DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2021/29 E. , 2021/29 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2021/29
Karar No : 2021/29
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 05/02/2021 tarih ve E:2021/4, K:2021/4 sayılı kararıyla;
Davacı … tarafından, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 15/02/2018 tarih ve E:2017/3608, K:2018/339 sayılı kararı ile Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 31/10/2018 tarih ve E:2017/3507, K:2018/1265 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın davanın reddi yolundaki Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi …'nin açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
I-AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A- ANKARA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 3. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2017/3608 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde sözleşmeli statüde uzman memur pozisyonunda ... olarak görev yapan davacının, emekliliğe esas ek göstergesinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca belirlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
Ankara 11. İdare Mahkemesinin 20/01/2017 tarih ve E:2015/3335, K:2017/286 sayılı kararının özeti:
23/07/1970 tarih ve 13557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinde; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde sözleşmeli olarak görev yapan personelin, Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurları, Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurları (sanat uygulayıcıları), Devlet Opera ve Balesi uzman memurları (sahne uygulayıcıları) şeklinde üçlü bir sınıflamaya tabi tutulduğu, bu sınıflamaya göre davacının, uzman memurlar arasında yer aldığı, Kanun'un 14. maddesinde ise 6388 sayılı Kanun hükümlerinin Devlet Opera ve Balesi sanatkarları ve uygulatıcı uzmanlar hakkında da uygulanacağı, uzman memurların da aynı Kanunun 3. maddesi hariç diğer hükümlerinden faydalanacağının vurgulandığı,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek Geçici 15. maddesinin 3. fıkrasında; "1309 ve 1310 sayılı kanunlarda yazılı orkestra yönetim kurulu, teknik kurul ve sanat ve yönetim kurulu tarafından tespit edilen ücretler ek geçici 12 ve 13 üncü maddelerde yazılı personelin halen almakta oldukları brüt aylık tutarlarından az olduğu takdirde, ilgililerin ücretleri bu aylık seviyesine yükselinceye kadar aradaki fark ödenmeye devam olunur. Bunların, ücretlerinin azaltılmış olması, emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademeleri yönünden kazanılmış haklarını ihlal etmez." hükmüne, Ek Geçici 16. maddesinin 527 sayılı KHK’nın 12. maddesi ile değişik 4. fıkrasında ise, “Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Sanatçı, Sanatkar, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri bu Kanuna ekli (I) sayılı Ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınır. Ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emeklilik kesenekleri bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamaz.” düzenlemesine yer verildiği,
Buna göre, 1309 sayılı Kanun ile, “Devlet Opera ve Balesi uzman memuru” olarak adlandırılan sahne elektrikçisinin, Devlet Opera ve Balesi sanatkarlarının emeklilik yönünden sahip olduğu haklardan yararlandırılması gerektiği anlaşıldığından, davacının Genel İdare Hizmetleri Sınıfı esaslarına göre belirlenen emekli keseneğine esas ek göstergesinin 657 sayılı Kanunun ek geçici 16. maddesi hükmünden yararlandırılarak Teknik Hizmetler Sınıfına göre belirlenmesi yolundaki isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 15/02/2018 tarih ve E:2017/3608, K:2018/339 sayılı kararının özeti :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 'Devlet sanatçıları ve sanatkarlar' başlıklı Ek Geçici 16 ncı maddesinde; "... Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Sanatçı, Sanatkar, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri bu Kanuna ekli (I) sayılı Ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınır. Ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emeklilik kesenekleri bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamaz." hükmüne yer verildiği,
Öte yandan, 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinde; "a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitör Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır.
b) Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleri Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır.
c) Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler, sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular, desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamir atelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcı sınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adını alırlar." düzenlemesine yer verildiği,
Davacı hakkında 657 sayılı Kanun'a ekli (I) sayılı ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergelerin esas alınabilmesi için, sanatçı, sanatkar, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı statüsünde görev yapması gerektiğinin açık olduğu, davacının ise Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde sanatkar statüsünde değil, sözleşmeli statüde uzman memur pozisyonunda sahne elektrikçisi olarak görev yaptığı, bu sebeple 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinde sanatçı, sanatkar, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı statüsünde görev yapanlar için öngörülen düzenlemeden faydalanması mümkün olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B- KONYA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2017/3507 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde sözleşmeli sahne kostümcüsü olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca, teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendislere uygulanan ek göstergeden yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
Antalya 1. İdare Mahkemesinin 27/02/2017 tarih ve E:2016/685, K:2017/180 sayılı kararının özeti:
1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinde; Devlet Opera ve Balesinde sözleşmeli olarak görev yapan personelin, Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurları, Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurları ve Devlet Opera ve Balesi uzman memurları olmak üzere üçlü bir sınıflandırmaya tabi tutulduğu, anılan Kanunun 14. maddesinde; 6388 sayılı Kanun hükümlerinin Devlet Opera ve Balesi sanatkarları ile uygulatıcı uzman memurları hakkında da uygulanacağı, uzman memurların aynı kanunun 3. maddesi hariç diğer hükümlerinden yararlanacakları hükmüne yer verildiği,
657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 12. maddesinde, Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar, sanatkar olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 5441 sayılı Kanun, 1309 sayılı Kanun, 1310 sayılı Kanun ile bu kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı, anılan maddenin (D) bendinde ise Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin (A) bendinde stajyerler, sahne uygulatıcıları (uzman memurlar), sanat uygulatıcıları (uzman memurlar) ve sanatkar memurlar olarak tespit edilen personeli dışında kalan personeli hakkında Devlet Memurları Kanununun bütün hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, Ek Geçici 16. maddesinin 527 sayılı KHK'nin 12. maddesi ile değişik fıkrasında da, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanunun Ek Geçici 12, 13 ve 14. maddeleri kapsamına giren personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırılabilecekleri, sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılacağı, bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanların, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilecekler, sanatçı, sanatkar, sanatçı öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri için bu Kanuna ekli (l) sayılı Ek Gösterge Cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınacağı, ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emekli keseneklerinin, bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamayacağı kurallarına yer verildiği,
Bu durumda; 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 12 ve 16. maddeleri uyarınca, Devlet Memurları Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulaması dışında bırakılan davacının, 1309 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre sözleşmeli statüde uzman memur olarak görev yaptığı ve aynı Kanun'un 14. maddesi uyarınca emeklilik yönünden Devlet Tiyatrosu sanatkarlarının sahip olduğu haklardan yararlandırılması gerektiği dikkate alındığında, 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinin 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12. maddesi ile değişik fıkrası uyarınca teknik hizmetler sınıfında mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlandırılması yolundaki başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 31/10/2018 tarih ve E:2017/3507, K:2018/1265 sayılı kararının özeti:
Antalya 1. İdare Mahkemesinin 27/02/2017 tarih ve E:2016/685, K:2017/180 sayılı kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
II-İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlıklarda; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde, 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında, sözleşmeli statüde "uzman memur" olarak görev yapan personellerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlandırılmak istemiyle yaptıkları başvuruların reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, aynı konuda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
1- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu:
Kapsam:
Madde 1 – (Değişik: 30/5/1974 - KHK-12/1 md.; Aynen kabul 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.
Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır.
(Değişik:19/2/1980-2261/5 md.) Anayasa Mahkemesi üye ve yedek üyeleri ile raportörleri; hakimlik ve savcılık mesleklerinde veya bu mesleklerden sayılan görevlerde bulunanlar, Danıştay ve Sayıştay meslek mansupları ve Sayıştay savcı ve yardımcıları, Üniversitelerin, İktisadi ve Ticari İlimler Akademilerinin, Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademilerinin, Devlet Güzel Sanatlar Akademilerinin, Türkiye ve Orta - Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün öğretim üye ve yardımcıları, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri, Genelkurmay Mehtaran Bölüğü Sanatkarları, Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera ve Balesi ve Belediye Opera ve tiyatroları ile şehir ve belediye konservatuvar ve orkestralarının sanatkar memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve stajyerleri; Spor-Toto Teşkilatında çalışan personel; subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensupları özel kanunları hükümlerine tabidir.
Tiyatro, opera, bale sanatkarları ve orkestra teknik personeli:
Ek Geçici Madde 12 – (Ek: 31/7/1970 - 1327/90 md.; Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/4 md.)
Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar, sanatkar olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 10/6/1949 tarihli ve 5441 sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1310 sayılı Kanun ile bu kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. (..)
Devlet sanatçıları ve sanatkarlar:
Ek Geçici Madde 16 – (Ek: 31/7/1970 - 1327/90 md.; Değişik: 12/2/1982 - 2595/16 md.)
Teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanunun Ek Geçici 12, l3 ve 14 üncü maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçıları söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.
Sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananlar da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.
(Değişik: 22/8/1989 – KHK-378/5 md.) Yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali haklar; ilgili Bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılır.
(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/14 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK- 527/12 md.) Bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanlar, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Sanatçı, Sanatkar, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri bu Kanuna ekli (I) sayılı Ek gösterge cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınır. Ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emeklilik kesenekleri bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamaz.
2- 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun:
Madde 4-a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitör Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır.
b) Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleri Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır.
c) Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler, sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular, desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamir atelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcı sınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adını alırlar.
Madde 14 – 6388 sayılı Kanun hükümleri, Devlet Opera ve Balesi sanatkarları, uygulatıcı uzmanlar hakkında da uygulanır. Uzman memurlar aynı kanunun 3 üncü maddesi hariç diğer hükümlerinden faydalanırlar.
3- 6388 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa Bazı Maddeler Eklenmesi ve 5441 Sayılı Kanunun 11 İnci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun
Madde 1- 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunun 12 nci maddesinin II işaretli fıkrasına aşağıdaki (m) bendi eklenmiştir:
“m) 5441 sayılı kanun hükümlerine istinaden Devlet Tiyatrosunda mukavele ile çalışan sanatkârlar.”
Madde 2- 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 15 inci maddesinin (b) fıkrasının ilk bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“b) Daimî kadrolarda aylık ücretle çalışan her çeşit hizmetlilerle 5441 sayılı kanuna göre Devlet Tiyatrosunda mukavele ile çalışan sanatkârlar ve hayrat hademesinin 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı kanunun geçici 1 inci maddesiyle 28/12/1946 tarihli ve 4988 sayılı kanunun 4 üncü maddesi hükümlerine ve tahsil durumları ile hizmet sürelerine göre bulunmaları gereken derecelerin ücret tutarları;”
Madde 3- 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 32 nci maddesine aşağıdaki (f) fıkrası eklenmiştir:
İştirakçi veya tevdiatçılar
Hizmetin geçtiği yerler
Eklenecek müddetler ay
f) Devlet Tiyatrosu sanatkârlarının
Devlet Tiyatrosu sanatkârlığında 3
Madde 4- 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa aşağıdaki geçici 94 üncü madde eklenmiştir:
“Geçici Madde 94
Bu kanunla emeklilik hakkı tanınmış olan Devlet Tiyatrosu sanatkârları gerek 5441 sayılı kanunun geçici 2 nci maddesiyle Devlet Tiyatrosunda geçmiş sayılan hizmet müddetlerinden gerekse 5441 sayılı Kanunun mer'iyetinden sonra Devlet Tiyatrosunda geçen hizmet müddetlerinden âzami 10 senesini 5434 sayılı kanunun muvakkat 65 inci maddesindeki esaslar dairesinde ve bu kanunun mer’iyete girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığına müracaatta bulunmak şartiyle borçlanabilirler. Bunların borçlanabilmeleri için bu kanunun mer'iyete girdiği tarihteki yaşlarından Devlet Tiyatrosunda geçen ve 5441 sayılı kanun gereğince Devlet Tiyatrosunda geçmiş sayılan hizmet müddetleri indirildikten sonra yaş sayısının 40 ı geçmemiş olması şarttır.”
4- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.) (...)
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır: (...)
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek. (...)
5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde, 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında, sözleşmeli statüde "uzman memur" olarak görev yapan personellerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlandırılmalarının mümkün olup olmadığına ilişkindir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 1. maddesinin son fıkrasında; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde istihdam edilen sanatkâr memurlar, uzman memurlar ile uygulatıcı uzman memurların özel kanunları hükümlerine tabi oldukları düzenlenmiş, anılan Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinde ise; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde özel kanun hükümlerine göre istihdam edilen uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ile sanatkârların sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği ve bu şekilde istihdam edilenlerin emeklilik yönünden TC. Emekli Sandığı ile ilgilendirileceği ve bunlardan "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmenler ile Devlet sanatçılarının" emekli kesenekleri yönünden teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergelerin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.
657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinin son fıkrasında; yalnızca "Sanatçı, Sanatkar, Sanatçı Öğretmenler ile Devlet sanatçıları"nın emeklilik kesenekleri yönünden, kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergelerin esas alınacağı hükme bağlandığından, uyuşmazlığın çözümü için 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında, sözleşmeli statüde "uzman memur" olarak görev yapan personelin, "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" kapsamına girip girmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.
657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesine istinaden 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına İlişkin Esaslar'ın 3. maddesinde; "sanatçı" tabirinden, "1309 sayılı Kanun'daki sanatçı tanımına giren personelin" anlaşılması gerektiği belirtilmiştir.
1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinde ise; sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, "sanatkâr memur", "uygulatıcı uzman memur" ve "uzman memur" şeklinde üçlü bir gruplandırmaya tabi tutulmuş ve her grubun hangi unvanları kapsadığı sayma usulü ile tek tek belirlenmiştir. Buna göre, anılan maddenin (a) bendinde sayılan, "Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale-notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları ve başkorrepetitör" unvanlarını haiz kişilerin "sanatçı" olarak kabul edileceği, bahse konu unvanları haiz bulunmayanların ise "sanatçı" olarak kabulüne olanak bulunmadığı tartışmasızdır.
Öte yandan, 1309 sayılı Kanun'un 14. maddesinde; 6388 sayılı Kanun hükümlerinin, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesindeki sanatkâr, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlar hakkında da uygulanacağı düzenlenmiş ise de, 6388 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelerin, "Devlet Tiyatroları bünyesindeki sanatkâr memurların" emeklilik yönünden TC. Emekli Sandığı ile ilgilendirilmeleri, emekli keseneklerine esas alınacak ücretlerinin tespiti, fiili hizmet süresi zamları ve önceki hizmet sürelerinin borçlandırılmasına ilişkin düzenlemeler olduğu, sanatkârlar hakkında uygulanacak ek göstergelere ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 1309 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında sözleşmeli statüsünde "uzman memur" olarak görev yapan ve anılan maddenin (a) bendinde sayılan unvanları haiz bulunmadıkları için "sanatçı, sanatkâr, sanatçı öğretmen ile Devlet sanatçısı" olarak kabulüne olanak bulunmayan personellerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlandırılmalarına hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle, aykırılığın Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 15/02/2018 tarih ve E:2017/3608, K:2018/339 sayılı kararı doğrultusunda giderilmesine, kesin olarak, 01/07/2021 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun'un 4. maddesinde; Devlet Opera ve Balesinde sözleşmeli olarak görev yapan personel, Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurları, Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurları ve Devlet Opera ve Balesi uzman memurları olmak üzere üçlü bir sınıflandırmaya tabi tutulmuş, anılan Kanun'un 14. maddesinde ise; 6388 sayılı Kanun hükümlerinin Devlet Opera ve Balesi sanatkarları ile uygulatıcı uzman memurları hakkında da uygulanacağı, uzman memurların aynı kanunun 3. maddesi hariç diğer hükümlerinden yararlanacakları hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 12. maddesinde; Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve sanatkar olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 5441 sayılı Kanun, 1309 sayılı Kanun, 1310 sayılı Kanun ile bu kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı, anılan maddenin (D) bendinde ise Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin (A) bendinde stajyerler, sahne uygulatıcıları (uzman memurlar), sanat uygulatıcıları (uzman memurlar) ve sanatkar memurlar olarak tespit edilen personeli dışında kalan personeli hakkında Devlet Memurları Kanununun bütün hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, Ek Geçici 16. maddesinin 527 sayılı KHK'nin 12. maddesi ile değişik fıkrasında da, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanunun Ek Geçici 12, 13 ve 14. maddeleri kapsamına giren personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilecekleri, sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılacağı, bu şekilde sözleşme ile çalıştırılanların, kesenekleri kendilerince ve kesenek karşılıkları da kurumlarınca karşılanmak üzere, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirileceği, sanatçı, sanatkar, sanatçı öğretmenler ile Devlet sanatçılarının emeklilik kesenekleri için bu Kanuna ekli (l) sayılı Ek Gösterge Cetvelinde kadroları teknik hizmetler sınıfında yer alan mühendisler için öngörülen ek göstergeler esas alınacağı, ancak yönetici kadrolar karşılık gösterilerek sözleşme ile çalıştırılanların emekli keseneklerinin bu kadrolar için saptanmış bulunan ek göstergelerden düşük olamayacağı kurallarına yer verilmiştir.
Bu itibarla; 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 12. ve 16. maddeleri uyarınca, Devlet Memurları Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulaması dışında bırakılan, 1309 sayılı Kanunun 4. maddesinin (c) bendine kapsamında sözleşmeli statüde "uzman memur" olarak görev yapan ve aynı Kanun'un 14. maddesi uyarınca emeklilik yönünden Devlet Tiyatrosu sanatkarlarının sahip olduğu haklardan yararlandırılması gerektiği düzenlenen personelin, 657 sayılı Kanun'un Ek Geçici 16. maddesinin 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12. maddesi ile değişik fıkrası uyarınca teknik hizmetler sınıfında mühendisler için öngörülen ek göstergeden yararlandırılması gerektiğinden, aykırılığın Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 31/10/2018 tarih ve E:2017/3507, K:2018/1265 sayılı karar doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.