T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/3410
Karar No:2022/5372
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Restorasyon İnşaat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca 03/09/2018 tarihinde gerçekleştirilen …ihale kayıt numaralı "Van Endüstri Meslek Lisesi'nin Restore Edilerek Eğitim-Tarih ve Kent Müzesine Dönüştürülmesi (Teşhir-Tanzim ve Peyzaj İmalatları Dahil) Yapım İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketin, ihale konusu işi süresi içerisinde tamamlamayarak 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahüdünü yerine getirmemek fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle aynı Kanun'un 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 09/06/2020 tarihli ve 31150 Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; davacı tarafından 2, 4 ve 5 no'lu hak edişlerin zamanında ödenmemesi nedeniyle süre uzatım talebinde bulunulduğu, ancak bu talebin haksız olarak kabul edilmediği ileri sürülmekte ise de, geciken 500.000,00.-TL tutarlı 2 no'lu hak edişin, işin toplam bedeli içindeki oranının, işin süresinde bitirilmesine engel olmayacak tutarda olduğu, ayrıca davacı tarafından idareye noter kanalıyla gönderilen ihtar üzerine bu hak edişe ilişkin ödemenin gecikmeksizin yapıldığı, 4 no'lu hakedişin ise davacı şirket tarafından tek taraflı olarak hazırlandığı ve idarece onaylanmadan talepte bulunulduğu, kontrol heyeti tarafından yapılan tetkikte nisan ayından itibaren iş sahasında hak ediş tutarında imalatın yapılmamış olduğunun tespit edildiği, 5 no'lu hak edişe ilişkin ise, taraflarca ihtilafa düşüldüğü, görüş alınması için Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'na müracaat edildiği ve Kurul kararı sonrası kontrol heyeti tarafından inceleme ve hesaplamalara müteakip ödemenin yapılacağı hususunun bildirildiğinin anlaşıldığı, davacı şirket tarafından 15/03/2019 tarihli dilekçe ile 7161 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilerek işin tasfiye edilip sözleşmenin feshedilmesi talebinde bulunulduğu ve talebi sonuçlanıncaya kadar yeni imalatların yapılmadığı, bu nedenle de süre uzatımı yapılması gerektiği ileri sürülmekte ise de, davacının işin tasfiye edilip sözleşmenin feshedilmesi talebinde bulunmuş olmasının yükümlülüklerini yerine getirmesine engel bir durum oluşturmayacağı, Covid-19 salgını nedeniyle mücbir sebep kapsamında süre uzatımının yapılması gerektiği ve bazı uyuşmazlıklar nedeniyle 03/04/2020 tarihinde yapılan başvurunun Yüksek Fen Kurulu'na iletilip sonucunun beklenmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de, Covid-19 salgınının ülkemizde başladığı tarih, davacının uyuşmazlıklara ilişkin yapmış olduğu başvuru tarihi ve davacının yüklenilen işi bitirmesi gerektiği (ilk) tarih ile davacıya verilen ek süreler birlikte değerlendirildiğinde, yükümlülüklerini yerine getirmeyerek işin çok uzun süre gecikmesine sebep olan davacının işin yaklaşık 1 (bir) yıl geciktirilmesinden sonra ileri sürülen bu iddianın yerinde ve hakkaniyete uygun olmadığının anlaşıldığı,
Davacı şirket tarafından, yasaklama kararının Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği kapsamında verilmesi gerektiği iddia edilmiş ise de, dava konusu işlemin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde tesis edilmiş olduğu anlaşıldığından, davacının bu iddiasının da yerinde görülmediği,
Davacı şirketin, ihale konusu işi sözleşme gereğince 200 gün içerisinde (11/04/2019 tarihinde) bitireceğini taahhüt etmesine karşın, bu tarihte işin tamamlanmadığı, davacı tarafından yapılan süre uzatım talebinin idarece kabulü üzerine verilen (123 gün) ek sürede de işin teslim edilmediği, son olarak idarece 15 günlük ek süre daha verilerek bu süre içerisinde de sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi durumunda sözleşmenin feshedileceği hususunun ihtar edildiği, fakat sonuç itibarıyla sözleşmede taahhüt edilen bitirme tarihi üzerinden yaklaşık 1 (bir) yıl geçmesine (uzamasına) rağmen işin teslim edilememesi üzerine, işi süresinde bitirmeyerek sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 1 (bir) yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklandığı, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeyen ve işi süresinde bitirmeyen davacı şirketin 1 (bir) yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yasaklama kararının Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği hükümlerine göre verilmesi gerekirken, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na göre verilmesinin hukuka aykırı olduğu, ilgili mevzuat ve sözleşme uyarınca verilmesi gereken süre uzatımları dikkate alınmaksızın sözleşmenin feshedilmesi ve yasaklama kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu, 2 no.lu hak edişten kaynaklanan 500.000,00-TL alacağın geç ödenmesi, 4 no.lu hak edişin yapılması başvurusuna rağmen, sözleşme feshine kadar 4 no.lu hak edişin yapılmaması, 7161 sayılı Kanun uyarınca yapılan tasfiye talebinin usulüne uygun olarak neticelendirilmemesi, müzede teşhir edilecek eser ve materyallerle ilgili olarak danışmanların belirlenmesi ve içeriklerin tespit edilerek bildirilmesi istenilmesine rağmen, davalının bu konuda hareketsiz kalması nedenleriyle süre uzatımı verilmesi gerektiği, Covid-19 salgını nedeniyle mücbir sebep kapsamında süre uzatımı verilmesi talebi karşılanmadan sözleşmenin tek yanlı olarak feshedilmesinin hukuka aykırı olduğu, anlaşmazlığın giderilmesi için yapılan başvuru Yüksek Fen Kurulu'na iletilip sonucu beklenmeksizin sözleşmenin feshedilmesinin Kanun'a aykırı olduğu, nitekim, sözleşmenin haksız yere feshedildiğinin tespiti ile muarazanın giderilmesi ve haksız fesihten kaynaklanan zararların tazmini istemiyle …Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde E:…sayısıyla açılan dava kapsamında alınan bilirkişi raporunda sözleşmenin tek taraflı feshinde davalının kusurlu olduğu, firmalarına toplam 143 gün ek süre verilmesi ve zararın tazmini yönünde görüş bildirildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca 03/09/2018 tarihinde gerçekleştirilen …ihale kayıt numaralı 13.386.239,57.-TL bedelli "Van Endüstri Meslek Lisesi'nin Restore Edilerek Eğitim-Tarih ve Kent Müzesine Dönüştürülmesi (Teşhir-Tanzim ve Peyzaj İmalatları Dahil) Yapım İşi" ihalesi davacı şirket uhdesinde kalmış, 19/09/2019 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
Sözleşmenin "İşe Başlama ve Bitirme Tarihi" başlıklı 9. maddesinin 9.1. sayılı alt bendine göre sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 5 (beş) gün içerisinde yapılacak yer tesliminden itibaren 200 (iki yüz) gün içinde (11/04/2019 tarihinde) tamamlanması öngörülmüş, ancak davacı şirket tarafından süre uzatım talebinde bulunulması üzerine idarece 123 gün ek süre verilmiş, 12/08/2019 tarihinde ek süre dolmasına rağmen işin tamamlanmaması üzerine Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca … tarih ve …sayılı yazı ile 15 (onbeş) gün ek süre verilmiş ve işin tamamlanması gereken son tarihin 03/04/2020 olacağı bildirilmiştir.
Ancak verilen süre içerisinde de iş tamamlanmadığından 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi, Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği'nin 32. maddesi ve Uygulama İşleri Genel Şartnamesi'nin 47. maddesi gereğince ihaleye ilişkin sözleşme …tarih ve …sayılı Van Belediye Başkanlığı Oluru ile feshedilmiş, davacı şirketin 04/06/2020 tarihli Bakan Oluruyla 1 (bir) yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanması üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 3. maddesinde "... i) 21/07/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restorasyon, restitüsyon ve konservasyon projeleri, sokak sağlıklaştırma, çevre düzenleme projeleri ve bunların uygulamaları ile değerlendirme, muhafaza, nakil işleri ve kazı çalışmalarına ilişkin mal ve hizmet alımları, ... Ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi değildir." kuralı yer almaktadır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesinde "Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi, ...", "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ... f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek. ...", "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde ise; "25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise İçişleri Bakanlığı tarafından verilir. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. Bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak ihalelere de iştirak ettirilmezler. Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur. İdareler, 25 inci maddede belirtilen yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
…Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde sözleşmenin haksız yere feshedildiğinin tespiti ile muarazanın giderilmesi ve haksız fesihten kaynaklanan zararların tazmini istemiyle E:… esasına kayden açılan dava kapsamında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan 12/04/2021 tarihli Bilirkişi Raporu'nun incelenmesi neticesinde, raporda;
"5.1) 2 nolu hakedişin geç ödenmesinden dolayı süre uzatımı verilip verilmeyeceği talebi ile ilgili olarak: İdarece de onaylanan …tarih ve …nolu hakediş raporunda yer alan 2.479.098,84-TL hakediş tutarına karşılık, 20/12/2018 tarihinde yüklenici tarafından fatura kesilmesi üzerine 1.979.098,84-TL'nin yükleniciye ödeme yapıldığı, 2 nolu hakedişten bakiye 500.000.00-TL (Beşyüzbinlira) alacağın 20/03/2020 tarihinde ödenmiştir. Davalı idare tarafından bakiye hakediş bedelinin ödenmemesinin gerekçesini sözleşmenin 11.4 bendindeki ”Yüklenici iş programına nazaran daha fazla iş yaparsa, idare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder” hükmü gereği olduğunu ileri sürmekte ise de, 3 nolu hakediş 22/09/2019 tarihinde düzenlenip bedeli ödenmiş olmasına karşı, 2 nolu hakkedişten bakiye kalan 500.000,00-TL bedelin sözleşmenin ilgili maddesine atıfta bulunarak yaklaşık bir yıl sonra ödenmesine karşılık yüklenicinin süre talebi dikkate alınmamıştır.
...
5.3) Müzede teşhir edilecek eser ve materyallerle ilgili olarak danışmanların belirlenmesi ve iş kalemlerine ait içeriklerin tespit edilmemesi sebebiyle süre uzatımı talebi ile ilgili olarak: Yüklenici ihtilafa konu edilen işin, müzeye dönüştürme işi olduğu, müzede teşhir edilecek eser ve materyallerle ilgili olarak; sergi üniteleri, vitrin ve kaideler, canlandırmalar, yazılım, tasarım, projeksiyon dijital ve elektronik altyapı sistemleri, silikon insan heykelleri ve diğer teşhir elemanlarına ait konularda imalatların yapılabilmesi için, danışmanların belirlenmesini … tarih ve …sayılı dilekçesi ile davalı idareden talep etmiştir. ... davalı iş sahibi idare tarafından; ... 4735 sayılı Kamu ihale Sözleşmeleri Kanunu'na eklenen geçici 4. madde kapsamında yüklenicinin tasfiye talebi ile ilgili yazı ekinin 2. maddesinde 'Danışma kurulu tarafından teşhir-tanzim imalatları hakkında gerekli bilgi ve projelerin yükleniciye verilememesinden dolayı imalatların geciktiğini 22/02/2019 tarihi itibariyle danışma kurulu görüşmeleri resmi olarak başladığını ancak imalat içeriği ile ilgili bilgi ve belgelerin verilemediği' hususu Hazine ve Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığına idare görüşü olarak bildirilmiştir. ... İdare görüşü doğrultusunda bu imalatlarla ilgili bilgi ve belgelerin yüklenici firmaya verilmediği belirgin olduğundan..." şeklinde tespitlere yer verildikten sonra,
"5.6) Yüklenicinin süre uzatımı talepleri ile ilgili olarak heyetimizce yapılan genel değerlendirmede; 2 nolu hakedişin geç ödenmesinden dolayı = 7 gün, Müzede teşhir edilecek eser ve materyallerle ilgili olarak; Sergi üniteleri, vitrin ve kaideler, canlandırmalar, yazılım, bendinde açıklandığı üzere Tasarım, projeksiyon dijital ve Elektronik altyapı sistemleri, Silikon insan heykelleri ve diğer teşhir elemanları ile bilgi ve belgelerin yükleniciye verilmemesinden dolayı = 46 gün, “Corona virüsü” salgınının işi durma noktasına getirdiğinden = 90 gün, Toplam = 143 gün Süre verilmesi gerektiği hesaplanmıştır.
...
5.9) Sözleşme akdinin davalı idare tarafından fesh edilmesinin haklı olup olmadığı hususu ile ilgili olarak; ... Dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden hakkedişlerin ödemelerinde gecikme olması, danışma kurulu tarafından teşhir-tanzim imalatlarının içeriği ile ilgili bilgi ve belgelerin verilmemesi, 3 nolu hakediş tarihi olan 22/02/2019 tarihi ile iş bitim tarihi 12/08/2019 tarihi arasında yüklenici imalat gerçekleştirmesine rağmen imalat bedelinin ve bunlara bağlı süre taleplerinin reddedilmesi neticesinde, iş sahibi idarenin kusurlu olduğu değerlendirildiğinde heyetimizce belirlenen ve süre uzatımı olarak verilmesi gereken 143 günün 10/10/2019 tarihi ile işin durdurulduğu 25/12/2019 tarihi arasında kalan 76 gün ve idaresince havanın fen noktasında çalışmaya elverişli olan 20/03/2020 tarihine 67 gün ilave edilmesiyle iş bitim tarihi 25/05/2020 olabileceği belirlenmiştir.
...
Yukarıda yapılan hesaplamaya göre 1 ve 2 maddede belirtilen fark ödenek değerlendirmeye alınmayacak kadar bir bedel olduğundan yüklenici firmanın 67 günlük süre içerisinde 4.484.390,40 TL harcayabileceği ve taahhüdü ikmal edebileceği değerlendirildiğinde yukarıda yapılan hesaplamaya göre yüklenici firmanın 67 günlük süre içerisinde taahhüdü ikmal edebileceği anlaşıldığından ve işin (8.943.624,96-TL/13.386.239,57-TL)=%66,81 seviyesinde olduğu göz önüne alındığında sözleşme akdinin fesh edilmesinin sözleşme ve şartname hükümlerine göre haksız olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır." yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Davacı şirketin mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahüdünü yerine getirmemek fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmişse de dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile …Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde görülmekte olan E:…sayılı dava dosyası kapsamında alınan Bilirkişi Raporu'nda yer verilen somut tespitler çerçevesinde; davacının taahhüdünü verilen süre içerisinde yerine getirememesinde 2 no.lu hak edişten kalan miktarı süresinde ödemediği ve imalatlara başlanması için gerekli bilgileri yükleniciye vermediği dosya münderecatı belgeler ile sabit olan idarenin de kusurlu olduğu, ilgili mevzuata uygun şekilde davranılarak gerekli sürelerin verilmesi halinde mezkûr Bilirkişi Raporu'na göre %66,81 seviyesinde olan işin tamamlanabileceği, ancak mezkûr Bilirkişi Raporu'nun tarafların karşılıklı itirazlarına konu olduğu ve dava dosyasının derdest olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu uyuşmazlığın adli yargıda görülmekte olan davanın sonucuna göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 29/12/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.