T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/3296
Karar No : 2023/5663
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli Ümraniye İlçesi …, …, …, …, …., Parseller ve … Mahalleleri Kısmi Revizyon Nazım İmar Planının İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, … Mahallesi, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu parsellerin Elmalı Havzası Uzun Mesafeli Koruma Alanında ve 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında "havza içi rehabilite edilecek alan" lejantında ve "nüfusun yaşaması öngörülen alanlar" olarak olarak tarif edildiği, yapılaşma koşullarının alt ölçekli planlara bırakıldığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planında davacı talebi doğrultusunda emsal artışına gidilmesinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesi kapsamında mümkün olmadığı, dava konusu parsellere yönelik "280 kişi/ha yoğunlukta konut alanı" yapılaşma kararlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, İmar hakkı transferi öngören plan notları yönünden: usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan taleple bağlılık ilkesi uyarınca, idare mahkemelerinin davacının istemi ile bağlı olup, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar vermelerine imkan bulunmadığı, her ne kadar dava konusu imar planı değişikliğinde konut alanlarına ilişkin 1.1. sayılı plan hükmünün aynı planlama alanı için (münferit ve toplu uygulamalarda) iki farklı yoğunluk kararı getirmiş olmasının, nazım imar planının tanımı ve şehircilik ilkeleri açısından uygun olmadığı belirtilmiş ise de, davacı tarafından, dava konusu parsellere verilen orta yoğunluk konut alanı (280 kişi/ha) yapılaşma koşullarının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla 18/05/2018 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı iptalinin istenildiği, dava dilekçesinde açıkca plan notunun iptali istemi ile ilgili bir ibarenin bulunmadığı dava konusu edilmeyen işlemle ilgili hüküm kurulamayacağı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:17.09.2018-17.10.2018 tarihleri arasında askıya çıkarılan … tarihli, … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen Ümraniye İlçesi …, …, …, …, …, Parseller ve … Mahallelerinin bir kısmını kapsayan alana ilişkin 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planına davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın ilan tarihinin son günü olan 17.10.2018 tarihinden itibaren altmış gün sonunda zımnen reddi söz konusu olduğundan bu tarihten itibaren altmış gün içerisinde açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra, yeni bir dava açma süresi başlatmayan itirazın reddine dair kararın tebliği üzerine 18.03.2019 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının inceleme olanağı bulunmadığı, işin esasına girilmek suretiyle verilmiş olan davanın reddine ilişkin Mahkeme kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olmadığından bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının maliki olduğu İstanbul ili, Ümraniye İlçesi, … Mahallesi, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 18.05.2018 tarihli, 866 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli Ümraniye İlçesi …, …, …, …, …, … ve … Mahalleleri Kısmi Revizyon Nazım İmar Planının 17.09.2018-17.10.2018 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde İstanbul Büyükşehir Belediyesine yapılan itirazın İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararının davacıya 01.02.2019 tarihinde tebliğ edildiği, bunun üzerine dava konusu nazım imar planının iptali istemiyle 18.03.2019 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde: "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir" kuralı yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 14.maddesinin son fıkrasında da, "Büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Yasanın “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Yukarıya alıntılanan mevzuat hükümlerine göre nazım ve uygulama imar planlarının yetkili idarece onaylanmasından sonra yürürlüğe girip bir ay süreyle ilan edildikten sonra kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamı ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde nazım ve uygulama imar planının yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmesi, buna göre dava açma süresinin son ilan süresinin son gününden itibaren başlatılması gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; uyuşmazlığa konu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli Ümraniye İlçesi …, …, …, …, …, … ve … Mahalleleri Kısmi Revizyon Nazım İmar Planının 17.10.2018 tarihinde askıdan indirildiği, davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan itirazın, 18.01.2019 tarihli belediye meclisi kararı ile davalı idarece reddedildiği, anılan kararın 01.02.2019 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, öte yandan itirazların değerlendirildiği İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararında ilçe belediyesinin "… Mahallesi … ada …,…,…,… sayılı parseller ile … ada, …,… sayılı parsellerin 6831 sayılı Orman Kanununun 2.maddesinin B fıkrası kapsamında kaldığı ve aynı nitelikteki taşınmazlarla birlikte 18.05.2018 onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı kapsamına alınması" yolundaki itirazlarının kabul edildiğinin anlaşıldığı, değerlendirilen itirazlardan bazılarının kabul edilmesi nedeniyle uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında bazı değişikliklerin yapıldığı, ancak ikinci kez askıya çıkarılıp çıkarılmadığının dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılamadığı görülmüştür.
Bu durumda, askı süresinde yapılan itirazın kısmen kabul edilmesi sebebiyle, 1/5.000 ölçekli revizyon nazım imar planın ikinci kez ilan edilmesi gerektiği, dava açma süresinin ikinci kez yapılan ilanın son gününden itibaren başlatılacağı açıktır.
Bu itibarla uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin ikinci kez askıya çıkarılıp çıkarılmadığı araştırılarak dava açma süresinin buna göre belirlenip yeniden karar verilmesi gerektiğinden temyize konu davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği gerekçesiyle reddine ilişkin İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği gerekçesiyle reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.