Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/2763 E. , 2021/4551 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2763
Karar No : 2021/4551
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- …
VEKİLİ : Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü …
2- … Bakanlığı
3- … Genel Komutanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. Jandarma Genel Komutanlığı emrinde … İl Jandarma Komutanı olarak tuğgeneral rütbesinde görev yapan davacının, emekliye sevk edilmesine ilişkin 29/08/2019 tarih ve 30873 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan … tarih ve … sayılı Cumhurbaşkanlığı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi ve dava konusu re'sen emekliye sevk işlemine dayanak gösterilen 2803 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 2. fıkrasındaki "İlgili personel, personel kaynağı planlaması, iç güvenlik politikaları ve gelişen güvenlik ihtiyaçlarına göre albay ve üstü rütbelerde bekleme süreleri dolmadan kadrosuzluk tazminatı ödenmek suretiyle Cumhurbaşkanı onayı ile emekliye sevk edilebilir." ifadesinin Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın görev yönünden reddi ve dava dosyasının … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca dosya incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 703 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname ile değişik 24. maddesinde; Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak, Cumhurbaşkanı kararlarına, Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını karara bağlayacağı; 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davalarını çözümleyeceği; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesinde, idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek, dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurallarına yer verilmiştir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13. maddesinin 3. fıkrasında; "...İlgili personel, personel kaynağı planlaması, iç güvenlik politikaları ve gelişen güvenlik ihtiyaçlarına göre albay ve üstü rütbelerde bekleme süreleri dolmadan kadrosuzluk tazminatı ödenmek suretiyle Cumhurbaşkanı onayı ile emekliye sevk edilebilir..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda 21/01/2017 tarih ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la getirilen düzenlemelerin, 16/04/2017 tarihinde gerçekleştirilen halk oylamasında kabul edilmesi sonrasında ülkemizde uygulanan hükûmet sisteminde esaslı değişiklikler yaşanmış ve bu yeni hükûmet sistemine ilişkin değişiklikler Cumhurbaşkanının Türkiye Büyük Millet Meclisinde ant içerek göreve başladığı 09/07/2018 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Anayasa'nın eski halinde yürütme yetki ve görevi Cumhurbaşkanı ile Bakanlar Kurulu arasında bölüşülmüşken yeni halinde bu yetki ve görev sadece Cumhurbaşkanına verilmiş, Bakanlar Kurulu ve Başbakanlık makamları kaldırılmıştır.
Bu çerçevede 09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile pek çok Kanun ve KHK'da önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu kapsamda anılan KHK'nın 184. maddesiyle de 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davaların sayıldığı 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Bakanlar Kurulu Kararlarına" ifadesi, "Cumhurbaşkanı Kararlarına" şeklinde değiştirilerek, bu kararlara karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayın karara bağlayacağı düzenlenmiştir.
Doktrinde, Cumhurbaşkanının belli bir kişiye veya belli bir duruma ilişkin olan işlemleri bireysel işlem olarak tanımlanmış ve bireysel işlemlerin genellikle "karar" ismini aldıkları vurgulanmıştır.
Yukarıda belirtilen açıklamalar ve uyuşmazlık konusu olay bir bütün olarak değerlendirildiğinde; her ne kadar, dava konusu edilen Jandarma personelinin re'sen emekliliğine ilişkin karar "Cumhurbaşkanı Kararı" adı altında Resmi Gazete'de yayımlanmış olsa da; Jandarma personelinin re'sen emekli edilmesine ilişkin işlemin, ilgili makamın teklifi, üzerine Cumhurbaşkanının verdiği onay ile gerçekleştirildiği görülmektedir.
Bu haliyle, Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde yer alan, Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan davalarda ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevli kılındığına ilişkin düzenlemenin, Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya, teklif makamı olmaksızın verdiği kararları kapsadığı sonucuna varılmıştır.
Tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda; … İl Jandarma Komutanı olarak tuğgeneral rütbesinde görev yapan davacı tarafından, re'sen emekliye sevkedilmesine ilişkin 29/08/2019 tarih ve 30873 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2019/297 karar sayılı Cumhurbaşkanlığı Onayının iptali istemiyle incelenen davanın açıldığı, dava konusu işlemin ise Cumhurbaşkanlığı kararı olmayıp, Cumhurbaşkanı onay işlemi olduğu ve 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinde belirtilen Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak bakmakla görevli olduğu uyuşmazlıklar kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, tuğgeneral olarak görev yapan davacının, re'sen emekli edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümü, 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca genel görevli ilk derece mahkemesi olan idare mahkemelerinin görevinde bulunmaktadır.
Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümü görevi, kamu görevlisi iken emekliye sevk edilen davacının son görev yaptığı Manisa ilinin bağlı olduğu idare mahkemesi olan Manisa İdare Mahkemesine ait bulunmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davanın GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. 2577 sayılı Kanun'un değişik 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ve aynı Kanun'un 33. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca dava dosyasının, davayı çözümlemeye görevli ve yetkili olan Manisa İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 22/09/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.