Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2021/309 E. , 2021/4688 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/309
Karar No : 2021/4688
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Genel Müdürlüğü / …
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU :Davacının, Bitlis Polis Eğitim Merkezi Müdürlüğünde aday öğrenci iken, polis meslek eğitimi merkezi ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı'nın … tarihli ve … sayılı işleminin davacıya ilişkin kısmı ile bu işlemin dayanağı olan Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu'nun … tarihli ve … sayılı kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Hiçbir terör örgütü ile irtibatının olmadığı, anılan dönemde askeri öğrenci olmasının FETÖ ile ilişkili olduğunu göstermediği, hakkında ceza soruşturması bulunmadığı, Bank Asya hesabı olmadığı, FETÖ'nün yurdunda ve dersanesinde kalmadığı, iki abisinin de uzman çavuş olarak halen görev yaptığı, dava konusu işlemlerin gerekçesiz olduğu, somut bir delil olmadığı, idarenin takdir hakkının sınırsız olmadığı, maddi ve manevi anlamda mağdur olduğu bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI: 15 Temmuz başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen öğrencilerin, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı okullara yerleştiği, kesin kayıt işlemi sırasında SGK kayıtları girişi yapılırken bu durumun tespit edilmesi üzerine bahse konu öğrencilerin durumu ile ilgili Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunca alınan … tarih ve … sayılı kararıyla 15 Temmuz başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen daha sonra polis meslek eğitim merkezlerine kayıt yaptıran öğrencilerin ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, bu kararın tüm okul müdürlüklerine bildirildiği, davacının ilişiğinin de bu karar doğrultusunda kesildiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'NİN DÜŞÜNCESİ : Dava, Bitlis Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olan davacının eğitim kurumundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Polis Akademisi Başkanlığı Yönetim Kurulu'nun … tarihli ve … sayılı kararının iptali istemine ilişkindir.
06.06.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 8. maddesinde Eğitim Merkezlerine giriş koşulları düzenlenmiş, 21. maddesinde ; "...(2) Sağlık Yönetmeliği hükümleri hariç, POMEM’den çıkarılan adaylar bir daha POMEM giriş sınavlarına başvuruda bulunamazlar. Bu durum, çıkarılan adaylara yazılı olarak tebliğ edilir.
(3) 8 inci maddede sayılan nitelikleri taşımadıkları anlaşılan adayların ilişikleri, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayıyla kesilir..." hükmü yer almıştır.
Diğer taraftan, 15.07.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 14. maddesinde de; "(1) Öğrenciler, eğitim-öğretimin herhangi bir aşamasında, tazminat ödemek şartıyla, POMEM Müdürlüğüne yazılı olarak başvurmak suretiyle POMEM’den ayrılabilirler. Ayrılan öğrencilerin geri dönme istekleri kabul edilmez ve dosyaları Başkanlık onayı ile işlemden kaldırılır.
(2) 4/8/2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümleri hariç, POMEM’den çıkarılan öğrenciler bir daha POMEM Giriş sınavlarına başvuruda bulunamazlar. Bu durum, çıkarılan öğrencilere yazılı olarak tebliğ edilir.
(3) İlgili mevzuat hükümleri saklı kalmak şartıyla;
a) Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenimleri sırasında anlaşılanların,
b) Sağlık kurulları tarafından verilecek raporlara dayalı olarak, Genel Müdürlük Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından öğrenci olarak devamına imkân kalmadığı belirlenenlerin,
c) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre memur olma niteliğini öğrenimleri sırasında kaybedenlerin
Yönetim Kurulunun kararı, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayı ile ilişikleri kesilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Bitlis Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde POMEM öğrenci adayı olan davacının, Polis Akademisi Yönetim Kurulunun … günlü, … sayılı kararı ile 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin Polis Akademisi Başkanlığına bağlı eğitim kurumlarından ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, bu kapsamda SGK veri girişleri yapılırken davacının da kapatılan askeri okullarla ilişkilendirilerek, Başkanlık Makamının … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işleme istinaden eğitim kurumundan ilişiğinin kesilmesine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıya alınan Yönetmelik hükümleri uyarınca, Polis Meslek Eğitim Merkezlerine giriş koşullarını taşımadığı sonradan anlaşılan veya eğitim görmekte iken giriş koşullarını kaybettiği tespit edilen öğrencilerin okuldan ilişiğinin kesileceği tabi olmakla birlikte, meri mevzuatta daha önce askeri okulda eğitim görmekte iken bir şekilde eğitim kurumu ile ilişiğinin kesilmesi halinin emniyet teşkilatına bağlı eğitim kurumlarında öğrenci olmaya engel haller arasında düzenlenmediği görülmüştür.Bu nedenle,eğitim kurumuna kayıt etme veya kayıt silme konusunun ancak yasal düzenleme ile mümkün olabileceği ve bu konuda idarelerin taktir hakkına sahip olacağı Anayasa'nın 42. maddesi amir hükmü karşısında mümkün olmamaktadır.
Bu durumda, daha önce askeri okulda eğitim görmekte iken yasal düzenleme sebebiyle askeri eğitimle ilişiği kesilen ve bu ilişik kesmede herhangi bir dahli veya kusuru olmayan öğrenciler hakkında, salt okulla ilişiğinin kesilmiş olmasının dikkate alınarak ve emniyet teşkilatına bağlı eğitim kurumlarında öğrenim görmekte olanların ilişiğinin kesilmesine doğrudan olanak sağlayan bir yasal düzenleme de bulunmadığından Yönetim Kurulunca alınan davaya konu kararda ve bu karar uyarınca tesis edilen bireysel işlemde hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, davaya konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davaya konu Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile, 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin Polis Akademisi Başkanlığına bağlı okullarda kesin kayıt işlemleri sırasında SGK kayıtları girişi yapılırken tespit edildiği. kişilerin okulların sınavlarına girdiği ve başvurdukları ilgili kayıtların girişi yapılmak istenirken SGK kayıtlarının askeri okullarla ilişkilendirildiği belirtilerek, bu kapsamda 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin Polis Akademisi Başkanlığına bağlı eğitim kurumlarından da ilişiğinin kesilmesine karar verilmiştir.
Bu hususun tüm okul müdürlüklerine bildirilmesi üzerine, Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararından bahsedilerek bu karar doğrultusunda Bitlis Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde aday öğrenci olan davacının, kesin kayıt için SGK kaydı giriş işlemleri yapıldığı sırada, daha önce Astsubay Meslek Yüksekokulu Asttasak Taburunda (Astsubay Temel Askerlik Anlayışı Kazandırma Kursu) sivil kaynaktan öğrenci iken anılan kurumdan ilişiğinin kesildiğinin tespit edilmesi üzerine, polis meslek eğitimi merkezi ile ilişiğinin kesilmesine ilşkin Polis Akademisi Başkanlığının … tarihli ve … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağını oluşturan Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu'nun … tarihli ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Anayasamızın "Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde; "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." hükmüne, "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde," Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
31/07/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 669 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 105. maddesinde;"1)Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde;
a) Askeri liseler ile astsubay hazırlama okullarında öğrenimine devam eden öğrenciler, Millî Eğitim Bakanlığınca, giriş sınavlarının yapıldığı tarihte aldıkları ortaöğretim yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun okullara,
b) Harp okulları, fakülte ve yüksekokullar ile astsubay meslek yüksekokullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedilirler.
c) 30 Ağustos itibariyle mezun olacak askeri öğrencilerin subay ve astsubaylığa nasbı yapılmaz. Bunlara üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullarca diploma verilir." kuralına yer verilmiştir.
29/09/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddessinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarih itibarıyla;
a) Kuvvet Komutanlıkları tarafından temin faaliyeti tamamlanmamış olan subay ve astsubay adayları ile sözleşmeli subay ve astsubay adayları hakkındaki işlemler iptal edilmiştir.
b) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 109 uncu maddesi uyarınca astsubaylıktan subaylığa; 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 15 inci maddesi uyarınca uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçiş aşamasında olan ancak nasıpları onaylanmamış adayların statüye geçiş işlemleri iptal edilmiştir."" kuralına yer verilmiştir.
3201 sayılı sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun Ek 24. maddesinin 5. fıkrasında; "Polis meslek eğitim merkezlerindeki eğitim-öğretim süresi içerisinde; giriş şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanlar, eğitim ve öğretimini başarı ile tamamlayamayanlar, sağlık ve disiplin yönünden polis olamayacağına yetkili kurullarca karar verilenlerin polis meslek eğitim merkezleri ile ilişikleri kesilir. Sağlık veya ölüm dışındaki nedenlerle ilişiği kesilenlerden, ödenen harçlık ve yapılan masraflar kanunî faizi ile birlikte tahsil edilir." kuralına yer verilmiştir.
06/06/2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5. maddesinde; POMEM’lere, lisans mezunları veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar başvurabilirler" düzenlemesi, "Adaylarda aranılacak nitelikler" başlıklı 8. maddesinin (k) bendinde," Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olmak." düzenlemesi, "İntibak Eğitimi" başlıklı 18. maddesinde; (1) POMEM’lere geçici kaydı yapılan adaylar Başkanlığın belirleyeceği takvim doğrultusunda intibak eğitimine tabi tutulurlar. Bu süre içinde POMEM Müdürlükleri tarafından Sağlık Yönetmeliği hükümlerine göre sağlık kurulu raporları aldırılır. Ayrıca, intibak eğitimi başlangıcından itibaren adayların güvenlik soruşturmaları ve arşiv araştırmaları yaptırılır. Yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile ilgili sonuçlar POMEM Yönetim Kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır." düzenlemesi, " İntibak eğitimi döneminde pomem’den çıkma veya çıkarılma" başlıklı 21. maddesinin 3. fıkrasında" 8 inci maddede sayılan nitelikleri taşımadıkları anlaşılan adayların ilişikleri, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayıyla kesilir." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen Türkiye Cumhuriyeti Devletinin temel niteliklerinden olan "hukuk devleti" ilkesi, vatandaşlarına hukuk güvenliğini sağlayan, idarenin hukuka bağlılığını amaç edinen, buna karşılık kamu gücünün sınırsız, ölçüsüz ve keyfi kullanılmasını önleyen en önemli unsurlardan biri olduğu, Anayasa'nın 42. maddesinde öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edileceği açıkça düzenlenmiş olup, bu konuda yasal düzenleme olmadan genel düzenleyici işlemlerle öğrenim hakkının kapsamının ve sınırlarının belirlenemeyeceği de açıktır. Polis Meslek Eğitim Merkezlerine giriş koşullarını taşımadığı sonradan anlaşılan veya eğitim görmekte iken giriş koşullarını kaybettiği tespit edilen öğrencilerin 3201 sayılı sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun Ek 24. maddesindeki düzenleme uyarınca okuldan ilişiğinin kesileceği tabi olmakla birlikte, 669 ve 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerde veya meri mevzuatta daha önce askeri okulda eğitim görmekte iken bu okulların kapatılması nedeniyle öğrenim gören kişilerin ilişiğin kesilmesi halinin emniyet teşkilatına bağlı eğitim kurumlarında öğrenci olmaya engel haller arasında düzenlenmediği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, daha önce askeri okulda eğitim görmekte iken yasal düzenleme sebebiyle askeri eğitimle ilişiklerinin kesilmesinden sonra, Polis Meslek Eğitim Merkezi sınavlarına girerek başarılı olan ve geçici kaydı yapılarak intibak eğitimini tamamlayan adaylar hakkında, davalı idarece Polis Meslek Eğitim Merkezine giriş koşullarını taşımadığı ya da kaybettiğine ilişkin mevzuata uygun şekilde yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna göre herhangi bir somut tespit yapılmaksızın ilgili Kanun Hükmünde Kararnameler ile kapatılan askeri okullardan ilişiklerinin kesilmiş olmasından bahisle Polis Akademisi Başkanlığına bağlı eğitim kurumlarından da ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı yasal dayanaktan yoksun olup, dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Davacının okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemine gelince;
Davacının her ne kadar Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan askeri okullarda daha önce öğrenim gördüğü ve ilişiğinin kesildiği gerekçesine dayalı olarak Polis Meslek Eğitim Merkezinden ilişiği kesilmiş ise de, işleme dayanak alınan Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı yukarıda yazılı gerekçeyle hukuka aykırı bulunduğundan, davacının Polis Meslek Eğitim Merkezine giriş koşullarını taşımadığı ya da kaybettiği tespiti yapılmaksızın, okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu bireysel işlemde de hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Dava konusu Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile anılan karar doğrultusunda davacının polis meslek eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı'nın … tarihli ve … sayılı işleminin davacıya ilişkin kısmının İPTALİNE,
2. Davacının adli yardım kararı ile kabul ediliğinden ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınmasını temin amacıyla müzekkere yazılmasına,
3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 21/12/2021 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
Dava konusu uyuşmazlıkta; 15 Temmuz darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen öğrencilerin Polis Akademisi Başkanlığa bağlı okullara başvurdukları, ancak kesin kayıt işlemleri sırasında SGK girişleri yapılırken bu durumlarının tespit edilmesi üzerine konunun Polis Akademisi Başkanlığı Yönetim Kurulunda görüşüldüğü ve … tarih ve … sayılı kararla söz konusu kişilerin Başkanlığa bağlı eğitim kurumlarından ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, bu hususun tüm okul müdürlüklerine bildirildiği, POMEM'de öğrenci adayı olan davacının da anılan karar doğrultusunda okulla ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.
06.06.2015 tarih ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği ile Polis Meslek Eğitim Merkezlerine alınacak öğrencilerde aranılacak nitelikler, seçme ve değerlendirme komisyonlarının oluşumu, öğrencilerin geçici ve kesin kayıt işlemleri ile intibak eğitimlerine ilişkin usul ve esaslar kurala bağlanmış, anılan Yönetmeliğin 8. maddesinde, POMEM'lere başvuran adaylarda aranılacak şartlar belirtilmiş, 15.07.2015 tarih ve 29417 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim Öğretim Yönetmeliğinde, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde verilecek eğitim ve öğretime ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, bu Yönetmeliğin 14. maddesinde de okuldan ayrılma ve çıkarılma koşullarına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirmesinden; daha önce askeri okulda eğitim görmekte iken, 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullarla ilişiğin kesilmiş olması durumu Emniyet Teşkilatına bağlı eğitim kurumlarında öğrenci olmaya engel haller arasında sayılmamakla birlikte ,dava konusu edilen kararın Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri ile getirilen düzenlemeler nedeniyle askeri okuldan ilişiği kesilen öğrencilerin, Polis Akademisine bağlı eğitim kurumundaki durumunun ,alacağı eğitim ve yerine getirilecek görevin nitelik ve özellikleri ile olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler dikkate alınarak tesis edilmiş olduğu dikkate alındığında, davaya konu yönetim kurulu kararında ve davacının ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddi gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.