin .... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... İdare Dava Dairesinin kararının davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmının bozulması, diğer kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacıların yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Dava, davacılardan ...'ın eşi, ... ve ...'ın babaları olan ....'ın, Ankara ili, ... Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığı emrinde jandarma uzman çavuş olarak görev yapmakta iken 04/01/2016 tarihinde Diyarbakır iline geçici olarak görevlendirildiği, Sur ilçesinde bölücü terör örgütü mensuplarına karşı yürütülen operasyonda 08/01/2016 tarihinde şehit edilmesi nedeniyle her bir davacı için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, ile ... için 150.000,00 TL, ... ve ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 353.000,00 TL tazminatın, maddi tazminat için idareye başvuru tarihinden, manevi tazminat için olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Davacıların, Maddi Tazminat İstemlerinin Reddine Yönelik Temyiz İstemleri:
İdare Mahkemesince, davacıların maddi tazminat istemlerinin reddi, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen kararın, yalnızca manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmı aleyhine davalı idarece istinaf yoluna başvurulmuş, böylelikle kararın "maddi tazminat isteminin reddine" yönelik kısmı kesinleşmiştir.
Bu itibarla, kesinleşen ve buna bağlı olarak Bölge İdare Mahkemesince incelenmeyerek hüküm kurulmayan İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin reddine yönelik kısmına ilişkin davacıların temyiz istemlerinin incelenmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.
B) Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulüne İlişkin Kısımının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısımı usul ve hukuka uygun olup, davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
C) Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Reddine İlişkin Kısımının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Temyiz konusu Bölge İdare Mahkemesi kararında, dava konusu olay nedeniyle 350.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminin 130.000,00 TL'lik kısmı kabul edilmiş ise de; manevi tazminatın ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacının eşinin henüz 30 yaşında şehit olması, davacılardan ...'ın 29 yaşında dul kalması, ...'ın 1, ....'ın 3 yaşında babasız kalmaları göz önünde bulundurularak olayın ağırlığını ortaya koyacak ölçüde davacıların manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için makul ve hakkaniyetli bir miktarda manevi tazminata hükmolunması gerekirken; Bölge İdare Mahkemesince takdir edilen toplam 130.000,00 TL manevi tazminatın yaşanan olay karşısında yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.
D) Temyize Konu Mahkeme Kararının Manevi Tazminata İşletilecek Yasal Faizin Başlangıç Tarihi ve Nispi Karar Harcına İlişkin Kısımlarının İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesince, manevi tazminata işletilecek yasal faizin davalı idareye yapılan başvuru tarihinden itibaren başlatılmasında hukuka aykırılık bulunmamakta; ayrıca karar sonucunda hesaplanacak nispi karar harcının diğer yargılama giderleri arasına dahil edilmeden, haklılık oranı uygulanmaksızın ve davacılara tamamlattırılmaksızın tamamının doğrudan davalı idareden tahsili yönünde karar verilmesi gerekmekte ise de; kararın esas yönünden bozulması nedeniyle Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyulması halinde bu hususlarda yeniden bir değerlendirme yapılacağından davacıların anılan kısımlara yönelik temyiz istemleri bu aşamada incelenmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların maddi tazminata yönelik temyiz istemlerinin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, manevi tazminata yönelik temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin .... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararının, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmının ONANMASINA, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının isteği halinde davacılara iadesine,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/12/2021 tarihinde oybirliğiyle KESİN OLARAK karar verildi.