T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2021/3405
Karar No : 2023/2004
DAVACI: …
VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
MÜDAHİLLER (DAVALI YANINDA):
1- … Turizm Ziraat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
2- … Turizm Yatırımları ve İşletmecilik Ticaret İnşaat A.Ş.
3- … Turizmi Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
4- … Birliği
VEKİLİ: Av. …
5- …
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU :
Tarım ve Orman Bakanlığı 6. Bölge Müdürlüğü'nce Antalya ve Isparta illerinde bulunan yaban keçilerinin avlanmasına ilişkin olarak, Burdur ilinde 04/06/2021 tarihinde düzenlenen "13 Parti Hâlinde Toplam 45 Adet Yaban Keçisi/Hatalı Boynuz Şelek Kotalarının Avlattırılması İşi" ihalesinin ve bu işlemin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı"nın iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Dava konusu ihalenin ve dayanağı Talimatın ülkemizin tarafı olduğu uluslararası sözleşmeye aykırı olduğu, ihale konusu hayvanların neslinin tükenme tehlikesinin bulunduğu, avlanacak hayvanların sayısına, neslin devamına yapacağı etki hakkında herhangi bir bilimsel veya istatistiksel araştırma yapılmadan karar verildiği, ihale konusu hayvanların avlanmasının ulusal mevzuatımıza da aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ ve DAVALI YANINDA MÜDAHİLLERİN SAVUNMALARI: Usul yönünden, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı; esas yönünden ise, ülkemizde hayvanların korunmasına ilişkin mevzuatta kara avcılığına ilişkin mevzuat kurallarının saklı olduğunun belirtildiği, ihale konusu hayvanların neslinin tükenme tehlikesinin bulunmadığı, Bern Sözleşmesi'nde yaban keçisinin ülkemiz tarafından ihtirazî kayıt konulan hayvanlar arasında olduğu, "Korunan fauna türleri"ne ilişkin olarak ise av turizminin düzenlenebileceği, av turizmi kapsamında avına izin verilen memeli yaban hayvanlarının her yıl ülke genelinde envanter çalışmasının yapıldığı, yeterli hayvan popülasyonu bulunması hâlinde özellikle üreme yeteneğini kaybeden yaşlı bireylerin avına izin verildiği, ülkemizde ihale konusu hayvanların doğal yırtıcısı konumunda olan hayvanların büyük ölçüde neslinin tükendiği, avcılığın yırtıcı türlerin azaldığı alanlarda daha sağlıklı popülasyon oluşturmak için bir yöntem olduğu, her avlak ve tür için her yıl kota bildirim formlarının düzenlendiği, ihale konusu hayvanların da bu kapsamda belirlenen kotalar dahilinde belirlendiği, avın Bakanlık görevlisi eşliğinde gerçekleştirileceği, avlanma sonucunda elde edilen gelirle kırsal kalkınmanın destekleneceği belirtilerek dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu, "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı"nın "Genel Hükümler" başlıklı 1-h maddesi gereğince "yaban keçilerinin" 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale edileceği, yine dava konusu ihale ilanının 1. maddesinde 04/06/2021 tarihinde gerçekleştirilecek ihalenin Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği'nin 29-c maddesi gereğince "açık teklif usulü" ile ihale edileceği düzenlenmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği"; Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği'nin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, özel idare ve belediyelere bağlı döner sermayeli kuruluşların alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Yönetmelikte yazılı hükümlere göre yapılacağı" kurala bağlanmıştır.
Aktarılan mevzuat düzenlemelerinde hangi işlerin anılan mevzuata göre ihale yoluyla yaptırılabileceği açıkça ve "sayma yoluyla" sınırlı olarak belirtilmiş olup "avlattırma ihaleleri" sayılan bu işler içerisinde bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ: Dava; Tarım ve Orman Bakanlığı 6. Bölge Müdürlüğünce Antalya ve Isparta illerinde bulunan yaban keçilerinin avlanmasına ilişkin olarak, Burdur ilinde 04/06/2021 tarihinde düzenlenen "13 Parti Hâlinde Toplam 45 Adet Yaban Keçisi/Hatalı Boynuz Şelek Kotalarının Avlattırılması İşi" ihalesinin ve bu ihalenin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı"nın iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazı yerinde görülmemiştir.
09/01/1984 tarih ve 84/7601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 20/02/1984 tarih ve 18318 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye'nin de tarafı olduğu Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma (Bern) Sözleşmesi'nin 2. maddesinde, "Akit taraflar, ekonomik ve rekreasyonel gereksinmeleri ve yerel olarak risk altında bulunan alt türler, varyeteler veya formların isteklerini dikkate alırken, yabani flora ve faunanın, özellikle ekolojik, bilimsel ve kültürel gereksinmelerini de karşılayacak düzeyde, popülasyonlarının devamı veya bu düzeye ulaştırılması için gerekli önlemleri alacaktır." hükmüne; 6. maddesinde, "Her Akit Taraf II no'lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır (...)" kuralına; 7. maddesinde, "(1) Her Akit Taraf, III no'lu ek listede belirtilen yabani faunanın korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. (2) III no'lu ek listede belirtilen yabani faunanın her türlü işletme şekli, 2. maddenin şartları gözönünde bulundurularak, popülasyonlarının varlığını tehlikeye düşürmeyecek şekilde düzenlenmiş olacaktır. (3) Alınacak önlemler, a) Kapalı av mevsimlerini ve/veya işletmeyi düzenleyen diğer esasları, (...) kapsayacaktır." düzenlemesinde yer verilmiştir.
Anılan Sözleşme'nin II no'lu eki listede Capra Aegagrus (Yaban keçisi) kesin koruma altına alınan fauna türleri arasında, III no'lu eki listede Rupicapra (Dağ keçisi) ise korunan fauna türleri arasında sayılmıştır. Ancak yaban keçisine, ülkemiz şartlarında kesin koruma altına alınamayacak fauna türlerine dair ihtirâzi kayıt listesinde de yer verilmiş, diğer bir anlatımla yaban keçisi ülkemiz tarafından ihtirazî kayıt konulan hayvanlar arasında yer almıştır.
4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında Kanunun amacı, sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının millî ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamak olarak belirlenmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasında, "Bu Kanun av ve yaban hayvanlarını ve yaşama ortamlarını, bunların korunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatı yönetimini, avlakların kurulması, işletilmesi ve işlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yaban hayvanlarının üretiminin, ticaretinin düzenlenmesini, toplumun bilinçlendirilmesini, avcıların eğitimini, av ve yaban hayatına ilişkin suç ve kabahatler ile bunların takibi ve cezalarını kapsar." kuralına yer verilmiştir.
14/04/2016 tarih ve 29684 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 4915 sayılı Kanunun 3. ve 15. maddelerine dayanılarak hazırlan Av Turizmi Kapsamında Avlanmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 1. maddesinin birinci fıkrasında, sürdürülebilir avcılık ve doğal hayatın korunması ilkeleri gözetilerek, popülasyonları ve yıllık artım miktarları belirlenmiş av ve yaban hayvanlarının av turizmi kapsamında yerli ve yabancı avcılarca avlanmalarına yönelik usûl ve esasları belirlemek, Yönetmeliğin amaçları arasında sayılmış; "Tür ve cinsiyet ile kotaların belirlenmesi ve avlanma şekli" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Özel avlak dışındaki avlak ve sahalarda avlanacak av ve yaban hayvanlarının tür, cinsiyet ve kotaları; etüt-envanter ve izleme çalışmalarıyla ildeki şube müdürlüğünce belirlenir ve Genel Müdürlüğe bildirilir. (2) Genel Müdürlüğe bildirilen kotalar; Komisyonca değerlendirilir, gerekçesi belirtilmek suretiyle değişiklikler de yapılarak onaylanır, av yılı av turizmi uygulama talimatı ile yürürlüğe girer. (3) Av organizasyonları, bek ve yürüyüş avı ile sürek avlanma şekilleriyle yapılır." kuralı yer almıştır.
Aktarılan kurallardan, av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunacakları, geliştirilecekleri, avlanmalarının kontrol altına alınacağı, avcılığın ve av turizminin düzenleneceği özel avlak dışındaki avlak ve sahalarda avlanacak hayvanların tür, cinsiyet ile kotalarının envanter çalışmalarıyla belirleneceği ve bunun sonucunda avlanma planlanması yapılacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 4915 sayılı Kanun ve Bern Sözleşmesi uyarınca, ihale konusu yaban hayvanlarının sayılarının, neslin devamına yetecek düzeye çıkarılması, sayıların yeterli düzeyde bulunması durumunda ise bu durumun sürdürülmesinin temin edilmesi gerektiği açıktır.
İhale konusu yaban hayvanlarından yaban keçisi, 4915 sayılı Kanun'un 4. maddesine istinaden Orman ve Su İşleri Bakanlığınca belirlenen ve 29/04/2015 tarih ve 29341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ''Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları Memeliler'' listesinin 119. sırasında "Av turizmi hariç" ibareleriyle yer almakta olup, davalı idarece de, söz konusu yaban hayvanlarının listede "av turizmi hariç" ibaresiyle yer aldığı ve yaban keçisinin Bern Sözleşmesi'nin II no'lu eki listede bulunmasına rağmen ülkemiz tarafından ihtirazî kayıt konulan listede de yer aldığı, bu nedenle anılan yaban hayvanlarının av kapsamına alınabileceği belirtilmiş ise de, yaban hayvanlarının sayılarının, neslin devamına yetecek düzeye çıkarılması, sayıların yeterli düzeyde bulunması durumunda ise bu durumun sürdürülmesinin temin edilmesi gerekliliği karşısında, avlanma faaliyetinin, kapsamlı, teknik, somut ve bilimsel verilere dayanılarak yapılan analizler kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 22/09/2021 tarih ve E: 2021/3405 sayılı ara kararı ile davalı idareden yukarıda yer verilen hususlara açıklık getirecek bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş, davalı idarece ara kararına verilen yanıtta; yaban hayvan yaşamının olduğu sahalarda hayvan sayısının fazla artışının zararlarına, söz konusu artışın yaban hayvanları yaşam ortamlarında artık mevcut olmayan yırtıcılardan dolayı kontrol edilmesi gerektiğine, aksi hâlde yaşlı bireyler nedeniyle hem üreme sayısında düşüş yaşanacağına hem de hastalık kaynaklı toplu ölümlerin artacağına ilişkin genel nitelikli bilgilere ve uyuşmazlık konusu ihale sonucunda avlanmanın yapılacağı saha ve bu sahadaki yabanî hayvan yaşamına ilişkin olmayan verilere yer verildiği görülmüştür.
Bu itibarla, yaban hayvanlarının sayılarına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın sonuçlarına ilişkin davalı idare tarafından bilimsel, somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapılmaksızın gerçekleştirilen dava konusu ihalede ve bu işlemin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatnamesi"nde mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Onuncu Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca müşterek yapılan duruşma için taraflara önceden bildirilen 25/04/2023 tarihinde, davacı vekilleri Av. … ve Av. …; davalı idare vekili Hukuk Müşaviri …'nün; davalı yanında müdahillerin vekilleri Av. …, Av. …, Av. …'ın geldikleri, müdahillerden … Birliği' vekilinin gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarece davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı ileri sürülmekte ise de, davacının, uyuşmazlık konusu ihale sonucunda av faaliyetinin gerçekleştirileceği yörede yaşayan bir vatandaş olduğu, kamu menfaati adına dava açma hakkını kullandığı ve yabani hayvanların yaşam hakkının korunması gerektiği belirtilerek işbu davayı açtığı dikkate alındığında, davacının kişisel, güncel ve meşrû menfaati bulunduğu anlaşıldığından davalı idarenin bu yöndeki iddiasına itibar edilmemiştir.
MADDİ OLAY:
Davalı idare tarafından, 04/06/2021 tarihinde açık teklif usulüyle "13 Parti Hâlinde Toplam 45 Adet Yaban Keçisi/Hatalı Boynuz Şelek Kotalarının Avlattırılması İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir
Bunun üzerine, Antalya ve Isparta illerinde bulunan yaban keçilerinin avlanmasına ilişkin ihale ve bu işlemin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı"nın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının millî ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamaktır.
Bu Kanun av ve yaban hayvanlarını ve yaşama ortamlarını, bunların korunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatı yönetimini, avlakların kurulması, işletilmesi ve işlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yaban hayvanlarının üretiminin, ticaretinin düzenlenmesini, toplumun bilinçlendirilmesini, avcıların eğitimini, av ve yaban hayatına ilişkin suç ve kabahatler ile bunların takibi ve cezalarını kapsar." kuralına yer verilmiştir.
09/01/1984 tarih ve 84/7601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 20/02/1984 tarih ve 18318 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye'nin de tarafı olduğu Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma (Bern) Sözleşmesi'nin 2. maddesinde, "Akit taraflar, ekonomik ve rekreasyonel gereksinmeleri ve yerel olarak risk altında bulunan alt türler, varyeteler veya formların isteklerini dikkate alırken, yabani flora ve faunanın, özellikle ekolojik, bilimsel ve kültürel gereksinmelerini de karşılayacak düzeyde, popülasyonlarının devamı veya bu düzeye ulaştırılması için gerekli önlemleri alacaktır"; 6. maddesinde, "Her Akit Taraf II no'lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır (...)"; 7. maddesinde, "(1) Her Akit Taraf, III no'lu ek listede belirtilen yabani faunanın korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. (2) III no'lu ek listede belirtilen yabani faunanın her türlü işletme şekli, 2. maddenin şartları gözönünde bulundurularak, popülasyonlarının varlığını tehlikeye düşürmeyecek şekilde düzenlenmiş olacaktır. (3) Alınacak önlemler, a) Kapalı av mevsimlerini ve/veya işletmeyi düzenleyen diğer esasları, (...) kapsayacaktır." düzenlemelerine yer verilmiş; Sözleşme'nin "Kesin koruma altına alınan fauna türleri" başlıklı II no'lu eki listede Capra Aegagrus (Yaban keçisi), ''Korunan Fauna Türleri'' başlıklı III no'lu eki listede Rupicapra (Dağ keçisi) türleri sayılmıştır. Ancak yaban keçisi, ülkemiz şartlarında kesin koruma altına alınamayacak fauna türlerine dair ihtirâzi kayıt listesinde de yer almıştır.
14/04/2016 tarih ve 29684 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Av Turizmi Kapsamında Avlanmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 1. maddesinin birinci fıkrasında, sürdürülebilir avcılık ve doğal hayatın korunması ilkeleri gözetilerek, popülasyonları ve yıllık artım miktarları belirlenmiş av ve yaban hayvanlarının av turizmi kapsamında yerli ve yabancı avcılarca avlanmalarına yönelik usûl ve esasları belirlemek, bu Yönetmeliğin amaçları arasında sayılmış; "Tür ve cinsiyet ile kotaların belirlenmesi ve avlanma şekli" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Özel avlak dışındaki avlak ve sahalarda avlanacak av ve yaban hayvanlarının tür, cinsiyet ve kotaları; etüt-envanter ve izleme çalışmalarıyla ildeki şube müdürlüğünce belirlenir ve Genel Müdürlüğe bildirilir. (2) Genel Müdürlüğe bildirilen kotalar; Komisyonca değerlendirilir, gerekçesi belirtilmek suretiyle değişiklikler de yapılarak onaylanır, av yılı av turizmi uygulama talimatı ile yürürlüğe girer. (3) Av organizasyonları, bek ve yürüyüş avı ile sürek avlanma şekilleriyle yapılır." kuralına yer verilmiştir.
5199 sayılı Hayvan Hakları Kanunu’nun “Saklı hükümler” başlıklı 31. madesinde, “4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ile 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu hükümleri saklıdır.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının millî ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamak amacıyla 11/07/2003 tarih ve 25165 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 5199 sayılı Hayvan Hakları Kanunu'nda da 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu hükümlerinin saklı tutulduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu avlanma ihalesinde avlattırılması öngörülen yaban keçisi 09/01/1984 tarih ve 84/7601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak 20/02/1984 tarih ve 18318 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye'nin de tarafı olduğu Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma (Bern) Sözleşmesi'nin II no'lu eki listesinde bulunmasına rağmen ülkemiz tarafından ihtirazî kayıt konulan listede de yer almaktadır.
Öte yandan, yaban keçisi, 4915 sayılı Kanun'un 4. maddesine istinaden Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nca belirlenen ve 29/04/2015 tarih ve 29341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ''Koruma altına alınan yaban hayvanları memeliler'' listesinin 119. sırasında "Av turizmi hariç" ibareleriyle yer almıştır.
Yaban Keçisi, Bern Sözleşmesi'nin II no'lu eki listede bulunmakla birlikte ülkemiz tarafından sözleşmeye ihtirazi kayıt konulan listede de yer aldığından, ülkemizce taraf olunan sözleşmeye ihtirazi kayıt konularak ülkemiz şartlarına göre koruma altına alınmadığı ayrıca "Yaban Hayvanları Listesi-Memeliler" listesinde yaban keçilerinin II numaralı "Tarım ve Orman Bakanlığının belirlediği usul ve esaslar ile av turizmi kapsamında ve/veya örnek avlaklarda avına izin verilebilir" açıklamasıyla yer aldığından anılan yaban hayvanlarının av kapsamına alınmasında gerek uluslararası sözleşmelere gerekse yürürlükteki mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, avlanılacak yaban hayvanlarının sayılarına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın sonuçlarına ilişkin bilimsel, somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapılıp yapılmadığının da değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda, dava dosyasında bulunan bilgi, belge ve raporlamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, av turizmi kapsamında avına izin verilen memeli yaban hayvanlarının her yıl ülke genelinde envanter çalışmasının yapıldığı, yeterli hayvan popülasyonu bulunması hâlinde özellikle üreme yeteneğini kaybeden yaşlı bireylerin avına izin verildiği, ülkemizde ihale konusu hayvanların doğal yırtıcısı konumunda olan hayvanların büyük ölçüde neslinin tükendiği, avcılığın yırtıcı türlerin azaldığı alanlarda daha sağlıklı popülasyon oluşturmak için bir yöntem olduğu, her avlak ve tür için her yıl kota bildirim formlarının düzenlendiği, ihale konusu hayvanların da bu kapsamda belirlenen kotalar dahilinde belirlendiği, avın Bakanlık görevlisi eşliğinde gerçekleştirileceği, avlanma sonucunda elde edilen gelirle kırsal kalkınmanın destekleneceği anlaşılmaktadır.
Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Bölümü'nden Doç. Dr. …, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi …, İÜC Orman Fakültesi Orman Entomolojisi ve Koruma ABD Yaban Hayatı Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi …'ten müteşekkil uzman grubu tarafından yapılan bilimsel çalışma neticesinde; 2021-2022 tarihli av turizmi uygulamaları hakkında teknik rapor tanzim edilmiş olup, söz konusu raporda "2021-2022 Av Turizmi Uygulama Talimatı'nda belirlenen kotalar ile komisyon tarafından tüm dünyada kabul edilen yöntemlerle yapılan hesaplamaların, bazı sahalarda küçük farklılıklar olmakla birlikte ötüştüğü, av turizmi yaban keçisi türü için Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün uygulamalarında bilim ve fen açısından herhangi bir isabetsizlik tespit edilmediği" ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
Öte yandan, dava konusu Antalya ve Isparta illerinde bulunan 45 adet yaban keçisinin avlattırılmasına ilişkin ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında 04/06/2021 tarihinde gerçekleştirildiği, bu işlemin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı"nın iptali ve yürütmesinin durdurulması istemi ile açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesi'nin 21/10/2021 tarih ve E:2021/3662 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına ilişkin istemin reddine karar verildiği; 11/08/2021 tarih ve 31565 sayılı (Mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanan 30/06/2021 tarih ve 20 karar sayılı 2021-2022 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı'nın 1. maddesinin (j) bendinin, 2, 3 ve 4. maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemi ile açılan davada da Danıştay Onuncu Dairesi'nin 21/10/2021 tarih ve E:2021/6217 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına ilişkin istemin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davalı idarece söz konusu yaban hayvanlarının ''Koruma altına alınan yaban hayvanları memeliler'' listesinde "av turizmi hariç" ibaresiyle yer aldığı, yaban keçisinin ise Bern Sözleşmesi'nin II no'lu eki listede bulunmasına rağmen ülkemiz tarafından ihtirazî kayıt konulan listede de yer aldığı, belirlenen kotaların tüm dünyada kabul edilen yöntemlerle yapılan hesaplamalarla örtüştüğü, avlanacak hayvan sayılarının yaban hayvanı popülasyonlarının gelişimini engellemeyeceği ve sürdürülebilirliğini tehlikeye atmayacağının bilimsel verilerle ortaya konulduğu, anlaşıldığından, dava konusu ihalelelerin, kapsamlı, teknik, somut ve bilimsel verilere dayanarak yapılan analizler sonrasında gerçekleştirildiği, bu itibarla, yaban hayvanlarının sayısına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın sonuçlarına ilişkin davalı idare tarafından somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapılarak, gerekli tedbirler de alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacı tarafından yapılan …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Davalı yanında müdahiller tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak müdahillere aşağıda dökümü yapıldığı şekilde ayrı ayrı verilmesine,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve müdahillere iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 25/04/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Tarım ve Orman Bakanlığı 6. Bölge Müdürlüğü'nce Antalya ve Isparta illerinde bulunan yaban keçilerinin avlanmasına ilişkin olarak Burdur ilinde 04/06/2021 tarihinde düzenlenen "13 Parti Hâlinde Toplam 45 Adet Yaban Keçisi/Hatalı Boynuz Şelek Kotalarının Avlattırılması İşi" ihalesinin ve bu işlemin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı"nın iptaline ilişkindir.
Ülkemizin de taraf olduğu Bern Sözleşmesi'nde yabani hayvanların popülasyonlarının taraf ülkelerce ulaştırılacağı düzey olarak hayvanların özellikle çevresel, bilimsel ve kültürel ihtiyaçlarını da karşılayabilecekleri bir seviye belirlenmiş ve sayılarının bu düzeye ulaştırılması veya bu düzeyde devamlılığının sağlanması için gerekli tedbirlerin alınması öngörülmüştür. Yine, kapalı av mevsimlerini düzenleyen esaslarda Sözleşme'nin III no'lu eki listede yer alan yabanî faunanın korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idarî tedbirler kapsamında sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, avlanmanın uygulanma biçimine ilişkin esasları düzenleyen ve dava konusu ihale işleminin dayanağı olan 2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatı incelendiğinde, VII. Bölümünde "TÜRLERE GÖRE YAŞ, AVLAK, KOTA, ÜCRET VE KURALLAR"ın düzenlendiği, bu düzenlemenin devamında Tablo-2'de ihale konusu "yaban keçisi" türüne ilişkin kota sayılarının belirlendiği, devamında avlattırma ihalesine ilişkin "6. Bölge Müdürlüğü, Antalya Şube Müdürlüğü, 45 adet yaban keçisi, Antalya (Alanya, Gazipaşa, İbradı, Akseki, Döşemealtı, Kaş, Finike) - Isparta (Sütçüler), 04/06/2021 tarihinde Burdur'da yapılacak" şeklinde düzenleme yapıldığı, bu düzenleme uyarınca Antalya ve Isparta illerinde bulunan 45 adet yaban keçisinin avlattırılmasına ilişkin ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında 04/06/2021 tarihinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Anılan yaban hayvanlarının, 4915 sayılı Kanun ve Bern Sözleşmesi uyarınca, sayılarının, neslin devamına yetecek düzeye çıkarılması, sayıların yeterli düzeyde bulunması durumunda ise bu durumun sürdürülmesinin temin edilmesi gerektiği açıktır. Bu durumu destekler yönde, davalı idare tarafından hazırlanan, koruma altına alınan hayvanlar listesinde, uyuşmazlık konusu ihalede yer alan yaban hayvanları da yer almaktadır. Her ne kadar davalı idarece, söz konusu yaban hayvanlarının listede "av turizmi hariç" ibaresiyle yer aldığı ve yaban keçisinin Bern Sözleşmesi'nin II no'lu eki listede bulunmasına rağmen ülkemiz tarafından ihtirazî kayıt konulan listede de yer aldığı, bu nedenle anılan yaban hayvanlarının av kapsamına alınabileceği belirtilmiş ise de, yapılacak uygulamalar ile ortaya çıkacak muhtemel sonuçlar dikkate alındığında, faaliyetin, kapsamlı, teknik, somut ve bilimsel verilere dayanılarak yapılan analizler kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Davalı idare tarafından, 12/07/2011 tarih ve 915 sayılı Genel Müdür Olur'u çerçevesinde hazırlanan ve savunma ekinde sunulan "Bakanlığımızca Korunan Ancak Av Turizmi Kapsamında Avına İzin Verilen Türler İçin Yıllık Avlanma Kotası Belirleme Esas ve Usulleri"nde, avlanacak yabani hayvan kotasının belirlenmesi amacına yönelik olarak hazırlanması gereken rapor formlarının da analizlere dayanması gerektiği, söz konusu formların her bir sahanın özelliğine göre ayrıştırıldığı, raporlarda, avlanmanın yapılacağı toplam alanın miktarı, sahada serbestçe otlattırılan çiftlik hayvanlarının sayısı, avlattırılacak tür ile beslenen yırtıcıların yoğunluğu, avlattırılacak türün sahadaki toplam hayvan sayısı, tarım alanları, göl, gölet ve yerleşim alanları gibi avlattırılacak türün kullanmayacağı alanların çıkarılması ile hesaplanan türün saha kullanım toplam alanı, hayvan sayısının yoğunluğu, toplamda erkek, dişi ve yavruların sayısı, genetik deformasyon görülen (evcil hayvanlarla çiftleşme sonucu oluşan melezlerin sayısı), üreme yeteneği düşük hayvanların sayısı (uyuşmazlık konusu yaban keçisi ve çengel boynuzlu dağ keçisi için 8 yaş üstü erkek birey sayısı) gibi bilgilerin belirlenmesi talep edilmektedir.
Uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin olarak davalı idare tarafından, savunmaları kapsamında örnek avlaklara ilişkin somut veriler sunulmuş olmasına rağmen avlanmanın yapılacağı sahalarda avlanma için bulunması gereken en düşük hayvan yoğunluğu, bu yoğunluk üzerindeki artış miktarı ile sahada olması gereken en düşük ve en uygun sayısal büyüklüklerinin ne olduğu, hangi nitelikte kaç hayvanın avlanması gerektiği ve bu gerekliliğin hangi bilimsel çalışmalar neticesinde belirlendiği, önceden belirlenen bireylerin uygulama esnasında nasıl tespit edileceği ve özellikle tespit edilenlerin avlanmasının nasıl sağlanacağına yönelik olarak yeterli bir açıklama getirilememiştir.
Bu itibarla, yaban hayvanlarının sayılarına, avlanacakları sahalara ve avlanmanın sonuçlarına ilişkin davalı idare tarafından bilimsel, somut ve kapsamlı araştırma ve tespitler yapılmaksızın gerçekleştirilen dava konusu ihalede ve bu işlemin dayanağı olan "2021-2022 Av Yılı (01/04/2021-31/03/2022) Av Turizmi Uygulama Talimatnamesi"nde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği oyu ile davanın reddi yönünde verilen karara katılmıyoruz .