T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3183
Karar No : 2023/1045
DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALI İDARE YANINDA
MÜDAHİL : … Sandığı (…)
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …, Av….
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, 9. Dönem İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı ilçe ve il temsilci seçimlerine ilişkin İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Seçimleri Genel Uygulama Esasları’nın 2. maddesinin (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresinin, bu ibarenin dayanağı olan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği’nin “Adaylarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresi ile İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsü’nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddesinin (h) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 9. Dönem İLKSAN ilçe ve il temsilci seçimlerine ilişkin İLKSAN Seçimleri Genel Uygulama Esasları’nın İLKSAN Genel Müdürlüğünce 08/02/2021 tarih ve 2385 sayılı yazısıyla valiliklere gönderildiği, bu Esaslar’ın 2. maddesinde Sandık ilçe ve il temsilciliğine seçileceklerde İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen koşulların aranması gerektiğinin belirtildiği, anılan Yönetmeliğin “Adaylarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise; taksirli suçlar hariç olmak üzere her ne suretle olursa olsun mahkumiyet cezası alanlar ile 657 sayılı Kanun'un disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan üyelerin Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamayacağının kurala bağlandığı, anılan Yönetmeliğin dayanağının ise, İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü’nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde yer alan aynı ibare olduğu, dava konusu hükümlerin hukuka ve hukuk devletinin temel gereklerinden “yasallık ilkesi”ne aykırı olduğu, İLKSAN Anastatüsü’nün “Dayanak” başlıklı 3. maddesinde; bu Anastatü’nün 4357 sayılı Kanun'un 3179 sayılı Kanunla değişik 14. maddesine göre hazırlandığı, anılan Kanun hükmünde ise, Sandığın idaresi, işleyiş tarzı ve esaslarına ilişkin davalı yönetime Anastatü hazırlama konusunda yetki verilmişse de bu yetkinin Sandık organlarında ve seçim kurullarında yer alacak Sandık üyelerinin niteliklerini belirleyecek, kapsayacak açık bir yetki olmadığı, konunun seçilme hakkına ilişkin olduğu da dikkate alındığında anılan Kanun hükmünde Sandık organlarında ve seçim kurullarında yer alacak Sandık üyelerinin niteliklerine ilişkin özel bir yetkinin yer alması gerektiği, aynı şekilde dava konusu hükümlerin, seçilme hakkına ilişkin bir sınırlama olduğu dikkate alındığında, seçme ve seçilme hakkı temel hak ve özgürlükler arasında yer aldığından, bu konudaki sınırlamanın Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca ancak yasayla yapılması gerektiği kuralına açıkça aykırı olduğu, dava konusu hükümlerin Anayasa’da bu tür sınırlamalar için öngörülen demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine de açıkça aykırı olduğu, bir İLKSAN üyesinin 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası aldığı için Sandık organlarına ve seçim kurullarına seçilemeyeceği, bu durumun söz konusu disiplin cezası almış olan İLKSAN üyeleri ile almamış üyeler arasında Sandık organlarında ve seçim kurullarında yer alma bakımından adaletsizliğe ve Anayasa’nın 67. maddesinde yer alan temsilde adalet ilkesiyle bağdaşmaz bir sonuca yol açtığı, söz konusu adaletsizliğin aynı zamanda haklı bir nedene dayanmadığından Anayasa’nın 10. maddesiyle güvence altına alınan eşitlik ilkesinin ihlaline ve ayrımcılığa neden olacağı ileri sürülmüştür.
DAVALI İDARENİN VE DAVALI İDARE YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASI :
Usul yönünden; iptali istenilen Anastatü ve Yönetmeliğin, İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsü ile İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği olduğu, 4357 sayılı Kanun’un uygulanmasına dair İLKSAN Anastatüsü ve bu Anastatü'yü dayanak alınarak hazırlanan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği'nin doğrudan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı'nı ilgilendirdiği, ayrı bir tüzel kişiliğe haiz olan İLKSAN'ın 2577 sayılı İdari Yargı Usulü Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca, davalı hasım konumuna alınması gerektiği, yine iptali istenilen İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü'nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile birlikte başka maddelerinin de 10/11/2017 tarihinde Eğitimciler Birliği Sendikası tarafından Danıştay Onbirinci Dairesinin E:2017/2128 sayılı dosyası (Yeni: Danıştay Onikinci Dairesinin E:2018/8378 sayılı dosyası) ile yürütmenin durdurulması talebi ile birlikte iptal davası açıldığı, bu davanın yargılaması devam ettiğinden derdestlik itirazında bulundukları, işbu davanın yapılan yargılaması sırasında, davacı tarafın yürütmeyi durdurma talebine ilişkin olarak, Danıştay Onbirinci Dairesinin 25/01/2018 tarih ve E:2017/2128 (Yeni: Danıştay Onikinci Dairesi'nin E:2018/8378 sayılı dosyası) sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği ve bu karara karşı davacı sendikanın itirazı üzerine Danıştay İdari dava Daireleri Kurulu'nun 04/07/2018 tarih ve E:2018/175 sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği, bu davanın yargılamasının Danıştay Onikinci Dairesinin E:2018/8378 sayılı dosyası ile devam ettiği, işbu dosyaya ilişkin olarak Savcı düşüncesinde davanın reddi gerektiği görüşüne yer verildiğinden, iş bu davanın esasına girilmeden derdestlik itirazlarının kabulünü talep ettikleri, iptali istenilen İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü'nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine ilişkin değişikliğin 27/08/2017 tarih ve 30167 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, işbu davanın açıldığı tarih itibarıyla dava açma süresinin geçtiği, yine iptali istenilen, İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği’nin "Adaylarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin, Haziran-EK 2018 tarih ve 2729 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi'nde yayımlandığı ve işbu davanın açıldığı tarih itibariyle söz konusu hükmün iptalini isteme süresinin geçtiği, 9. Dönem İLKSAN il ve ilçeF temsilci seçimlerine ilişkin İLKSAN Seçimleri Genel Uygulama Esasları, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmadığından ve ülke çapında yayınlanan genel, soyut, sürekli nitelikleri haiz olmadığından düzenleyici bir işlem olarak nitelendirilemeyeceği, söz konusu yazının, sadece "İLKSAN Seçimleri Genel Uygulama Esasları" başlığı ile Türkiye'deki valilikler aracılığı ile tüm il milli eğitim müdürlüklerine 9. Dönem İLKSAN ilçe ve il temsilci seçimlerinin yapılmasına ilişkin bilgilendirme amacı ile gönderilen yazıya karşı açıldığı, bu yazının idare hukuku anlamında bir düzenleyici işlem olmadığından, iptali istenebilecek düzenleyici bir idari işlem bulunmadığı, İLKSAN ilçe ve il temsilci seçimlerine ilişkin usul ve esasları belirleme ve seçimleri yapma yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğu, bu hususun 4357 sayılı Kanun'un 17. maddesinde açıkça düzenlendiği, 4357 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince Milli Eğitim Bakanlığı tarafından İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü’nün hazırlandığı, söz konusu Anastatü'nün 45. maddesine göre, “Anastatü hükümlerini Milli Eğitim Bakanı yürütür.”, yine Anastatü'nün 6. maddesinin dördüncü fıkrasında “Temsilciler Kurulu üyelerinin seçimi ile ilçe ve il temsilcilerinin seçilme usul ve esasları hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.” hükmünün yer aldığı yer aldığı, bu hüküm gereğince Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yürürlükte olan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliğinin 14. maddesinin, “Bu yönetmelik hükümlerini Milli Eğitim Bakanı yürütür" şeklinde olduğu, İLKSAN ilçe ve il temsilci seçimlerine ilişkin her türlü düzenleme ve yürütme yetkisi Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğundan, işbu dava konusu iptali istenen İLKSAN Seçimleri Genel Uygulama Esasları'nın düzenleyici bir idari işlem olarak değerlendirilmesi ve iptalinin istenilmesinin mümkün olmadığı savunulmuştur.
Esas yönünden, "657 sayılı kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan üyeler" ibaresi ile temsilde adalet ilkesinin zedelenmesi, eşitlik kuralının ihlal edilmesi ya da ayrımcılığa neden olunmasının söz konusu olmadığı, 287.000 Sandık üyesi tarafından seçilecek ve 287.000 Sandık üyesini, il/ilçe delegeleri olarak temsil edecek temsilcilerin seçiminde birtakım şartların aranmasının “temsilde yeterlilik” ilkesinin sağlanması için gerekli olduğu, ilgili düzenleme ile davacı tarafın iddia ettiği gibi Sandık üyelerinin seçilme hakkına ilişkin bir sınırlama getirilmediği ve Anayasa'nın temsilde adalet ilkesine aykırılık bulunmadığı, düzenleme ile sadece il/ilçe delegelerinin seçilme yeterliliği şartlarının belirlendiği, kaldı ki, ülkemizde yapılan milletvekili seçimlerinde Anayasa'nın 76. maddesi ve Milletvekilleri Seçimi Kanunu'nun 11. maddesine göre milletvekilliğine aday olacak kişilerde sicillerine ilişkin olarak birtakım şartların arandığı, yine mahalli idarelerde belediye başkanı olarak seçilecek olan kişilerin de sicillerinde herhangi bir hüküm giyecek suç bulunmaması şartının arandığı, Sandık üyeleri 657 sayılı Kanun'a tabi devlet memuru oldukları için ilçe ve il delege seçimlerinde adaylarda aranacak şartlarda, hem Ceza Kanunu'nda yer alan bazı suçlara ilişkin hüküm giymeme hem de memur olmalarından dolayı 657 sayılı Kanun'un 132. maddesinde aylıktan kesme cezası alan memurların bazı yönetici görevlerine atanamayacağına ilişkin düzenlemenin dikkate alındığı ve Sandık üyelerinin “temsilde yeterlilik” ilkesine en iyi şekilde sahip kişilerce temsil edilmesinin amaçlandığı, bu sebeplerle davacı tarafın iddialarının kabulünün mümkün olmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemelerde, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 9. Dönem İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı İlçe ve İl Temsilci seçimlerine ilişkin İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Seçimleri Genel Uygulama Esasları’nın 2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresi ile bu ibarenin dayanakları olan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği’nin “Adaylarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresi ve İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsü’nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına, Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun'un 11. maddesinde; Hükmi Şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere (İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı) adı ile bir sandık kurulacağı, Maarif Vekaleti bütçesinden maaş alan İlkokul Öğretmenleri, ilkokul yardımcı ve stajyer öğretmenleri, yetiştirme yurtları öğretmenleri, arızalı çocuklara ilk tahsillerini veren müesseselerin öğretmenleri; Maarif Müdürleri, ilköğretmen müfettiş ve denetmenleri, uygulama okulu öğretmenleri, İlköğretim Umum Müdürlüğü ve Maarif Müdürlüklerinde vazifeli memurlar ile Sandık işlerinde çalışan memurların Sandığa aza oldukları, 14. maddesinde de; Sandığın İdaresi, İşleyiş tarzı ve esaslarının Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan bir "anastatü" ile tespit olunacağı hükme bağlanmıştır.
4357 sayılı Kanun'un 3179 sayılı Kanun'la değişik 14. maddesi gereğince Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlan 22/03/1995 tarih ve 22235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsü'nün 5. maddesinde, Sandığın organlarının Temsilciler Kurulu(Genel Kurul), Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Genel Müdürlük olduğu belirtildikten sonra 6. ila 13. maddeleri arasında organların teşekkülü ve görevleri düzenlenmiş, 20. maddesinde de, Kurullarla ilgili hükümlere yer verilmiş, anılan maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde, "Taksirli suçlar hariç olmak üzere, her ne surette olursa olsun mahkûmiyet cezası alanlarla, 657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan üyeler, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamazlar." kuralı yer almıştır.
4357 sayılı Kanun'un 3179 sayılı Kanun'la değişik 14. maddesi gereğince Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlan 22/03/1995 tarih ve 22235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsü'ne dayanılarak hazırlanan İlkokul Öğretmenleri Sağlık Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliğnini 8. maddesinde de; "(1)Sandık İlçe ve İl Temsilcilğine seçileceklerde aranacak şartlar;
a) En az bir yıl Sandık üyesi olmak,
b)Taksirli suçlar hariç olmak üzere her ne surette olursa olsun mahkumiyet cezası alanlar ile 657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir cezası almış olanlar, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamazlar" düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın İncelenmesinden; 9. Dönem İLKSAN İlçe ve İl Temsilci seçimlerine ilişkin olarak İLKSAN Seçimleri Genel Uygulama Esaslarının Genel Müdürlükçe Valiliklere gönderildiği, anılan Esasların 2. maddesinde, Sandık İlçe ve İl Temsilciliğine seçileceklerde, İlkokul Öğretmenleri Sağlık Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliğinin 8. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen koşulların aranması gerektiğinin belirtildiği, davacı Sendika tarafından; dava konusu düzenlemelerin seçilme hakkına getirilen bir sınırlama olduğu dikkate alındığında bu konudaki sınırlamanın Yasa ile yapılması gerektiği, disiplin cezası almış olan üyeleri ile almamış üyeler arasında Sandık organlarında ve seçim kurullarında yer alma bakımından adaletsizliğe ve Anayasa'nın 67. maddesinde düzenlenen temsilde adalet ilkesiyle bağdaşmaz bir sonuca yol açacağı, ayrıca, düzenlemelerin eşitliğe aykırı olduğu ileri sürülerek, görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan üyelerin, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamayacağına ilişkin düzenleme, Sandık üyelerinin, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alma şartına ilişkin olup, seçme ve seçilme hakkının ihlali niteliğinde olmadığı gibi, ilçe/il delegesi olarak Sandık üyelerini temsil edecek temsilcilerin seçiminde bir takım koşullar getirilmesinde de kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Bu nedenle, dava konusu düzenlemelerde, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Sendika tarafından, 9. Dönem İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı il ve ilçe temsilci seçimlerine ilişkin İLKSAN Seçimleri Genel Uygulama Esasları’nın 2. maddesinin (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresinin, bu ibarenin dayanağı olan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği’nin “Adaylarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresi ile İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü’nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddesinin (h) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin ve davalı idare yanında müdahilin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına, Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun'un 11. maddesinde;
"Hükmi Şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere (İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı) adı ile bir sandık kurulur.
Maarif Vekaleti bütçesinden maaş alan İlkokul Öğretmenleri, ilkokul yardımcı ve stajyer öğretmenleri, yetiştirme yurtları öğretmenleri, arızalı çocuklara ilk tahsillerini veren müesseselerin öğretmenleri; Maarif Müdürleri, ilköğretmen müfettiş ve denetmenleri, uygulama okulu öğretmenleri, İlköğretim Umum Müdürlüğü ve Maarif Müdürlüklerinde vazifeli memurlar ile Sandık işlerinde çalışan memurlar Sandığa azadırlar.
Sandık azası iken emekliye ayrılanlar, isterlerse azalıklarını devam ettirebilirler.
Sandığın gelirleri şunlardır.
1- Azalardan umumi heyetçe tespit edilecek miktarda her ay kesilecek aidat
2- Teberrular ve Devlet bütçesinden yapılacak yardımlar
3- Sandık gelirlerinin nemalandırılmasından hasıl olan kârlar
4- Sandığın maksatlarını tahakkuk ettirmeye elverişli prevantoryum ve kaplıca gibi tesisler satın alarak veya yaptırılarak bunların kiralanmasından veya işletilmesinden elde edilecek kazançlar.
Sandığın azalarına hangi hallerde ve miktarda karşılıksız veya karşılıklı yardım yapılacağı 14 üncü maddede yazılı "Ana statü" de belirtilir." hükmü, 14. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığının tediyeleri Divanı Muhasebat vizesine tabi değildir. Sandığın idaresi, işleyiş tarzı ve esasları Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan bir "anastatü" ile tespit olunur." hükmü yer almıştır.
İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü'nün "Sandığın Organları" başlıklı 5. maddesinde; "Sandığın organları şunlardır;
a. Temsilciler Kurulu (Genel Kurul)
b. Yönetim Kurulu
c. Denetleme Kurulu
d. Genel Müdürlük" hükmüne,
Temsilciler Kurulunun teşekkülünün düzenlendiği 6. maddenin birinci fıkrasında, "Temsilciler Kurulu, İlçe Temsilcilerinin kendi aralarından seçtikleri temsilcilerden meydana gelir." hükmüne, dördüncü fıkrasında, "Temsilciler Kurulu üyelerinin seçimi ile ilçe ve il temsilcilerinin seçilme usul ve esasları hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne, "Kurullarla İlgili Hükümler" başlıklı 20. maddesinde, "Bu Anastatü'nün diğer kısımlarında aksine hüküm bulunmadıkça:
a) Kurulların toplantı ve müzakere nisabı üye tam sayısı mutlak çoğunluğudur. Kararlar mevcudun mutlak çoğunluğu ile alınır.
b) Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf üstün sayılır.
c) Bütün seçimler gizli oy ve açık tasnif usulü ile yapılır.
ç) Seçimle gelen üyelerin sürelerinin dolması halinde tekrar seçilmeleri mümkündür. Ancak, fesih yolu ile görevlerine son verilen üyeler, ilk seçimlerde kurul üyeliklerine aday olamazlar.
d) Seçimlerde eşit oy alan asil ve yedek üye adayları arasında ad çekme yoluyla üye tesbiti mümkündür.
e) Görev yerlerinden gelerek toplantıya katılan, Temsilciler Kurulu, Yönetim ve Denetleme Kurulu üyelerine Sandık tarafından birinci derece Devlet memuru kadrosu dikkate alınarak 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yolluk ödenir.
Olağan ve olağanüstü toplantılarına katılan Temsilciler (Genel)Kurulu üyelerinin yemek ve konaklama giderleri ile Temsilciler (Genel) Kurulu giderleri de Sandık bütçesinden karşılanır.
f) Herhangi bir sebeple boşalan asil üyeliklere en çok oy alan yedek üyelerden sıra ile getirilir.
g) Kurullarda yapılan seçimler, alınan kararlar her sahifesi ile son sahifesi sayılıp numaralandırılarak, noter tarafından onaylanan defterlere yazılır. Başkan ve üyeler tarafından imza edilip mühürlenir,
h) (Değişik:RG-27/8/2017-30167) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, her ne surette olursa olsun mahkûmiyet cezası alanlarla, 657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan üyeler, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamazlar." hükmüne, "Uygulanacak Hükümler" başlıklı 42. maddede, "Bu Anastatü'nün tatbikinde 4357, 7117, 3179 sayılı Kanunlarla Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümleri, Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer kanunların genel hükümleri dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Haziran-EK 2018 tarih ve 2729 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi'nde yayımlanan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu yönetmeliğin amacı, Sandık Temsilciler Kurulu Üyelerinin seçimine ilişkin usul ve esasları belirlemek ve seçim işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili hususları düzenlemektir." kuralına, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu yönetmelik, Sandığın organlarında görev alacak ilçe ve il temsilcilerinin seçimi ve seçilme esasları ile ilgili hususları kapsar." kuralına, "Adaylarda aranacak şartlar" başlıklı 8. maddesinde; "Sandık İlçe ve İl Temsilciliğine seçileceklerde aranacak şartlar;
a) En az bir yıl Sandık üyesi bulunmak.
b) Taksirli suçlar hariç olmak üzere her ne surette olursa olsun mahkûmiyet cezası alanlar ile 657 Sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olanlar,
Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamazlar." kuralına, "Yürütme" başlıklı 14. maddesinde; "Bu yönetmelik, hükümlerini Millî Eğitim Bakanı yürütür." kuralına; İlksan Seçimleri Genel Uygulama Esasları'nın 2. maddesinde; "Sandık İlçe ve İl Temsilciliğine seçileceklerde; Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen,
“a) En az bir yıl Sandığın üyesi bulunmak.
b) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, her ne surette olursa olsun mahkûmiyet cezası alanlar ile 657 Sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olanlar, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamazlar.” şartlarının aranması gerekmektedir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat bir bütün halinde değerlendirildiğinde; 657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan üyelerin, Sandık organlarında ve seçim kurullarında görev alamayacağına ilişkin düzenlemenin “temsilde yeterlilik” ilkesinin sağlanması amacıyla getirildiği, Sandık üyelerinin seçme ve seçilme hakkının sınırlandırılması niteliğinde olmadığı gibi, Anayasa'nın "temsilde adalet ilkesi"ni de ihlal etmediği sonucuna varıldığından, anılan düzenlemelerde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Seçimleri Genel Uygulama Esasları’nın 2. maddesinin (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresinin, bu ibarenin dayanağı olan İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği’nin “Adaylarda aranacak şartlar” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresi ile İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsü’nün “Kurullarla ilgili hükümler” başlıklı 20. maddesinin (h) bendinde yer alan; “657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri kapsamında aylıktan kesme cezası veya daha üst bir disiplin cezası almış olan” ibaresi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Davalı idare yanında davaya müdahil olarak katılan tarafından yapılan …TL yargılama giderlerinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.