Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/291 E. , 2022/707 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/291
Karar No : 2022/707
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda ... Dairesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliğinin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararla; davacıya disiplin cezası verilmesine sebep olan eylemlerinin 12/11/2014 ve 23/03/2015 tarihlerinde imzaladığı Olurlar olduğu, ancak davacıya işten çıkarma cezasının, fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçirildikten sonra 10/05/2017 tarihli Olur ile verildiği görülmekle, davalı idarenin disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığının anlaşıldığı, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan, dava konusu disiplin cezasının TRT Personel Yönetmeliğinin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca verildiği, anılan Yönetmeliğin dayanağı olan Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “...disiplin cezaları..." ibaresinin, 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla iptal edildiği, anılan Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihin ileriye dönük olarak ertelenmiş bulunmasının öncelikle yasama organına aynı konuda, iptal kararının gerekçesine uygun olarak, yeni bir düzenleme için olanak tanımak ve ortada hukuki bir boşluk yaratmamak amacına yönelik olduğu, yargı mercilerinin bakmakta oldukları uyuşmazlıklarda hukuka ve Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiş kuralları uygulaması ve uyuşmazlıkları bu kurallara göre çözümlemesi sonucunu doğurmayacağı; diğer yandan, Anayasanın 153. maddesine göre, yasama, yürütme ve yargı organları için bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararının, bu karardan önce açılmış bulunan ve henüz sonuçlanmamış olan tüm davalara uygulanması gerektiği, davacıya verilen disiplin cezasının yasal dayanağının Anayasaya ve hukuka aykırı olduğunun Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararı ile ortaya konulduğu, işlemin bu yönüyle de iptali gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline; bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı tüm maddi haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararında, davacının disiplin cezasına esas fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçirildikten sonra 10/05/2017 tarihli olur ile davacıya işten çıkarma cezasının verildiği, davalı idarenin disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığına hükmedilmiş ise de; davacının işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına esas alınan fiilin, "davacının, TRT Spor Kanalı için herhangi bir web-internet-teknik destek hizmeti alınmadığı halde alınmış gibi işlem yapılmak suretiyle ... Prodüksiyon Ltd. Şti. Firmasına Aralık 2014 ve Mayıs 2015 dönemlerinde 5 ay süreyle KDV dahil 118.000,00 TL karşılıksız ödeme yapılmasına sebebiyet vermesi" olduğu, davacıya isnat edilen karşılıksız ödemeye sebebiyet verdiği fiilinin Aralık 2014 ve Mayıs 2015 dönemi olmak üzere iki dönemden oluştuğu, bu iki dönemden Mayıs 2015 dönemi ile ilgili olan kısmındaki hizmetin, Aralık 2014 dönemindeki 3 aylık hizmetin devamı niteliğinde olduğu, 14/11/2014 tarihinde başlayan bu hizmetin devamı niteliğinde olan 2 aylık alımla ilgili Başkanlık oluru ve alım belgelerinin 08/04/2015 ve sözleşmenin 10/04/2015 tarihli olduğu, hizmetin karşılığı olarak gösterilen ödeme belgelerinin ise 05/05/2015 ve 20/05/2015 tarihlerini taşıdığı, bu nedenle, davacının 12/11/2014 tarihinden başlayıp 20/05/2015 tarihinde kadar devam eden ve süreklilik arz eden tüm işlemlerde imzası bulunduğu hususları göz önüne alındığında, 05/05/2017 tarihinde tesis edilen ve 10/05/2017 tarihinde olur verilen dava konusu işlemde 2 yıllık ceza verme zaman aşımı bulunmadığı sonucu ulaşıldığından, Mahkeme kararının bu gerekçesinde hukuki isabet bulunmadığı gibi; davacıya, işlem tarihinde yürürlükte olan yasa ve bu yasaya dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre disiplin cezası verildiği; söz konusu idari işlemin iptali istemiyle açılan davada Mahkemece esas hakkında karar verilmeden önce Anayasa Mahkemesince, işlemin yasal dayanağı olan Kanun hükmünün iptal edildiği, Mahkeme kararının verildiği tarihte, Anayasa Mahkemesi kararı gereğince; iptal hükmü henüz yürürlüğe girmediğinden Mahkeme kararının gerekçesinde hukuka uyarlık görülmediği, ancak söz konusu Mahkeme kararının istinaf incelemesinin Dairelerince yapıldığı tarihte Anayasa Mahkemesince verilen bir yıllık süre dolmasına rağmen, TBMM tarafından yeni bir yasal düzenleme yapılmadığından, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararı yürürlüğe girmiş olup, bu durumda 2954 sayılı Kanun ve 399 sayılı KHK ile yapılan atıflar nedeniyle TRT personelinin disiplin işlemleri konusunda yeni bir düzenleme yapılana kadar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunundaki disiplin hükümlerinin geçerli olacağı sonucunun ortaya çıktığı; derdest haldeki davalara konu olan disiplin cezalarının ise ceza hukukunun "sanık lehine olan hükmün uygulanması gerektiği" yönündeki ilke uyarınca işlem tarihinde yürürlükte olan disiplin düzenlemeleri ile 657 sayılı Kanun'daki disiplin düzenlemelerinden memur lehine olan kuralların uygulanması ve isnad edilen eylemin her iki düzenlemeyle kıyaslanarak hangi hüküm memur lehine ise ona göre bir disiplin cezasının tayini gerektiğinden, davalı idarece davacıya isnad edilen fiilerin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde belirtilen disiplin suç ve cezaları bakımından yeniden değerlendirilerek, iptal edilen yasa hükmü yürürlükte iken verilen cezadan daha ağır olmamak üzere yeni bir ceza verilmesi gerektiğinden bahisle, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine; kararın, davacının yoksun kaldığı tüm maddi haklarının davalı idarece davacıya ödenmesine hükmedilmesine ilişkin kısmı yönünden istinaf isteminin kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılmasına ve davacının tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacıya disiplin cezasının, Anayasa Mahkemesince henüz bir karar verilmeden önce, yürürlükteki mevzuat kapsamında verildiği, ceza hukukundaki sanık lehine olan hükmün uygulanması yönündeki ilkenin somut idari uyuşmazlığa uygulanırken idare hukukuna has ilkelerin göz ardı edilmemesi gerektiği, bu ilke idare hukukunda uygulanırken, soruşturmanın devam ettiği ve henüz idari işlemin tamamlanarak disiplin cezasının verilmediği dönemde mevzuatta yapılacak lehe düzenlemeden yararlanılabileceği şeklinde yorumlanması gerektiği ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda ... Dairesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapan davacı hakkında; FİFA 2014 Web Sitesi ve Mobil Uygulama, TRT Spor Kanalı Görsel ve İşitsel Kimlik Tasarım ve Uygulama İle Trt Spor Kanalı Web İnternet Hizmeti Alımı ihalesinde 14/11/2014 ve 08/04/2015 tarihlerinde Olur vermek suretiyle, yersiz olarak 118.000,00-TL ödemenin yapılmasına sebebiyet verdiğinden bahisle başlatılan soruşturma sonucunda, davacının eyleminin sübuta erdiği tesbit edildiğinden, işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, getirilen teklif doğrultusunda, Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliğinin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın 10/05/2017 tarihinde Genel Müdür tarafından onaylanması üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar, atanma, terfi, nakil, işe son verme, disiplin cezaları ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir." hükmüne dayalı olarak, 20/05/1988 tarih ve 19817 sayılı Resmi Gazete'de Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği'nin 100. maddesinde işten çıkarma cezası verilmesini gerektiren fiil ve haller sayılmış ve bu maddenin (g) bendinde, "Hırsızlık, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, dolandırıcılık, yalan yere tanıklık veya yemin, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet veya cürüm uydurma gibi memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici suçlardan birisini işlediği idari soruşturma sonunda sabit olanlar" hakkında işten çıkarma cezası verileceği kurala bağlanmıştır.
Danıştay Onaltıncı Dairesinin 08/06/2016 tarih ve E:2015/15655 sayılı kararıyla, "disiplin cezalarının yönetmelikle düzenleneceğine" ilişkin 2954 sayılı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "....disiplin cezaları...." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle, iptali için itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulunulması üzerine, Anayasa Mahkemesi'nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla, 2954 sayılı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "....disiplin cezaları...." ibaresi iptal edilmiş olup; Anayasa Mahkemesi'nin anılan iptal kararı gereği 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleri ile 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'na "Disiplin işlemleri ile disiplin amirleri" başlıklı 56/A maddesi, "Disiplin cezaları" başlıklı 56/B maddesi ve "Disiplin işlemlerinin uygulanma esasları" başlıklı 56/C maddesi eklenmiştir.
7176 sayılı Kanun'la 2954 sayılı Kanun'a eklenen 56/A maddesinin birinci fıkrasında, "Kurum hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurt dışında yerine getirmeyen, mevzuatın gerekli kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı işleri yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkında durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre bu anılan Kanunda yer alan disiplin cezaları verilir." kuralına yer verilmiş; 56/B maddesinde ise, "Kurumda görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezaları ile disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:...
5) İşten çıkarma: Personelin, Kurumda herhangi bir statüde veya başka kamu kurum ve kuruluşlarında memur olarak bir daha çalıştırılmamak üzere Kurumla ilişiğinin kesilmesidir. Bu ceza, 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde yer alan Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller ile aşağıda sayılan fiil ve hallerde verilir:
a) Hizmeti aksatmak veya durdurmak amacıyla görevinin gereklerini kasten yerine getirmeyerek veya aynı amaçla fiil ve hallerde bulunmak suretiyle yayının aksamasına, durmasına veya yapılamamasına sebep olmak.
b) Genel yayın esasları veya yayın hizmeti ilkelerine kasten aykırı yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak.
c) Kurumun yayın mecralarından yararlanarak, Devletin iç veya dış güvenliği ile kamu düzenini bozacak nitelikte yayın yapmak veya yapılmasına sebep olmak." hükmü yer almaktadır.
2954 sayılı Kanun'a 7176 Kanun'un 5. maddesi ile eklenen 56/C maddesinde ise, "Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının "Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına ilişkin düzenlemeler "İşten çıkarma" cezası hakkında uygulanır...." düzenlemesi bulunmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde ise, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa Mahkemesi'nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla; 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; "...disiplin cezaları..." ibaresinin, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş; bilahare, 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Kanun'a eklenen 56/A, 56/B ve 56/C maddeleri ile TRT bünyesinde görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezalarına ilişkin düzenlemeler yapılmış olup; 56/C maddesinde ise; "Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının "Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasına ilişkin düzenlemeler "İşten çıkarma" cezası hakkında uygulanır..." hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesince bir Kanun maddesinin iptal edilmesinden sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir. Aksi yaklaşımın, işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracağı açıktır.
Dava konusu uyuşmazlıkta, Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararından sonra, 7176 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Kanun'un 56/B maddesinde öngörülen disiplin cezaları uygulanmakla birlikte, 56/C maddesinde personele uygulanacak disiplin işlemlerinde bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'a atıf yapıldığından, uyuşmazlığın yeni yasal düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/07/2020 tarih ve E:2019/2976, K:2020/1348 sayılı kararı da bu yöndedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen gerekçeli reddi, kısmen kabulü yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/02/2022 tarihinde, kesin olarak oyçokluğuyla, karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda ... Dairesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliğinin 100. maddesinin (g) bendi uyarınca işten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla; TRT Personel Yönetmeliği'nin yasal dayanağı olan 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; "... disiplin cezaları..." ibaresinin, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.
Anılan Anayasa Mahkemesi kararı üzerine 2954 sayılı Kanuna 7176 sayılı Kanun ile 56. maddeden sonra gelmek üzere 56/A, 56/B, 56/C maddeleri eklenmiş ve TRT Genel Müdürlüğünün memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personelinin disiplin işlemleri, disiplin amirleri, disiplin cezaları ve disiplin işlemlerinin uygulanma esasları bu maddelerde düzenlenmiş ve 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Anayasa Mahkemesince bir kanun maddesinin iptal edilmesinden sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenleme dikkate alınarak çözümlenmesi gerektiği, aksi yaklaşımın işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracağı açıktır.
Bu durumda, Mahkemece davacı tarafından işlendiği iddia edilen fiilin sübuta erip ermediği, disiplin cezasını gerektirip gerektirmediği ve fiilin sabit görülmesi halinde işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile yeni hukuki düzenleme karşılaştırılarak lehe bir hüküm olup olmadığı yönlerinden işin esasına girilerek bir değerlendirme yapılmak suretiyle varılacak kanaate göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.