Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2021/2900 E. , 2021/4196 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/2900
Karar No:2021/4196
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …Elektrik Üretim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdarî Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: …tarih ve …sayılı elektrik üretim lisansı sahibi davacı şirkete, Denizli ilindeki üretim tesisi için 2016 yılı Ocak dönemine ait ilerleme raporunu yapılan ihtara rağmen süresi içerisinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (Kurum) sunmadığından bahisle 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 604.113,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesi'nce verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı'nın …tarih ve E.…sayılı yazısında; "Şirketinizin sahibi olduğu lisansa konu tesisin tamamlanma tarihine kadar gerçekleştirilen faaliyetler hakkında Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 52. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca her yılın belirli dönemlerinde Kurumumuza sunmakla yükümlü olduğunuz ilerleme raporunu mevzuatta öngörülen süreler içerisinde Kurumumuzca belirlenen ilerleme raporu formatına uygun olarak sunmadığınız gerekçesi ile yazılı savunmanız talep edilmiştir. Bahse konu yazılı savunmanız üzerine konuyu değerlendiren Kurul, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü uyarınca bundan böyle ilgili mevzuata uygun hareket etmeniz ve bahse konu aykırılığı tekrarlamamanız için ihtar edilmenize karar verilmiştir. " şeklinde ifadelere yer verilerek davacı şirketin ihtarına ilişkin …tarih ve …sayılı kararın 07/07/2014 tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği, 2016/Ocak dönemine ilişkin olarak ilerleme raporunun süresi içerisinde davalı idareye verilmemesi üzerine davacı şirketin savunmasının istenildiği, davacı şirket tarafından davalı idareye verilen savunma dilekçesinde, 2016/Ocak öncesi dönemlerin süresi içerisinde verildiği, 2016/Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunun personel/organizasyonel değişiklik sebebiyle sehven verilmediğinin belirtildiği, bu durumda, ilerleme raporlarının süresi içerisinde verilmediğinden bahisle davacı şirketin ihtar edildiği, ihtarın tebliğini müteakip davacı şirketçe 2016/Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunun süresi içerisinde verilmediği anlaşıldığından, 2016 yılı Tebliği hükümleri uyarınca 604.113,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdarî Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kararın gerekçesi olmadığından adil yargılanma hakkının ihlâl edildiği, hakkında yürütülen soruşturma kapsamında verilen savunma yazısı ile ilerleme raporu gönderilerek eksikliğin giderildiği, Mahkemece davalı idarenin yaptığı tebliğlerin usulüne uygun olup olmadığı hususunun değerlendirilmediği, tebligatların usulüne uygun şekilde firma yetkilisi ve çalışanlarına yapılmadığı, hakkında yürütülen soruşturmadan geç haberdar edildiği, rapor düzenlendikten sonra alınan savunmanın raporda incelenmediği ve dikkate alınmadığı için savunma hakkının ihlâl edildiği, raporun süresinde sunulmamasında haklı sebeplerinin olduğu, sehven unutulduğu, kastı ya da menfaatinin bulunmadığı, cezaya konu aksaklığın derhal giderilmesine rağmen para cezası uygulanmasının iyiniyete, usule ve mevzuata aykırı olduğu, uygulanan para cezasının orantısız olduğu, lisans sona erdirildikten uzunca bir süre sonra para cezasının uygulandığı, dolayısıyla idari para cezasının konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Savunma yazısı ile birlikte Kurul kararı öncesinde ilgili döneme ilişkin ilerleme raporunun sunulduğu görüldüğünden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Nitekim, Dairemizin 30/12/2016 tarih ve E:2016/3588, K2016/4620 sayılı ve 15/01/2019 tarih ve E:2018/1057, K:2019/128 sayılı kararları da bu yöndedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
…tarih ve …sayılı elektrik üretim lisansı sahibi davacı şirketin, Denizli ilindeki üretim tesisi için 2016 yılı Ocak dönemine ait ilerleme raporunu sunmadığının tespit edilmesi üzerine hakkında …tarih ve …sayılı Kurul kararı uyarınca …tarih ve …sayılı Başkanlık Olur'u kapsamında yürütülen soruşturma sonucu …tarih ve …sayılı soruşturma raporu düzenlenmiştir. Anılan raporda, davacı şirketin ilerleme raporunu sunmamak suretiyle Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 30. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ile 52. maddesinin 2. fıkrasına aykırı hareket ettiği sonuç ve kanaatine varılarak …tarih ve …sayılı yazı ile soruşturma raporu uyarınca 30 gün içinde yazılı savunmasını sunması istenilmiştir. Davacı şirket tarafından 02/06/2017 tarihinde verilen savunma dilekçesinde, 2016 yılı Ocak dönemi öncesi dönemlere ait ilerleme raporlarının süresi içerisinde verildiği, 2016 yılı Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunun personel/organizasyonel değişiklik sebebiyle sehven verilmediği belirtilmiş ve yazı ekinde 2016 Ocak ayına ilişkin ilerleme raporu sunulmuştur.
Davalı idarece, davacının ilerleme raporunu sunma yükümlülüğünü yerine getirmemesinin 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendine ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 30. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ile 52. maddesinin 2. fıkrasına aykırılık teşkil ettiği, savunmasında ileri sürdüğü hususların haklı gerekçeler olamayacağı ve söz konusu aykırılığın daha sonradan giderildiği, daha önce aynı hususla ilgili ihtar edilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Kurul kararının …tarih ve E.…sayılı yazı ile tebliğ edildiği anlaşıldığından, davacı hakkında 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. Maddesi Uyarınca 2016 yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca 604.113,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararı tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, "Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11'inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir: (...) e) Tüzel kişiler lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür."; "Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasında usul" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmaması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir."; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, "Yukarıdaki para cezalarını gerektiren fiiller için Kurul, fiilin niteliğine göre ihtar sürelerini farklı uygulayabilir. Söz konusu para cezalarının uygulanmasını takiben para cezasına konu fiilin; verilen ihtar süresi içerisinde giderilmemesi veya tekrarlanması hâllerinde para cezaları, her defasında bir önceki cezanın iki katı oranında artırılarak uygulanır. Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idari para cezası verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas alınmaz. Ancak, aynı fiilin iki yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde artırılarak uygulanacak para cezasının tutarı, cezaya muhatap tüzel kişinin bir önceki mali yılına ilişkin bilançosundaki gayrisafi gelirinin yüzde onunu aşamaz. Cezaların bu düzeye ulaşması hâlinde Kurul, lisansı iptal edebilir." kuralına yer verilmiştir.
02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihindeki şekliyle "Üretim lisansı sahibinin hak ve yükümlülükleri" başlıklı 30. maddesinde, "(...) (2) Üretim lisansı sahibi, ilgili mevzuatta sayılanların yanısıra; (...) ç) Lisansta yazılı tesis tamamlanma tarihine kadar, gerçekleştirilen faaliyetler hakkında her yılın Ocak ve Temmuz ayları içerisinde Kuruma, usulüne uygun olarak ilerleme raporu sunmak,(...) ile yükümlüdür."; "Raporlama" başlıklı 52. maddesinde, "...(2) Üretim faaliyeti göstermek üzere lisans almış tüzel kişiler, tesis tamamlanma tarihine kadar gerçekleştirdikleri faaliyetler hakkında Kuruma her yılın Temmuz ve Ocak ayları içerisinde sırasıyla yılın ilk ve ikinci yarısındaki gerçekleşmeleri Kurumca belirlenen şekle uygun ilerleme raporunda sunmakla yükümlüdür. Söz konusu yükümlülük; lisansın verildiği tarih ile bu tarihi takip eden ilk ilerleme raporu dönemi arasının 90 günden fazla olması halinde içinde bulunulan dönemde, aksi takdirde bir sonraki dönemde başlar." kuralı yer almaktadır.
6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16'ncı Maddesi Uyarınca 2016 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğin "İdari para cezası miktarları" başlıklı 3'üncü maddesinde, "(1) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16'ncı maddesi uyarınca uygulanacak idari para cezaları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
...16'ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ... 604.113 TL ..." ibaresine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, üretim lisansı sahibi olan davacı şirketin 2016 yılı Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunu sunmadığının tespit edilmesi üzerine hakkında soruşturma başlatıldığı, yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen …tarih ve …sayılı soruşturma raporu kapsamında 29/05/2017 tarihli yazı ile 30 gün içerisinde savunmasını sunmasının istenildiği, davacı tarafından süresinde verilen savunma yazısı ile birlikte söz konusu döneme ait ilerleme raporunun da Kuruma sunulduğu, dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce ilerleme raporuna yönelik eksikliğin tamamlandığı anlaşılmaktadır.
Davalı idarece yapılan soruşturma sonucunda istenilen savunma yazısı ile 2016 yılı Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunun sunulmadığının farkına varan davacı savunma süresi içerisinde ve idarî para cezasına ilişkin işlem tesis edilmeden önce yükümlülüğünü yerine getirdiğinden ilerleme raporu sunma yükümlülüğünü tamamlayan davacıya idarî para cezası verilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdarî Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya idareye iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi …İdarî Dava Dairesine gönderilmesine, 07/12/2021 tarihinde kesin olarak esasta oybirliğiyle gerekçede oyçokluğuyla karar verildi.
(X) GEREKÇEDE KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden; 2012 yılı Temmuz dönemine ilişkin ilerleme raporunun süresi içerisinde sunulmadığından bahisle davacının ihtar edilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Kurul kararının …tarih ve E.…sayılı yazı ile 07/07/2014 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirketin 2016 yılı Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunu süresinde sunmadığının tespit edilmesi üzerine yürütülen soruşturma sonucunda daha önce bu konuda 31/03/2014 tarihli Kurul kararı ile ihtar edilmesine rağmen söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmediği gerekçesiyle davacıya 604.113.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının alındığı, bu kararın …tarih ve E.…sayılı yazı ile tebliğ edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, davacının 2012 yılı Temmuz dönemine ilişkin ilerleme raporunu sunmadığı için daha önce ihtar edilmesine rağmen 2016 yılı Ocak döneminde de aynı yükümlülüğü yerine getirmediği tespitinden hareketle dava konusu işlem tesis edilmişse de, 2016 yılı Ocak dönemine ilişkin ilerleme raporunun sunulmadığının sonraki dönem gelmeden davalı idare tarafından davacıya bildirilmesi ve sunulmamasının etki ve sonuçlarının davacıya ihtar edilmesi, böylece davacının ihtara neden olan yükümlülüğü yerine getirmemesinin olası sonuçlarını bilmesi ve bu bildirime rağmen ilerleme raporunun verilmemesi halinde gerekli yaptırım işleminin tesis edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davalı idare tarafından süresi içinde böyle bir bildirim yapılmaksızın, davacının 2012 yılındaki bir fiilli nedeniyle 2014 yılında yapılan ihtar esas alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan gerekçe ile bozulması gerektiği oyu ile, çoğunluk kararına katılmıyorum.