DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2021/356 E. , 2021/2708 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2021/356
Karar No : 2021/2708
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Birliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Noter olan davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığının … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve … Bakanlığının … tarih ve … sayılı Olur'unun ve bu işlemlerin dayanağı olan 17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararıyla;
Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. Maddesinin İncelenmesi:
Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinde: “Noterlik mesleğinin uyulması zorunlu etik kurallarına uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanır.” hükmünün yer aldığı,
Noterlik Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca; noterlik bir kamu hizmeti olup, aynı Kanun'un 125. maddesinde, mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmayan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarının verileceğinin düzenlendiği, disiplin cezalarına ilişkin hukuki çerçeve çizilmek ile birlikte hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın uygulanacağının düzenlenmediği,
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun düzenlenmesini yönetmeliğe bıraktığı hususlar ile Kanun'un uygulanabilmesi için gerekli olan diğer konuları kapsayan; 13/07/1976 tarih ve 15645 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nde de disiplin cezaları yönünden hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın uygulanacağına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi, etik kurallara uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanacağını öngören bir düzenlemenin de bulunmadığı,
Bu durumda, ne Noterlik Kanunu'nda ne de Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nde noterlere uygulanacak olan disiplin cezaları yönünden hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın uygulanacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, alt (adsız) düzenleyici işlemle disiplin cezası verilmesini öngören dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık görülmediği,
Davacıya Uyarma Cezası Verilmesine İlişkin İşlemin İncelenmesi:
Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığının … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve … Bakanlığının … tarih ve … sayılı Olur'u ile davacıya uyarma cezası verildiği, Noterlik Mesleğinde Uyulması Gereken Zorunlu Etik Kurallar'ın hukuka aykırılığı yukarıda saptanmış olan 8. maddesine dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı idarelerden Adalet Bakanlığı tarafından, davacının, 31/12/2014 tarihinde noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği … Adliyesinde hâkim olarak görev yapan müşteki ... ile aralarında çıkan tartışmada, müştekiye hitaben “siz devletten para alıyorsunuz, beni bekletiyorsunuz. ”, "Egonuz daha tatmin olmadı mı? Ne kadar beklemem gerekecek?", kalem personeli hakkında "sizi korumaya çalıştığı için mi soruşturma açacaksınız..." ve "vicdanınızı rahatlatmak için dinlememi istiyorsunuz" şeklinde sözler söylemek suretiyle "Noterler; ... Yüksek yargı organları, mahkemeler, hakim ve Cumhuriyet savcıları, bakanlıklar, üst düzey yöneticiler, iş sahipleri, bürokratlar, mülki ve yerel yöneticiler ile resmi daireler ve tüm meslektaşlarıyla iletişim ve yazışmalarında notere yakışacak ciddiyet ve nezaket kuralları içinde davranmak zorundadırlar.” yönündeki Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesine aykırı davrandığı anlaşıldığından “uyarma” cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, davacıya ceza verilmesine dayanak teşkil eden maddenin, Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesi olduğu, Etik Kurallar'ın, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 166. Maddesinin 1.fıkrasının 5. bendine dayanılarak Türkiye Noterler Birliği tarafından çıkarılarak yürürlüğe konulduğu ve tüm noterlere duyurulduğu, dava konusu işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Türkiye Noterler Birliği tarafından, Noterlik Kanunu'nun 166/5. maddesi kapsamında uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etmenin taraflarına verilen kanuni bir görev olduğu, oluşturulan söz konusu meslek ve etik kuralların Birliğin en yüksek karar organı tarafından oybirliği ile kabul edilerek Genelge ile noterliklere duyurulduğu, Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca noterlik mesleğinin vakar ve onuruna aykırı hareketlerde bulunanlar hakkında 126. maddede yer alan disiplin cezalarının uygulanacağının açıkça hükme bağlandığı, bu kapsamda Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinde hukuka aykırı herhangi düzenlemenin yer almadığı, davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin de hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, bizzat görevinin başında ve göreviyle ilgili sorumluluklarını yerine getirmeye çalışırken gereksiz yere bekletilme ve ilgisizlikle karşılaşan bir kamu görevlisi olarak “mesleğin vakar ve onurunu“ korumaya çalıştığı, bunu yaparken de yaşadıklarının etkisi ile ifade özgürlüğü ve eleştiri sınırları içinde kalarak tepkisini ifade etmeye çalıştığı, mahkemelere, yargı mensuplarına bu zor görevi yerine getirmelerinden dolayı ve adaleti temsil ettikleri için saygı ve hürmetinin sonsuz olduğu, ancak temsil ettiği görevle ilgili hususlarda ve kişiliğine karşı saygı duyulmasını beklemenin de en temel hakkı olduğu, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerden Adalet Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı hakkında …. Noteri olarak görev yapmakta iken 31/12/2014 tarihinde noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği … Adliyesinde hâkim olarak görev yapan müşteki ... ile aralarında çıkan tartışmada, müştekiye hitaben “siz devletten para alıyorsunuz, beni bekletiyorsunuz. ”, "Egonuz daha tatmin olmadı mı? Ne kadar beklemem gerekecek?", kalem personeli hakkında "sizi korumaya çalıştığı için mi soruşturma açacaksınız..." ve "vicdanınızı rahatlatmak için dinlememi istiyorsunuz" şeklinde sözler söylemek suretiyle Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesine aykırı davrandığından bahisle 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi uyarınca “uyarma” cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesinde; "Meslekin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmıyan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki maddede yazılı disiplin cezaları verilir." hükmü, "Disiplin cezaları" başlıklı 126. maddesinde ise; "Noterler hakkında verilecek disiplin cezaları şunlardır.
A) Uyarma : Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazı ile bildirmektir.
B) Kınama : Notere, görevinde veya davranışında kusurlu sayıldığını yazı ile bildirmektir.
C) Para cezası : 250 liradan 5 000 liraya kadardır.
D) Geçici olarak işten çıkarma : Noteri sıfatı saklı kalmak şartiyle bir aydan altı aya kadar görevinden uzaklaştırmaktır.
E) Meslekten çıkarma: Bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmaktır." hükmüne yer verilmiş, 166. maddesinin 1. fıkrasının 5. bendinde, "uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etmek" Türkiye Noterler Birliğinin görevleri arasında sayılmıştır.
17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesinde; "Noterler; ... Yüksek yargı organları, mahkemeler, hakim ve Cumhuriyet savcıları, bakanlıklar, üst düzey yöneticiler, iş sahipleri, bürokratlar, mülki ve yerel yöneticiler ile resmi daireler ve tüm meslektaşlarıyla iletişim ve yazışmalarında notere yakışacak ciddiyet ve nezaket kuralları içinde davranmak zorundadırlar.” hükmü, 8. maddesinde; "Noterlik mesleğinin uyulması zorunlu etik kurallarına uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanır." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Daire kararının, Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptaline ilişkin kısmı yönünden;
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın düzenleyici işlemin iptaline ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının, davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmı yönünden ise;
Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinden, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca, mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 126. maddede yazılı disiplin cezalarının verilebileceği açık olup, salt noterlik mesleğinin uyulması zorunlu etik kurallarına uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanacağına yönelik dava konusu Etik Kurallar'ın 8. maddesi hükmünün yürürlüğe konulmasının noterlere 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesi uyarınca mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunma fiili kapsamında disiplin cezası uygulanmasına engel olmadığı, diğer bir anlatımla dava konusu düzenleyici işlemle getirilen kural yürürlükte olmasa dahi idarece belirlenen etik kurallara uyulmaması halinde 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesi kapsamında disiplin cezası uygulanabileceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesine aykırı davrandığından bahisle 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi uyarınca uyarma cezasıyla cezalandırıldığı, fiilinin, mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunma fiili kapsamında değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, dava konusu Etik Kurallar'ın 8. maddesinden bağımsız olarak davacının disiplin soruşturmasına konu fiilinin esasının incelenmesi suretiyle söz konusu fiilin 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesi uyarınca mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler kapsamında olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, davacıya isnat edilen fiilin esasına yönelik değerlendirme yapılmaksızın, Noterlik Mesleğinde Uyulması Gereken Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin hukuka aykırı olduğunun saptanmış olması nedeniyle bu maddeye dayalı olarak tesis edilen davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline yönelik temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 14/10/2020 tarih ve E:2017/1815, K:2020/4342 sayılı kararının Noterlik Mesleğinde Uyulması Gereken Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, davacının uyarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 01/12/2021 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Noter olan davacıya uyarma cezası verilmesine ilişkin Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu Başkanlığının … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ve Adalet Bakanlığının … tarih ve … sayılı Olur'unun ve bu işlemlerin dayanağı olan Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesinde; "Meslekin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmıyan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki maddede yazılı disiplin cezaları verilir." hükmü, "Disiplin cezaları" başlıklı 126. maddesinde ise; "Noterler hakkında verilecek disiplin cezaları şunlardır. A) Uyarma : Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazı ile bildirmektir..." hükmüne yer verilmiş, 166. maddesinin 1. fıkrasının 5. bendinde, "uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etmek" Türkiye Noterler Birliğinin görevleri arasında sayılmıştır.
17/12/2008 tarihinde yürürlüğe giren Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesinde; "Noterler; ... Yüksek yargı organları, mahkemeler, hakim ve Cumhuriyet savcıları, bakanlıklar, üst düzey yöneticiler, iş sahipleri, bürokratlar, mülki ve yerel yöneticiler ile resmi daireler ve tüm meslektaşlarıyla iletişim ve yazışmalarında notere yakışacak ciddiyet ve nezaket kuralları içinde davranmak zorundadırlar.” hükmü, 8. maddesinde; "Noterlik mesleğinin uyulması zorunlu etik kurallarına uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanır." hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlıkta, davacının Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6-17. maddesine aykırı davrandığından bahisle 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendi uyarınca “uyarma” cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesi uyarınca ceza verilmediği anlaşılmaktadır.
Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesinin, açıkça disiplin cezası verme ve cezaya konu fiili değerlendirme yetkisini verdiği, Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin de, doğrudan bir yaptırım içermeyip 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesine atıfta bulunarak anılan maddenin uygulanmasına yönelik hüküm içerdiği, bu nedenle disiplin cezası bakımından belirleyici bir madde olmadığı, noterlerin uymak zorunda oldukları etik kurallara aykırı fiillerinin, bu kurallara uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanacağına yönelik herhangi bir hükmün mevcut olup olmadığı dikkate alınmaksızın, 1512 sayılı Kanun'un 125. maddesi uyarınca mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler kapsamında kalıp kalmadığı yönünde değerlendirme yapılarak disiplin cezası verilebileceği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, disiplin cezası verilmesine yönelik belirleyici bir hüküm içermediği anlaşılan Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, temyize konu kararın düzenleyici işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği oyuyla, karara bu kısım yönünden katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Temyize konu kararın, Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 8. maddesinin iptaline ilişkin kısmının incelenmesinden;
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 166. maddesinin 1. fıkrasının 5. bendinde, "uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etmek" Türkiye Noterler Birliğinin görevleri arasında sayılmış, anılan hükme dayanılarak hazırlanan ve 17/12/2008 tarihinde yürürlüğe konulan Noterlik Mesleğinde Uyulması Zorunlu Etik Kurallar'ın 6. maddesi ile, uyulması zorunlu meslek kuralları düzenlenmiş, 8. maddesinde de; “Noterlik mesleğinin uyulması zorunlu etik kurallarına uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 1512 sayılı Kanun'un 166. maddesinin 1. fıkrasının 5. bendi ile davalı Türkiye Noterler Birliğine sadece uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etme görevi verilmiş olmasına rağmen, Etik Kurallar'ın 8. maddesinde, belirlenen kurallara aykırı davranılması halinde kişilere disiplin cezası verileceğine yönelik hükme yer verilerek kanunen verilen yetkinin aşıldığı anlaşıldığından, dava konusu Etik Kurallar'ın 8. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, temyize konu kararın düzenleyici işlemin iptaline ilişkin kısmının bu gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyorum.
KARŞI OY
XXX- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın bireysel işlemlerin iptaline ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalı idarelerin bireysel işlemler yönünden temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın bu kısmının onanması gerektiği oyuyla, karara bu kısım yönünden katılmıyoruz.