T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2021/3214
Karar No : 2023/4276
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Reklam Animasyon ve Organizasyon Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına tesis edilen … tarih ve E…. sayılı işlemin, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ihtiyati haciz kararı alınmasına ilişkin kısmının iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, davacı şirket hakkında … tarih ve …, …, …, … ve … sayılı vergi inceleme raporlarına istinaden düzenlenip, … ve … tarihlerinde tebliğ edilen ihbarnamelerin kaldırılması istemiyle Mahkemelerinin E:… ila … sayılı dosyalarında dava açıldığı, dava konusu ihtiyati hacze ilişkin işlemin vergi inceleme raporu düzenlenip, ihbarnameler tebliğ edildikten sonra, tesis edildiğinin anlaşıldığı, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca, kamu alacağının güvenceye bağlanması amacıyla öngörülen teminat isteme, ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz kararlarının ise henüz tahakkuk etmemiş vergi ve cezalar hakkında uygulanabileceğinden, ihbarname düzenlenmesinden sonra davacı adına tesis edilen tesis edilen ihtiyati haciz işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin ihtiyati haciz kararı alınmasına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Vergi Mahkemesince, ihbarname düzenlenmesinden sonra 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ihtiyati haciz kararı alınamayacağından, ihbarname düzenlendikten sonra tesis edilen ihtiyati haciz işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte davacı adına henüz tahakkuk ettirilerek kesinleşmiş bir amme alacağı bulunmadığından, söz konusu kararın gerekçesinde hukuki isabet bulunmadığı, öte yandan olayda, Vergi Mahkemesinin 06/04/2020 tarihli ara kararıyla davalı idareye ihtiyati haciz kararının 6183 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin hangi bendi uyarınca alındığının sorulduğu, verilen cevap dilekçesine "...şirketin mallarını kaçırması veya hileli yollara sapması ihtimali bulunduğundan vergi ve ceza miktarının teminat altına alınması için 6183 sayılı Yasa'nın 13/3. maddesi ile aynı Kanun'un 17/1. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararının verilmesinin istenildiğine..." ilişkin … tarih ve E…. sayılı işlemin eklendiğinin görüldüğü ancak davalı idarece, dava konusu ihtiyati haciz işleminin sebep unsuru olarak belirtilen 6183 sayılı Yasanın 13/3. bendindeki " borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa " koşullarının olayda gerçekleştiğine yönelik hiçbir somut gerekçe gösterilmediğinin anlaşıldığı, bu durumda, 6183 sayılı Yasa'nın 13. maddesinde tahdidi olarak sayılan sebeplere dayanılarak tesis edilebilecek olan ihtiyati haciz işleminde, davalı idarece sebep unsuru olarak belirtilen aynı Yasa'nın 13/3. bendindeki " borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa " koşullarının olayda gerçekleştiğine yönelik hiçbir somut gerekçe gösterilmediğinden, dava konusu ihtiyati haciz işleminde sebep unsuru bakımından hukuka uygunluk bulunmadığın gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 13/1. maddesi uyarınca istenilmesindeki asıl amacın amme alacağının korunması olduğu, teminat gösterilmesi gerektiren hallerden birinin varlığı halinde uygulanacak ihtiyati hacizlerde borçlu tarafından teminat gösterilmesinin beklenilmesinin zorunlu olmadığı, teminat gösterilmesinin beklenilmesi durumunda gerek teminat olarak gösterilecek değerlerin haczini sağlamak gerekse teminat istenilmesine ilişkin yapılacak tebligatlarda geçecek süre amme alacağını tehlikeye düşüreceğinden davacı adına tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Daire kararında belirtilen gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı adına tesis edilen … tarih ve E…. sayılı işlemin, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ihtiyati haciz kararı alınmasına ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. bendinde; 9. madde gereğince teminat istenmesini mucip haller mevcut ise ihtiyati haczin, hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı amme iadesinin mahalli en büyük memurunun kararıyla, haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre derhal uygulanacağı kurala bağlanmış ve aynı Kanunun 9. maddesinde de; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesi uyarınca ceza kesilmesini gerektiren haller ile 359 uncu maddesinde sayılan hallere temas eden bir amme alacağının salınması için gerekli muamelelere başlanılmış olduğu takdirde vergi incelemesine yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplara göre belirtilen miktar üzerinden tahsil dairelerince teminat istenileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
6183 sayılı Kanunun kamu alacağının korunması ile ilgili hükümlerini kapsayan Birinci Kısmının İkinci Bölümünde yer alan teminat istenilmesi, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk müesseseleri, henüz kamu alacağı olma niteliği kazanmamış vergi ve cezaların, tahakkuk ettikleri tarihte karşılaşılabilecek tahsil imkansızlığına bir önlem olarak öngörülmüştür. Dolayısıyla özel kanunlara göre henüz tahakkuk etmemiş vergi ve cezalar hakkında, kamu alacağının güvenceye bağlanması amacıyla öngörülen teminat isteme, ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz kararları alınarak uygulanması mümkündür. Tarh ve tebliği üzerine dava konusu edilmekle tahsili duran vergi ve cezalar hakkında bu yola başvurulması Kanun hükümlerine uygun bulunmamaktadır.
Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu edilen ihtiyati hacze ilişkin işlemin dayanağının, ara kararına cevaben, davalı idare tarafından verilen savunma dilekçesine … tarih ve E…. sayılı işlemin eklendiği ve bu işlemin de 6183 sayılı Yasa'nın 13/3. maddesi ile aynı Kanun'un 17/1. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararının verilmesinin istenildiğine ilişkin olduğu belirtilerek, dava konusu ihtiyati haciz işlemi 6183 sayılı Kanunun 13/3. maddesi kapsamında görülerek değerlendirme yapılmış ise de, … tarih ve E…. sayılı ihtiyati haciz kararı verilmesine dair olura ilişkin işlemin davacı şirket hakkında tesis edilmeyip, şirketin ortağı ve yetkilisi olan … adına tesis edildiği, davacı şirket hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesine dair olura ilişkin işlemin ise, … tarih ve E…. sayılı işlem olduğunun anlaşıldığı, öte yandan anılan işlemde, davacı şirket hakkında 6183 sayılı Kanunun 13/3. maddesine uyarınca ihtiyati kararının verilmesi istenilmiş ise de, dava konusu edilen … tarih ve E…. sayılı işlemde, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ihtiyati haciz kararı alındığının belirtildiği görülmüş olup, … tarih ve E…. sayılı olura ilişkin işlemin, 6183 sayılı Kanunun 13/1. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu ihtiyati haciz işleminin niteliğini değiştirmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında … tarih ve …, …, …, … ve … sayılı vergi inceleme raporları düzenlendiği ve anılan inceleme raporlarına istinaden düzenlenen ihbarnamelerin 21/01/2020 ve 22/01/2020 tarihlerinde davacı şirkete tebliğ edildiği, dava konusu konusu ihtiyati haciz kararı alınmasına ilişkin işlemin ise ihbarnameler düzenlenip tebliğ edildikten sonra, 10/02/2020 tarihinde tesis edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, tarhiyat yapıldıktan sonra 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ihtiyati haciz kararı alınamayacağından ve dava konusu işlemin ihbarname düzenlendikten sonra tesis edildiği görüldüğünden, davalı idarenin istinaf istemini yukarıda yazılı gerekçeyle reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
Nitekim, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından görüşülmesi sonucunda verilen ve 12/12/2022 tarih ve 32011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 27/05/2022 tarih ve E:2021/6 K:2022/2 sayılı kararında; Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. bendinin atıfta bulunduğu 9. maddenin 1. fıkrasında belirtilen ve ihtiyati haciz kararı alınması için ön işlem mahiyetinde olan teminat tutarının belirlenmesi ve talep konusunda fiilen vergi incelemesini yapan inceleme elemanına yetki tanındığı, inceleme elemanının vergi incelemesini tamamlayıp vergi inceleme raporunu, tarhiyat yapacak olan vergi dairesine göndermekle bu hususlara ilişkin görev ve yetkilerinin sona erdiği, istenecek teminat miktarını belirleme ve teminat istenmesi yönünde talepte bulunma yetkisini, incelemeyi yapan yetkili memurdan başkasının kullanması mümkün bulunmadığı gibi, inceleme elemanının da inceleme tamamlandıktan sonra bu yetkiyi artık kullanamayacağı belirtilmiş ve " vergi incelemesi sonuçlanıp tarhiyat yapıldıktan sonra borçlu hakkında Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. bendine göre ihtiyati haciz işlemi tesis edilemeyeceği " yönünde içtihatların birleştirilmesine karar verilmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2…. Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının yukarıda yazılı gerekçeyle ONANMASINA,
3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.