T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3266
Karar No : 2023/4408
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR):
1- … Bakanlığı
VEKİLLERİ: Hukuk Müşaviri Av. … Hukuk Müşaviri …
2- … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Şırnak Devlet Hastanesinde taşeron firma işçisi olarak görev yapmakta iken, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. maddesi kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının, Sağlık Bakanlığının … tarih ve … sayılı yazısına istinaden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendindeki ''Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak'' hükmü gereğince atanma şartlarını taşımadığından bahisle, görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; uyuşmazlıkta, davacı hakkında, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanun'u Ek-7. maddesi uyarınca elde edilen bilgilerin, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunu olumsuz kılmaya elverişli olduğu, yürüttüğü hizmetin önem ve özelliği dikkate alındığında, davacının sürekli işçi kadrosuna geçişinin iptaline dair haklı ve makul gerekçelerin oluştuğu, idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında başkaca bir saikle hareket ettiğine dair bir bilginin de olmadığı dikkate alındığında, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz olması nedeniyle, atamasının iptaline yönelik dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine karar verilmesine yönelik talebinin de reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemin yasal dayanağı olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendindeki düzenlemenin, Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarih ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı kararı ile iptal edilmesi karşısında; davacının hakkında yürütülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçe gösterilerek tesis edilen dava konusu işlemin bu yönüyle hukuka aykırı olduğu; öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan, bu işlem nedeniyle işine son verildiği görülen davacının, maddi zararının da tazmini gerektiğinden davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idarelerden Sağlık Bakanlığı tarafından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendinde verilen yetkiye istinaden, davacı hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sürecinin yetkili makamlarca yürütülerek, elde edilen bilgiler çerçevesinde atamasının uygun görülmemesi kararının, Bakanlığın yetkili ve görevli birimleri tarafından yerine getirildiği, öte yandan, anılan hükmün iptali nedeniyle, dava konusu işlemin hukuka aykırılığı iddia edilmiş ise de; Anayasa Mahkemesince iptal edilen bir kanun hükmü, iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlükten kalkacağı ve iptal kararları geriye yürümeyeceği için, bu Kanun hükmüne göre tesis edilmiş işlemlerin geçerliliğini sürdüreceği, sonuçta; dava konusu işlemin, hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Şırnak Valiliği tarafından; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş için başvuruda bulunan ilgililerin, getirilen haktan yararlandırılmaları, yapmış oldukları başvuruların tespit komisyonunca kabulü ile mümkün olup, anılan komisyon tarafından, davacı hakkında arşiv araştırması dışında yapılan değerlendirme neticesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında yükleniciler tarafında çalıştırılma şartını taşıdığı anlaşıldığından, başvurusunun kabulü ile yapılan sınavda başarılı olması üzerine davacının sürekli işçi kadrosuna geçişi sağlanmış ise de; sürekli işçi kadrosuna geçirilme talebinde bulunan kişilerden, arşiv araştırması tamamlananlar, bu araştırma sonucunda hakkında bulgu tespit edilenlere ilişkin belgelerin değerlendirilmesi mevzuatta verilen yetkiye istinaden Bakanlık Makamının onayı ile oluşturulan komisyonca değerlendirileceğinden, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak hükmü gereğince atanma şartlarını haiz olmadığından, istihdamına son verilmesine yönelik işlemin tesis edildiği, öte yandan, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından önceki bir tarihte tesis olunan dava konusu işlemde kanunilik bağlamında hukuka ve mevzuata aykırı bir durum olmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemin; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk teşkil ettiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden, davalı idarelerden Şırnak Valiliğinin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri; Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Anayasa Mahkemesince verilen 29/11/2019 tarih ve 30963 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/07/2019 tarih ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı iptal kararı, ilgililer hakkında güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılamayacağı yönünde olmayıp, aksine, kararda; kamu görevinde çalıştırılacak kişiler hakkında, Anayasa'nın 129. maddesi uyarınca, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini teminen, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması yönünde düzenlemeler getirilmesinin kanun koyucunun takdir yetkisinde olduğu hususu açıkça belirtilmiştir.
Nitekim, dava konusu uyuşmazlık temyiz aşamasında iken 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu yayımlanarak yürürlüğe konulmuş olup, davalı idarelerce; davacı hakkında, anılan Kanun hükümleri çerçevesinde yeniden bir değerlendirme yapılabileceği de kuşkusuzdur.
Temyize konu kararın, ''dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine'' ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa, Danıştayın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmış, madde gerekçesinde ise; temyiz incelemesinde sadece maddi hatalarda değil, aynı zamanda yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen eksiklik ya da yanlışlıklarında düzelterek onama kararı verilmesinin sağlandığı, uygulamada, vekâlet ücretine, yargılama giderlerine ya da faize hükmedilmesinin unutulması ya da bunların yanlış hesaplanması gibi, kararın asli olmayan unsurlarında görülen bir kısım eksiklik ya da yanlışlıklar nedeniyle bozma kararları verildiği, bunun mahkeme tarafından tekrar karara bağlandığı ve yine bu kararlara karşı yeniden kanun yollarına başvurulabilmesi nedeniyle hem zaman hem de emek kaybına neden olunduğunun görüldüğü, bu suretle esasa etkili olmayan konularda Danıştayın kesin karar vermesi sağlanarak uyuşmazlığın hızla sonuçlandırılmasının amaçlandığı hususlarına yer verilmiştir.
Öte yandan; yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, yargı mercilerinin, açılan davalarda davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek biçimde karar veremeyeceği tartışmasızdır.
Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde faiz isteminde bulunulmadığı halde, temyize konu Mahkeme kararında, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildiği anlaşılmakta olup, davacının talebi aşılarak yasal faize hükmedilmesinde usul kurallarına uyarlık bulunmamaktadır.
Ancak, bu husus, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan ''...dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine..." ibaresinin, "....dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine..." şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen açıklama ile ONANMASINA,
3- Temyize konu kararın, ''...dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine..." ilişkin hüküm fıkrasının, "....dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine..." şeklinde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
4. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/09/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.