T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2859
Karar No : 2023/6710
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Valiliği (… İl Müdürlüğü)
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN ÖZETİ: Adıyaman ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu planlara yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı kararnamenin 99. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, davacı Maliye Hazinesi yerine Adıyaman Valiliğinin (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) davacı olarak alınması suretiyle işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 19/09/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY: Dava, Adıyaman ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu planlara yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parselde yapılan fonksiyon değişikliği ile kentin sosyal ve teknik altyapı alanı ihtiyaçlarının karşılanmasının sağlanacağı, gerek parsel ve gerekse plan bütünlüğü açısından değerlendirildiğinde parselin sağlık tesis alanı olarak planlanmasının kamu yararı gözetilerek yapılmış bir işlem olduğu, yapı ve nüfus yoğunluğu artışının söz konusu olmayacağı, trafik sorununa neden olacak bir fonksiyon önerisi getirilmediğinden ulaşım konusunda olumsuzluk yaratacak bir durumdan bahsedilemeyeceği, yoğunluk artışı olmadığından sosyal ve teknik altyapı ihtiyacının oluşmayacağı, sağlık tesisi yapılması nedeni ile sosyal ve teknik altyapı konusunda daha çok iyileşmenin sağlanacağı, kentin yaşam olanaklarının artarak gelişeceği, kentsel yerleşmenin mevcut ve gelecekteki durumuna bakıldığında kent içinde yer alan kamuya ait bir alanın sağlık tesis alanı olarak düzenlenmesinin kentin sosyal ve teknik altyapı olanaklarını artıracağı, bu nedenle dava konusu planlarda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedilmiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Kamu kurum ve kuruluşları veya plan müellifleri; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından plana ilişkin görüşlerini alır. Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde; "Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan," olarak, (k) bendinde ise; "Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan" olarak tanımlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, 1996 yılında GAP İdaresince onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut ve ticaret alanında kalan 1973 m2 büyüklüğündeki uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile sağlık tesisi alanına alındığı, davacı tarafından taşınmazın konut ve ticaret alanında kalması gerektiği ileri sürülerek imar planlarına itiraz edildiği anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesince, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporundaki; mevcutta 15,54 hektar (ha) sağlık tesisi alanı bulunan alanda kişi başına düşen sağlık tesisi alanının 0,64 m2 olduğu, dava konusu revizyon imar planları ile sağlık tesisi alanı büyüklüğünün 16,19 hektara çıkarılması ile kişi başına düşen sağlık tesisi alanının 0,38 m2 olduğu, revizyon imar planları ile sağlık tesisi alanının artırılmasına rağmen projeksiyon nüfus dikkate alındığı için kişi başına düşen sağlık tesisi alanı miktarının azaldığı, dava konusu planlarla ayrılan sağlık tesisi alanının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ek 2 tablosunda belirtilen kişi başına ayrılması gereken 1,50 değerinin altında olduğu, bu nedenle dava konusu planlarla uyuşmazlık konusu taşınmazın sağlık tesisi alanına alınmasının sosyal ve teknik altyapı konusunda daha çok iyileşme sağlayacağı yönündeki değerlendirme esas alınarak davanın reddine karar verilmiş ise de, İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, uyuşmazlık konusu parselin sağlık tesisi alanına alınması konusunda ilgili yatırımcı kuruluşun görüşünün alınıp alınmadığı, parselin büyüklüğünün ve konumunun sağlık tesisi alanı yapımına uygun olup olmadığı, etrafında yoğun şekilde ticaret alanı kullanımları bulunan ve 50 metre genişliğindeki yola cepheli olan uyuşmazlık konusu parselin önceki imar planlarındaki ticaret alanı kullanımının devam ettirilmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında değerlendirmeye yer verilmediği görülmüştür.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, uyuşmazlık konusu parselin sağlık tesisi alanına alınması konusunda ilgili yatırımcı kuruluşun görüşünün alınıp alınmadığı, parselin büyüklük ve konumunun sağlık tesisi alanı yapımına uygun olup olmadığı ve önceki imar planlarındaki ticaret alanı kullanımının devam ettirilmesinin mümkün olup olmadığı hususlarının araştırılarak açıklığa kavuşturulmasının ardından yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.