Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/3525 E. , 2022/1293 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/3525
Karar No : 2022/1293
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : I- (DAVACILAR)
1-...
...
27- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
II- (DAVALI) ...Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF :
1-...
...
28-...Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel (...ada, ...parsel) sayılı taşınmazın, imar planında "park ve yol'' olarak planlanmasına rağmen uzun süredir kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlandığından bahisle taşınmaz bedeline karşılık olarak 854.450,00-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davanın kabulüne, kabul edilen 854.450,00-TL tazminat isteminin 42.722,00-TL'lik kısmının dava tarihinden itibaren, miktar artırım (ıslah) dilekçesi ile artırılan 811.728,00-TL'lik kısmının ise miktar artırım (ıslah) dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihinden itibaren yürütülecek kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Mahkeme kararının davanın kabulüne ilişkin kısmı hakkındaki istinaf isteminin reddine, Mahkeme kararının "42.722,00-TL''sinin dava tarihi olan 03/09/2018 tarihinden itibaren, 811.728,00-TL'sinin ise ıslah dilekçesinin idareye tebliğ tarihi olan 14/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine" ilişkin kısmının "854.450,00-TL tazminatın dava tarihinden (03.09.2018) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine" şeklinde düzeltilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
1-Davacılar tarafından; Dava konusu taşınmazın değerinin düşük hesaplandığı, hüküm altına alınan alacağa devlet alacaklarına uygulanan en yüksek faizin uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir.
2-Davalı Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu taşınmazın çevre yolu kenarında kalan yol ve park olması nedeniyle kamulaştırılma sorumluluğunun idarelerine değil Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, bilirkişi raporunda taşınmazın bedelinin fahiş olarak belirlendiği, değer tespitinin hangi koşullara göre yapıldığının belli olmadığı, emsalin yetersiz olduğu, dava konusu taşınmazın kadastro parseli olması nedeniyle %40 oranında DOP kesintisi yapılmadığından tespit edilen bedelden belli bir oranda değer düşümü yapılması gerektiği, 3194 sayılı İmar Kanununun 13. maddesinde yapılan değişikle davacının mülkiyet hakkının kısıtlandığı iddiasının ortadan kalktığı, Mahkemece hüküm altına alınan tazminat miktarının miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısmı için de dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesinin yasa ve usule aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir..
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel (...ada, ...parsel) sayılı taşınmazın, imar planında "park ve yol'' olarak planlanmasına rağmen uzun süredir kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlandığından bahisle taşınmaz bedeline karşılık olarak 854.450,00-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinde: "Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur.
İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder." hükmü yer almaktadır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11. maddesinde; 15. madde uyarınca oluşturulacak bilirkişi kurulunca, kamulaştırılacak taşınmaz mal veya kaynağın bulunduğu yere mahkeme heyeti ile birlikte giderek, hazır bulunan ilgilileri de dinledikten sonra taşınmaz mal veya kaynağın; a) Cins ve nevini, b) Yüzölçümünü, c) Kıymetini etkileyebilecek bütün nitelik ve unsarlarını ve her unsurun ayrı ayrı değerini, d) Varsa vergi beyanını, e) Kamulaştırma tarihindeki resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirlerini, f) Arazilerde, taşınmaz mal veya kaynağın kamulaştırma tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini, g) Arsalarda, kamulaştırılma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerini, h) Yapılarda, resmi birim fiyatları ve yapı maliyet hesaplarını ve yıpranma payını, ı) Bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüleri, esas tutarak düzenleyecekleri raporda bütün bu unsurların cevaplarını ayrı ayrı belirtmek suretiyle ve ilgililerin beyanını da dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerininin tespit edileceği belirtilmektedir.
Aynı Kanunun 15. maddesinde; "Bu Kanun uyarınca mahkemelerce görevlendirilen bilirkişiler bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilirler ve bunlar hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddeleri uygulanır. Kamulaştırmaya konu olan yerin cins ve, niteliğine göre en az üç kişilik bilirkişi kurulunun oluşturulması zorunludur. Bilirkişilerden birinin taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar ya da 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları arasından seçilmesi zorunludur..." hükmü, Ek Madde 1'de; "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının kısıtlandığından söz edilebilmesi için, taşınmazın uygulama imar planıyla kamusal kullanıma ayrılması, taşınmaz üzerinde özel kullanımın ve yapılaşmanın uygulama imar planı gereği hiçbir şekilde mümkün olmaması, uygulama imar planının onayından itibaren en az beş yıl süre geçmiş olması ve taşınmazın bu süre zarfında kamulaştırılmamış olması şartlarının birlikte gerçekleşmiş olması gerekir.
Mülkiyet hakkının kısıtlandığı ileri sürülen taşınmazın değerinin belirlenmesi için yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanacak bilirkişi raporunda; emsal taşınmaz olarak, dava konusu taşınmazın çevresinin imar durumu özellikleri dikkate alınarak, dava konusu taşınmaza yakın mesafede, aynı yapılaşma koşullarına sahip, eş değer özellikleri olan; mümkün olduğunca dava tarihine en yakın tarihli satışı gerçekleşmiş ve satış bedeli belirli olan taşınmazların seçilmesi, dava konusu taşınmazla emsal taşınmazın ya da taşınmazların imar planındaki yapılaşma koşulları, çevrelerinin yapılaşma durumu, bulundukları bölgenin kentsel dokusu, teknik ve sosyal altyapı hizmetlerinden yararlanma durumları, kent merkezine, kentin önemli merkezlerine ve ana arterlere mesafeleri, sokak/cadde asgari m2 rayiç değerleri vb. değer artırıcı ya da azaltıcı hususlarda kıyaslanması suretiyle değer tespitinin yapılması ve bu hususların denetime elverişli olacak şekilde açık ve net olarak ortaya konulması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 22/04/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda; 1/2 hissesinin satışı 24/08/1995 tarihinde gerçekleşen 120,00 m2 yüzölçümlü taşınmazın 7 numaralı emsal olarak değerlendirmeye alındığı, dava konusu taşınmazın dava tarihi itibarıyla m2 bedelinin 500,00-TL olarak belirlendiği, davanın ise 03/09/2018 tarihinde açıldığı görülmüş olup, uyuşmazlığa konu taşınmazın değer tespitinin dava tarihine göre yapılması gerektiği hususu dikkate alındığında, yaklaşık 23 yıl önce yapılmış taşınmaz satışının emsal olarak değerlendirilmesinin dava konusu taşınmazın dava tarihindeki değerinin belirlenmesinde doğru sonuç vermeyebileceği, değer tespitinin gerçeğe en yakın şekilde yapılabilmesi için değer tespiti yapılmak üzere emsal alınan taşınmazın satış tarihinin, taşınmaz değerinin belirlendiği dava tarihine yakın olması gerektiği açıktır.
Diğer taraftan, istinaf aşamasında Bölge İdare Mahkemesi dairesince alınan 21/09/2020 havale tarihli ek raporda; bahse konu 7 numaralı emsal taşınmazla birlikte iki adet taşınmazın daha emsal olarak değerlendirildiği, bunlardan dava konusu taşınmaza yaklaşık 700 metre mesafede yer alan, kadastro parseli niteliğinde olan ve imar planında "yol" alanında kalan 8 numaralı emsalin dava tarihi itibarıyla m2 bedelinin 1.063,81-TL olduğu, dava konusu taşınmaza yaklaşık 1065 metre mesafede yer alan, imar parseli niteliğinde olan ve imar planında bitişik nizam iki kat konut alanında kalan 9 numaralı emsalin dava tarihi itibarıyla m2 bedelinin 1.731,55-TL olduğu, ayrıca keşif tarihinde bölgede satışa arz edilmiş olan benzer özellikteki arsaların piyasa değerlerinin de değerlendirmeye alındığı, bu kapsamda benzer konumdaki taşınmazların ortalama satış değerlerinin 500-600-TL olduğunun belirtildiği, neticede dava konusu taşınmazın dava tarihi itibarıyla kadastro parseli olarak m2 bedelinin kök raporda olduğu gibi 500,00-TL, imar uygulaması yapılması halinde %45 DOP kesintisi yapılmasının ardından imar parseli olarak m2 bedelinin 909,09-TL olabileceği kanaatinin bildirildiği görülmektedir.
Mahkemece hükme esas alınan bahse konu bilirkişi raporunda ve Bölge İdare Mahkemesi dairesince alınan ek bilirkişi raporunda dava tarihinden yaklaşık 23 yıl önce gerçekleşmiş satış emsal alınarak, gerçekleşmiş taşınmaz satış bedelleri dışında keşif tarihinde bölgede satışa arz edilmiş olan benzer özellikteki arsaların piyasa değerleri de değerlendirmeye alınarak m² birim fiyatı tespit edilmek suretiyle dava konusu taşınmazın değerinin belirlendiği görülmektedir.
Öte yandan, Mahkemece aldırılan 22/04/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmazın toplam yüzölçümünün 2.863,22 m2 olduğunun, dava konusu taşınmazın koordinatlı krokisinin mevcut imar planı ile çakıştırıldığında taşınmazın Devlet Demiryolları, yol ve park alanına isabet ettiğinin, Devlet Demiryolları alanına isabet eden kısmın 153,76 m2 olduğunun belirtildiği, taşınmaz bedelinin ise 2.863,22 m2 toplam alan üzerinden hesaplandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, anılan bilirkişi raporlarının hükme esas alınması mümkün olmadığından, İdare Mahkemesince; öncelikle dava konusu taşınmazın en son yürürlükte olan nazım ve uygulama imar planındaki güncel hali ile davacının söz konusu taşınmazla mülkiyet ilişkisinin devam edip etmediği tespit edilerek, sorumlu idare/idareler belirlenerek bilirkişilerden ek rapor alınmak veya gerekirse yeninden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, dava konusu taşınmaza yakın mesafede, aynı yapılaşma koşullarına sahip, eş değer özellikleri olan; mümkün olduğunca dava tarihine en yakın tarihli satışı gerçekleşmiş ve satış bedeli belirli olan taşınmazların seçilmesi suretiyle, taşınmazın dava tarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü, kıymetini etkileyecek bütün nitelik ve unsurları, her unsurun ayrı ayrı değeri, varsa vergi beyanı, varsa resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, taşınmazın mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri, özel amacı olmayan emsal (uyuşmazlığa konu taşınmazın çevresinin imar planındaki kullanım biçimi, yapılaşma koşulları ve konumları açısından benzer özellikleri olan taşınmazlar arasından seçilmeli, davaya konu taşınmaz kadastro parseli ise; emsal alınacak taşınmaz da kadastro parseli olmalı ya da emsal parsel imar parseli ise, emsal taşınmazda kesilen düzenleme ortaklık payı oranı ölçüsünde davaya konu taşınmaz bedeli düşülerek taşınmazın gerçek bedeli belirlenmeli) satışlara göre satış değeri, bedele etki eden tüm kanuni veriler, imar verileri, taşınmazın özgün nitelik ve kullanım şekli, değeri etkileyen hak ve yükümlülükleri, gayrimenkul üzerinde ayni ve şahsi irtifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetleri vb. bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçülerin belirlenmesi suretiyle taşınmaz bedelinin tespit edilerek uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, dava dosyasının Dairemizin E:2021/2911 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden; Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı husumetiyle karara bağlanan E:2021/2911 sayılı dosyada, imar planında "park" olarak planlanmasına rağmen uzun süredir kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlandığı ileri sürülen Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel (...ada, ...parsel) sayılı taşınmaz ile incelenmekte olan dosyadaki dava konusu Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmazın yakın mesafede oldukları, planlanan aynı park alanının kapsamında kaldıkları ve park alanının bir bütün teşkil ettiği imar planının incelenmesinden anlaşılmış olup, planlanan yatırımın yapılması sorumluluğunun Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, dolayısıyla davanın Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı husumetiyle görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, hukuki el atma nedeniyle açılan tam yargı davaları, adli yargıdaki fiili el atma nedeniyle açılan davalardan farklı olarak, 3194 ve 2942 sayılı Kanunlar kapsamında açılan davalar olduğundan, hükmedilecek yasal faizin; dava açma tarihi itibariyle talep edilen miktar için, dava tarihinden geçerli olmak üzere, ıslah edilen kısım için ıslah tarihi itibariyle hesaplanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulüne ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/02/2022 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar, iptal davaları; İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar da, tam yargı davaları olarak sayılmıştır.
İlgili idarelerin hareketsiz kalarak İmar Kanununda öngörülen sürede kamulaştırma yoluna gitmemek suretiyle taşınmaz sahibinin mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir şekilde kısıtlanması idari işlem ve eylem niteliğinde olup bu işlemin iptali ve bu işlem ve eylemden doğan zararın tazmini idari yargıda açılacak iptal ve tazminat davasının konusunu oluşturur.
Bir başka ifade ile, hukuki el koyma kavramı yerine, daha doğru bir tanımlama ile "taşınmazın kamulaştırılmaması" suretiyle tasarruf hakkının kısıtlanmasına ilişkin davalar, idari yargıda açılacak iptal ve tam yargı davasının konusudur. İmar Kanununun 10. maddesinde öngörülen 5 yıllık sürenin sonunda kamulaştırmama işlemi iptal davasının; idarenin hareketsiz kalması nedeniyle 5 yıllık sürenin bitiminden kamulaştırma tarihine ya da mülkiyetin idareye geçtiği tarihe kadar varsa uğranılan zararın tazmini ise idari yargıda açılan tazminat davasının konusudur. Ancak burada söz konusu olan, kişilerin mülkiyet hakları üzerinde süresi belli olmayan sınırlama şeklindeki idarenin işlem ve eyleminden doğan zararın tazmini olup mülkiyetin bedele çevrilmesi ise idari yargıda açılan tazminat davasının değil, adli yargıda açılacak bedel tespiti ve tescil davasının konusuna girer.
Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları, taşınmaz mülkiyetinin bedeli karşılığında kamuya aktarılması yoluyla mülkiyete yapılan fiili müdahaleyi sonlandırmayı hedeflemesiyle, sadece idarenin işlem ve eylemlerinden doğan zararın tazminini sağlayan, mülkiyete ilişkin herhangi bir sonuç doğurmayan idari yargıda açılan tam yargı davalarından farklılaşmaktadır. Mülkiyetin bedele çevrilmesi ise, idari eylem ve işlem nedeniyle doğan bir zarar niteliğinde olmadığından idari yargıda görülen tazminat davasının konusuna girmez.
El atmanın önlenmesi davası ile, mülkiyet hakkına yapılan fiili müdahalenin giderilmesi amaçlanmakta iken kamulaştırmama işlemine karşı açılan iptal davasında ise tam tersine idarenin kamulaştırma bedelini ödemek suretiyle taşınmaz mülkiyetini üzerine alması sağlanmaya çalışılmaktadır. İdarenin hukuka aykırı işleminin iptal edilmesi sonucunda kamulaştırma işlemi gerçekleştirileceğinden, kamulaştırma yükümü altında olan idare tarafından bedel tespiti ve tescil için açılacak dava ise iptal davasının dolayısı ile kamulaştırma işleminin sonucu ve tamamlayıcısıdır.
Buna göre, imar planında kamu alanında kalan taşınmazlar için süresinde kamulaştırma yapılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlanmış olduğu, bu nedenle mülkiyetin bedele dönüştürülmesi suretiyle tazminat verilmesi istemiyle açılan davalar, esasen idarenin kamulaştırmama ya da parselasyon yapmama yolundaki olumsuz idari işleminin iptali yoluyla taşınmaz bedelinin ödenmesine ilişkin davalardır. İdarenin taşınmazı kamulaştırmaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlanması durumunda, kişinin bu işlem nedeniyle taşınmazının değerini talep edebilmesi için öncelikle kamulaştırmama işleminin iptalini sağlaması, bunun yasal sonucu olarak da mülkiyetin bedele çevrilmesini talep etmesi gerekmektedir. Zira, imar planının uygulanması nedeniyle, mülkiyet hakkının kısıtlanıp kısıtlanmadığı, idarenin İmar Kanunundaki hükümlere uygun hareket edip etmediği ve kamulaştırma kanunu hükümleri uyarınca kamulaştırma işleminin tesisinin zorunlu olup olmadığı ve bu işlemin hangi idare yada idarelerce gerçekleştirileceğinin tespiti ancak bu konuda açılacak iptal davası ile açıklığa kavuşturulabilecektir. Bedel tespiti ve tescili ise ancak kamulaştırma işleminin gerekliliği ve kamulaştırmayı yapacak idarenin tespitinden sonra kamulaştırma sürecinin bir parçası, tamamlayıcısı niteliğindedir. Nitekim, Kamulaştırma Kanunundaki düzenleme de bu şekilde olup kamulaştırma işleminin uygulanması, gerçekleştirilmesi amacıyla açılan bedel tespit ve tescil davası idarenin taşınmaz mülkiyetini üzerine almasını temine yöneliktir.
3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat yönünden yapılacak değerlendirme sonrasında, tasarruf hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle idarenin kamulaştırmama işleminin iptaline karar verilmesi halinde, iptal hükmü gereği taşınmazın değerinin belirlenmesi ve taşınmaz malikine ödenmesi için kamulaştırma kanunundaki sürecin işletilerek idarenin işlem yapması, bu kapsamda asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması sonucunu da doğuracağından, iptal kararından sonra mülkiyetin bedele dönüştürülmesine ilişkin tazminat istemi hakkında ayrıca inceleme yapılarak karar verilmesine gerek yoktur. Bir başka ifade ile, iptal kararının uygulanması bağlamında idarece kamulaştırma kanununa göre gerekli işlemler başlatılacak olup, ihtiyaç duyulması halinde taşınmazın aynına ilişkin ve tescil sonucunu doğuracak olan bedele ilişkin uyuşmazlık iptal kararının sonucu olarak adli yargı yerinde çözümlenecektir.
Bu durumda taşınmazdaki mülkiyet hakkının imar planı nedeniyle süresi belirsiz zaman diliminde kısıtlanması halinde idari yargıda sadece kamulaştırmama işleminin hukuka uygunluğu incelenerek kısıtlılık durumunun mevcut olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılarak, kamulaştırma yapılmaması yolundaki olumsuz idari işlem hakkında karar verilmesi; mülkiyetin bedele dönüştürülmesi istemiyle tescil sonucunu doğuracak tazminat taleplerine yönelik ise, ortada idari yargı yetkisi kapsamında incelenecek bir tazminat davasının bulunmaması nedeniyle bu konuda karar verilmesine yer olmadığı şeklinde karar verilmesi gerektiği, somut olayda kamulaştırmaya ilişkin davalı idare işleminin hukuka uygunluğu incelenerek kısıtlılık durumunun mevcut olup olmadığı yönünde yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi, taşınmaz bedeline karşılık olarak tazminat istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, tazminat istemi yönünden işin esası hakkında inceleme yapılarak karar verilmesi nedeniyle Mahkeme kararının belirtilen kısmının bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyoruz.