T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2791
Karar No : 2023/2475
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü’nde öğrenci olan davacı tarafından, kontenjan fazlası olduğundan bahisle kaydının silinmesine dair Giresun Üniversitesi Rektörlüğü Spor Bilimleri Fakültesi Dekanlığı’nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nca yayımlanan 2019 Yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavı Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzun’nda anılan bölüm için toplam 50 kontenjan belirlendiği, ancak Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği bölümü için belirlenen kontenjanın Giresun Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi 2019 – 2020 Eğitim – Öğretim Yılı Özel Yetenek ve Değerlendirme Kılavuzu’nda hatalı biçimde 40 erkek 20 kadın olmak üzere 60 olarak belirtildiği, davacının futbol branşından başvuruda bulunduğu, gerçekleştirilen özel yetenek sınavı neticesinde yerleştirmeye esas puanlara göre yapılan sıralamada asil kazanan adaylar arasında yer almadığı, yedek listede ise futbol branşında 9. sırada bulunduğu, asil kazanlara ilişkin listede futbol branşından kaydedilen adaylar arasında davacıdan daha düşük puanlı öğrenci olmadığı, asil listede yerleştirmeye hak kazanan öğrenci sayısı 57 ve mevcut kontenjandan (50) fazla olduğu halde kesin kayıt hakkı kazanan bir kısım öğrencilerin kayıtlarını yaptırmadıkları gerekçesiyle yedek adaylar arasında davacının kaydının yapıldığı, dolayısıyla yerleştirmeye esas puanı ve başvuru branşı esas alındığında mevcut kontenjan kapsamında yerleştirmeye hak kazanamayan davacının herhangi bir haklı neden olmaksızın idarece kontenjan hususunda yapılan hatalı değerlendirme neticesinde anılan bölüme kaydedildiği anlaşıldığından; açık hata kapsamında kalan işlemin her zaman geri alınabileceği sonucuna varılmakla davacının kaydının kontenjan fazlası olduğundan bahisle silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idarenin hazırlayarak ilan etmiş olduğu Spor Bilimleri Fakültesi Özel Yetenek Başvuru ve Değerlendirme Kılavuzunda ilan edilen kontenjan kapsamında, yine aynı kılavuz ile belirlenen kural ve esaslara göre yedek listeden kayıt hakkı kazanan davacının, davalı idarenin ilan etmiş olduğu kontenjana, belirlemiş olduğu kural ve esaslara güvenerek kayıt yaptırdığı, fazla kontenjan ilan edilmesinde herhangi bir kast, kusur ya da ihmali olmadığı gibi davalı idareyi hatalı işlem sevk etmeye yönelik herhangi bir davranışı da bulunmadığı dikkate alındığında, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı bir şekilde davalı idarenin hatalı kontenjan ilan etmesinin sonuçlarının davacıya yüklenmesi sonucunu doğuracak şekilde tesis edilen davacının kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonuca varılarak istinafa konu karar kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, üniversitelerde bölümlere alınacak olan öğrenci kontenjanının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlendiği, üniversitelerin belirlenen sayının üzerinde öğrenci almasının mümkün olmadığı, dolayısıyla kontenjan fazlası öğrenci alımının açık hata olarak kabulü gerektiği, davacının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen kontenjan dahilinde yapılan sıralamada başarılı sayılabilecek bir puan alamamış olduğu, ancak yapılan hata sonucu listeye girdiği, bu hatanın fark edilmesi üzerine de fazla kayıtlanmaların silindiği, davacının kontenjan fazlası kayıtlanmalara ilişkin herhangi bir kastı ya da kusuru bulunmasa da idarenin açık hatasının söz konusu olduğu bir durumda Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8,K:1973/14 sayılı kararı uyarınca her zaman geri alınabileceğinin açık olduğu, açık hata durumlarının ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmadığı belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 27/04/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
X- Dava dosyasının incelenmesinden; Yükseköğretim Kurulu tarafından 2019 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavı için çıkarılarak yayınlanan program ve kontenjan kılavuzunda Giresun Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü için 50 kişilik kontenjan belirlendiği, ancak davalı idarece sehven bu kontenjanın kadınlar için 20 ve erkekler için 40 olmak üzere 60 olarak ilan edildiği, davacının Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü'nde eğitim görmek üzere yaptığı başvuru üzerine özel yetenek sınavına alındığı, davalı idarece adayların yükseköğretim giriş sınavı puanı, ortaöğretim başarı puanı, spor puanı, branş puanı, yerleştirme puanı dikkate alınarak yapılan nihai değerlendirme neticesinde davacının kesin kayıt hakkı kazandığı, bu kapsamda kaydının yapıldığı ve öğrenim görmeye başladığı, ancak, Yükseköğretim Kurulu tarafından 50 olarak belirlenen kontenjanın davalı idarece sehven 60 olarak ilanı doğrultusunda kontenjandan fazla öğrencinin kaydının yapılmış olduğunun tespiti doğrultusunda Giresun Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Dekanlığı’nın işlemi ile davacının kontenjan fazlası olduğundan bahisle kaydının silinmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususu hakkında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın tüm hatalı işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; idarenin açık hataya dayalı hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, açık hataya düşülerek tesis edilen hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurması mümkün bulunmadığı gibi bu nitelikleri itibariyle istikrar yaratmaları da mümkün değildir. Zira kazanılmış hak, objektif bir hukuk kuralının kişilere uygulanmasıyla objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesidir.
Bu durumda, anılan İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı dikkate alındığında, Yükseköğretim Kurulunca açıkça 50 kişilik kontenjan ayrılmasına rağmen davalı idarece açık hataya düşülerek 56 adayın kaydının yapıldığı, açık hataya dayalı olarak tesis edilen bu işlemin davacı lehine kazanılmış hak doğurmayacağı da göz önüne alındığında, kontenjan fazlası olan davacının kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı görüşüyle temyize konu istinaf kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.