T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3455
Karar No : 2022/5568
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının aleyhlerine olan hüküm fıkrasının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli … - …, … - … tarih ve sayılı sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyalara ilişkin bitki sağlığı sertifikasının sahte olduğundan bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca alınan mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemlerin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ara kararıyla, 7190 sayılı Kanun'la 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 4. fıkrasında yapılan değişiklik ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2019/42 sayılı Genelgesi uyarınca dava konusu mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının kaldırılıp kaldırılmadığının sorulduğu, verilen cevapta dava dosyasında sonradan ilgili kurumdan alınan bir belgeye rastlanılmadığı şeklinde açıklamaya yer verildiği, bu durumda, her ne kadar davalı idare işlemi kendi iradesiyle ortadan kaldırmasa da, dava konusu eşyalar hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca karar alındıktan sonra anılan hükmün değişik halinin, 07/11/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, Anayasa ve bahsi geçen Genelge uyarınca lehe kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyasının incelenmesinden, dava konusu mülkiyetin kamuya geçirilmesine dair kararın davalı idarece geri alındığının anlaşılması karşısında, davanın anılan karara ilişkin kısmının konusuz kaldığı; mahkeme kararının para cezasına ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen de istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Olayda, 235. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi ve bu bentte belirtilen eşya ile ilgili olarak, anılan bentte yer alan koşulların oluşup oluşmadığı araştırılarak koşulların oluştuğunun kabulü halinde 7190 sayılı Kanun ile eklenen (e) bendindeki lehe kanun hükümlerinin değerlendirilmesi, koşulların gerçekleşmediğinin tespiti durumunda ise, işlemi hukuka aykırı kılan bu sonuca göre karar verilmesi gerekirken yukarıda bahsedilen gerekçe ile dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … - …, … - … tarih ve sayılı sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyalara ilişkin bitki sağlığı sertifikasının sahte olduğundan bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca alınan mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemlerin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmış; bu fıkraya, 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle eklenen (e) bendi ile, Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde, 241. maddenin 1. fıkrası uyarınca idari para cezası verileceği kuralı getirilmiştir.
Kanun'un 235. maddesinin 4. fıkrasında birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği ve eşyanın 177. ve 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağı hükme bağlanmış olup, bu fıkraya 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle, otuz gün içinde eşyanın mahrecine iade ya da ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edileceği, bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşyanın, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edileceği, aynı maddenin (c) bendinde ise, teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şekli uyarınca, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde (c) bendinde öngörülen cezanın uygulanacağı düzenlenmiş, anılan fıkraya 7190 sayılı Kanun ile eklenen (e) bendindeki koşulların oluşması durumunda ise (c) bendinde belirtilen eşya ile ilgili olarak 241. maddenin 1. fıkrası kapsamında cezanın uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu durumda, gümrük uyuşmazlıklarındaki para cezaları bakımından da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki Ceza Hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, olayda, 235. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi ve bu bentte belirtilen eşya ile ilgili olarak, anılan bentte yer alan koşulların oluşup oluşmadığı araştırılarak koşulların oluştuğunun kabulü halinde 7190 sayılı Kanun ile eklenen (e) bendindeki lehe kanun hükümlerinin değerlendirilmesi, koşulların gerçekleşmediğinin tespiti durumunda ise, işlemi hukuka aykırı kılan bu sonuca göre karar verilmesi gerekirken, salt 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kararı alındıktan sonra getirilen lehe düzenlemenin davacı şirket hakkında uygulanmasının icap ettiği gerekçesiyle verilen mahkeme kararının para cezasına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmediğinden temyize konu kararın anılan hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2…. Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının istinaf isteminin kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 29/12/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.