T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3413
Karar No : 2023/2553
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
2- … Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, ... Anonim Şirketi (...) Genel Müdürlüğü'nün taşra teşkilatındaki işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan "30 yaşını bitirmemiş olması" kısmı ile yaş şartından dolayı İşkur İnternet ekranı üzerinden başvuru yaptırılmamasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Halen Tokat Adliyesinde TEDAŞ özelleştirmesi sonrası Destek personeli olarak görev yaptığı, ... Genel Müdürlüğünün, İŞKUR kanalıyla 150 işçi alımına ilişkin ilan çıkardığı, ilan süresinin 10/12/2020-20/12/2020 tarihleri arasında olduğu ve bu ilanın internette yayımlandığı, davanın, ... işçi alımında yaş koşulu uygulanması nedeniyle ilgili kadroya başvurulamamasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan işlemin iptaline ilişkin olduğu, 150 işçi alımına ilişkin başvurusunun reddedilmesinde idarenin görünmeyen sebep unsurunun yaş şartını sağlamadığı olduğu, bu ilan üzerine İŞKUR internet ekranı üzerinden şifreyle ve kullanıcı adıyla giriş yaptığında, sistemin TC Kimlik numarasından otomatik olarak yaşı gördüğü için yaş şartından dolayı başvuruyu tamamlatmadığı, 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde hiçbir yaş şartının getirilmemiş olduğu, bu hususun “Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kanunlarında yer alan özel şartları taşımak” şeklinde belirtildiği yine 7. maddede, “İşçi talep eden kamu kurum ve kuruluşu tarafından işçinin alınacağı mesleğin niteliğine göre özel şartlar belirlenebilir” şeklinde ifade edilmiş olduğu, 09/08/2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca her hangi bir yaş sınırı tahdidi getirilmediği, hatta genel Yönetmeliğin 7. maddesinin evvelinde sadece müfettiş ve kontrolörler için yaş şartı getirilmiş ise de (ç) bendi kaldırılarak yaş şartının tamamen idarelerin özel kanunlarına bırakıldığı, davalı ...’ın özel yaş şartına ilişkin herhangi bir düzenlemesi bulunmadığı ve davalı ...’ın ilandaki 30 yaş şartının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI :
Davalı ... Genel Müdürlüğü’nün Savunması:
Usul yönünden; davanın süresinde açılmadığı ve husumetin kendilerine yöneltilemeyeceği; Esas yönünden Kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere, sürekli veya geçici işçi alınmasında, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulandığı, bahsi geçen Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrası (c) bendi 09/11/2018 tarihinde kaldırıldığından, işçi taleplerine yaş şartı konulmasına engel bir durum kalmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, memuriyete girişte aranacak yaş koşulu olarak sadece genel olarak altsınır belirlenmiş ise de; idarelerin kendi hizmet özellikleri dikkate alınarak yaş konusunda üst sınır belirlemelerinin olanaklı bulunduğu, kurumun kamu kurumları tarafından iletilen ilan şartları üzerinde değişiklik yapma hak ve yetkisinin bulunmadığı, İlan ile 30 yaş sınırının ... tarafından belirlendiği ve davacının yaş şartını sağlamaması nedeniyle başvuru yapılamadığı ileri sürülmektedir.
Davalı Türkiye ... A.Ş. Genel Müdürlüğü’nün Savunması:
Usul yönünden; davanın görev açısından Danıştayın görev alanına girmediği; Esas yönünden idarenin, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi personel ihtiyacını Türkiye İş Kurumu aracılığı ile 09/08/2009 tarihli ve 27314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre karşıladığı, konuya ilişkin düzenlemenin, madde sayılan görevler hariç olmak üzere, başvurularda yaş sınırı getirilmemesi hususuna dikkat edilmesi şeklinde olduğu ancak daha sonra “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in yürürlüğe konulmasına ilişkin 322 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 09/11/2018 tarih ve 30590 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı ve kanun koyucunun işçi alımlarında yaş sınırlaması getirilmemesi hususuna dikkat edilmesi şeklindeki düzenlemeyi yürürlükten kaldırmak suretiyle, bu hususu işçi alımı talebinde bulunacak idarelerin takdirine bıraktığı ve idarelerin kendi ihtiyaçları doğrultusunda, gerektiği takdirde yaş sınırlaması getirebileceği yönünde irade ortaya koyduğu, işçi alımlarında yaş sınırlaması uygulanmamasına dikkat edilmesi yönündeki hükmün kaldırılmasına ilişkin değişikliğin 09/11/2018 tarihinde yapılmış olduğu, işçi alım ilanının ise 10/12/2020 tarihinde gerçekleştirildiği dikkate alındığında, işlemin yapıldığı tarihteki mevzuata tamamen uygun olduğu ve davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu ... Genel Müdürlüğü'nün taşra işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan "30 yaşını bitirmemiş olması" kısmı ile yaş şartından dolayı başvuru yaptırılmamasına ilişkin işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Dava, halen Tokat Adliyesinde TEDAŞ özelleştirmesi sonrası destek personeli olarak görev yapan davacı tarafından, ... Genel Müdürlüğünün taşra işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan "30 yaşını bitirmemiş olması" kısmı ile yaş şartından dolayı başvuru yaptırılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri belirtilmiştir.
09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (b) bendinde, "18 yaşını tamamlamış olmak" kuralı getirilmiş, 7. maddesinin (c) bendinde ise; "Müfettiş, kontrolör, denetmen, denetçi, uzman gibi kariyer mesleklerin yardımcıları ve stajyerleri hariç, başvurularda yaş şartı getirilmemesi" kuralına yer verilmiş iken 09/08/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 322 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla yürürlüğe konulan; Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesi ile anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin (c) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
Dava konusu edilen "Daimi İşçi Alımı" ilanında ise, "30 yaşını bitirmemiş olmak" şartı getirilmiştir.
Öte yandan, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin Ek 3. maddesinde, "Kamu kurum ve kuruluşları, kanunlarda ya da kanunların bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü tüzük ve yönetmeliklerde yer alan özel hükümler haricinde, merkezî yerleştirme yapılmasını talep edecekleri kadro ve pozisyonlar için yaş sınırı tespit edemezler." kuralı yer almıştır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; ilk defa kamu görevlerine atanmak için alt yaş sınırı olarak 18 yaşını tamamlayanların atanmasının yapılabileceği düzenlenmekte iken, üst yaş sınırının belirtilmediği, yukarıda yer verilen yönetmelik hükümlerinden ise, kamu kurum ve kuruluşlarınca, kanunlarında veya tüzük ve yönetmeliklerinde özel düzenleme bulunması halinde merkezi yerleştirme yapılmasını talep ettikleri kadrolar için üst yaş sınırının getirilebileceği, kanun veya tüzük ve yönetmeliklerinde özel düzenleme ile üst yaş sınırı getirmedikleri takdirde sınav ilanıyla yaş sınırı getiremeyecekleri açıktır.
Olayda, davalı idarece istihdam edilecek personel için yaş şartı arandığı ve bunun ... Genel Müdürlüğü'nün taşra işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında duyurulduğu açık ise de; böyle bir düzenlemenin yukarıda belirtilen yasa hükümlerinden de anlaşılacağı üzere kurumlarının özel kanun veya diğer mevzuatında yer alması gerekmektedir.
Her ne kadar, davalı idarece; 657 sayılı Yasanın 48/B maddesi ile kendisine tanınan özel şartları belirleme yetkisi kullanılmış ise de, bu yetkinin normlar hiyerarşisinde yer alan bir düzenleme ile yani kanun, tüzük, yönetmelik gibi bir normla yapılması gerekmekte olup, bu kapsamda kamu personeline ilişkin bir düzenlemenin sınav ilanıyla yapılmasının açıkça hukuka aykırılık oluşturacağı görülmektedir.
Bu durumda, ... Genel Müdürlüğü'nün taşra işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan "30 yaşını bitirmemiş olması" kısmı ile yaş şartından dolayı başvuru yaptırılmamasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, duruşma için önceden belirlenen 16/05/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … ile davalı idarelerden … Anonim Şirketi vekili Av. …' ın geldiği, diğer davalı … Genel Müdürlüğü vekilinin ise gelmediği Danıştay Savcısı …' in hazır olduğu görülerek duruşmaya başlanıldı. Taraflara usulüne uygun söz verilip dinlenildi ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındı. Taraflara son kez söz verildikten sonra duruşmaya son verildi.
Davalı idarelerden Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün süre ve husumet itirazı ile davalı Türkiye ... A.Ş. Genel Müdürlüğü’nün görev itirazı yerinde görülmedi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Halen Tokat Adliyesinde TEDAŞ özelleştirmesi sonrası destek personeli olarak görev yapan davacı tarafından, ... Genel Müdürlüğü'nün taşra işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan "30 yaşını bitirmemiş olması" kısmı ile yaş şartından dolayı İşkur internet ekranı üzerinden başvuru yaptırılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
29/01/1990 tarih ve 20417 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde; teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülen hizmetlerin, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli görevler olduğu, (c) bendinde; işçilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olmadıkları belirtilmiştir.
Davalı idarelerden ... Anonim Şirketi, 05/02/2001 tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmıştır. Teşekkülün Ana Statüsünde personelin istihdam şekilleri konusunda, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile diğer ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirlenmiştir.
... Anonim Şirketi (...)'nin taşra teşkilatındaki iş yerlerinde ihtiyaç duyduğu işçi personelin, 4857 sayılı Kanun (diğer ilgili mevzuat) kapsamında ve 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanmak suretiyle istihdamının Türkiye İş Kurumundan istenildiği; anılan Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; Yönetmeliğin, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil olmak üzere kuruluşların sürekli veya geçici işçi alımını kapsadığının belirtildiği, "İşçi olarak alınacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; "18 yaşını tamamlamış olmak", (ç) bendinde; "Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kanunlarında yer alan özel şartları taşımak" şartı arandığı, 7. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ise; "Müfettiş, kontrolör, denetmen, denetçi, uzman gibi kariyer mesleklerin yardımcıları ve stajyerleri hariç, başvurularda yaş şartı getirilmemesi" düzenlemesine yer verilmekte iken, 09/08/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 322 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı uyarınca bu bendin yürürlükten kaldırıldığı görülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kamu kurum ve kuruluşlarında hizmetin özellikleri ve niteliği dikkate alınarak, yaş konusunda üst sınır belirlenmesi mümkün olup, üst yaş sınırının, kurum ve kuruluşların kanun ve kuruluş statülerinde veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü yönetmelikler veya diğer alt düzenlemelerde belirtilmesi gerekmektedir. Söz konusu ilandaki gibi alt düzenleyici işlemlerle üst yaş sınırı belirlenmesi normlar hiyerarşisine ve ilgili düzenlemelere aykırı olacağı gibi Anayasa ile koruma altına alınan bir hak olan çalışma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurabilecektir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Bakanlar Kurulu kararıyla iktisadi devlet teşekkülü olarak kurulan davalı idarelerden ... Anonim Şirketine sürekli işçi alımında üst yaş sınırı ile ilgili olarak kuruluşun Ana Statüsünde bir düzenleme bulunmadığı gibi, uyuşmazlığa tatbiki gereken alt düzenleyici işlem olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te de bir hüküm mevcut olmadığı anlaşıldığından, dava konusu olan ve iptali istenen İlan'da belirlenen "30 yaşını bitirmemiş olması" şartında üst hukuk normuna uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda anılan ilandaki üst yaş sınırının hukuka aykırı bulunması sebebiyle, davacının İşkur İnternet ekranı üzerinden başvuru yapamamasına ilişkin bireysel işlem de hukuki dayanaktan yoksun kaldığından, bu işlem yönünden de hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu ... Anonim Şirketi (...) Genel Müdürlüğü'nün taşra teşkilatındaki işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere 150 daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan "30 yaşını bitirmemiş olması" kısmının İPTALİNE,
2. Davacının yaş şartından dolayı İşkur İnternet Ekranı üzerinden başvuru yaptırılmamasına ilişkin bireysel işlemin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.