T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/357
Karar No:2022/4359
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediyesi Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kayseri ili, Talas ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve mülkiyeti … Belediyesi'ne ait olan "…" vasıflı taşınmazın 30/09/2020 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ve davacı üzerinde bırakılan kiralama ihalesinin ita amirince onaylanmayarak iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; İhale Şartnamesi'nde, ihalenin muhammen bedelinin 1.100,00-TL olarak belirlendiği, istekli olarak katılan davacı tarafından öncelikle 1.150,00-TL, akabinde 1.200,00-TL, en son 1.300,00-TL teklif sunulduğu ve ihalenin davacı üzerinde bırakıldığı, ancak teklif edilen bedelin hadde layık olmadığından bahisle ihalenın onay makamı tarafından iptal edildiği, bu durumda, kiralama ihalesine konu yerin muhammen bedelin üzerinde bir bedelle ihale edildiği, muhammen bedelin ihale edilebilecek bedeli gösterdiği, verilen teklifin ise belirlenen sınırın (haddin) üzerinde olduğu, davalı idare tarafından da dava konusu taşınmazın daha yüksek bir bedelle ihale edilebileceğini gösteren somut bir bilgi veya belgenin ortaya konulamadığı anlaşıldığından, davacı tarafından usûlüne uygun ve muhammen bedelin üzerinde sunulan teklifin hadde layık olmadığından bahisle ihalenin iptaline yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile ita amirine ihaleyi onaylamama yetkisi verildiği, ihalenin iptal edilmesinin kamu yararına uygun olduğu, nitekim 09/12/2020 tarihinde yapılan ikinci ihale ile aynı taşınmazın 3.000,00-TL yıllık bedelle toplam üç yıllığına kiraya verildiği, her iki ihale bedeli arasındaki fark dikkate alındığında ita amirinin yetkisini kamu yararına uygun şekilde kullandığının sabit olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kayseri ili, Talas ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve mülkiyeti davalı idareye ait olan "…" vasıflı taşınmazın kiralanması amacıyla 30/09/2020 tarihinde 2886 sayılı Kanun uyarınca açık teklif usûlü ile yapılan ihaleye davacının tek istekli olarak katıldığı, İhale Şartnamesi'nde ihale konusu yerin yıllık kira bedelinin 1.100,00-TL olarak belirlendiği, davacının kiralama için en son 1.300,00-TL teklif sunduğu, ihaleye teklif sunan başka bir isteklinin olmadığı ve Talas Belediye Encümeni kararı ile ihalenin davacı üzerinde bırakıldığı, ihale kararının Belediye Başkanlığı makamına sunulmasına karar verildiği, Talas Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile teklifin hadde layık olmadığı gerekçesiyle yapılan ihalenin iptal edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."; 31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır." kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile, itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle itâ âmirinin yerindelik denetimi yaparak idarenin menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir. Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur. Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere itâ âmirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır.
Bu itibarla, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan itâ âmiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile itâ âmirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile itâ âmirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması hâlinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, itâ âmirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, ihaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi hâlinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir..
İdare, 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirmek zorundadır. Bu kapsamda, yeterli rekabetin sağlanamaması hâlinde ihalenin ana amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Bir kamu malının satışından mümkün olduğunca en yüksek gelir elde edilmesi kamunun yararına olacağından, taşınmazın daha yüksek bir fiyatla satılabileceğinin anlaşılması hâlinde, itâ âmirince ihalenin iptal edilmesi yolunda takdir yetkisi kullanılarak ihalenin iptaline karar verilebilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, 30/09/2020 tarihinde gerçekleşen ihalede uyuşmazlık konusu taşınmaz için belirlenen muhammen bedelin 1.100,00-TL olduğu, ihaleye davacının tek başına katıldığı, davacının kiralama için en son 1.300,00-TL teklif sunduğu, ihaleye teklif sunan başka bir isteklinin olmadığı ve Talas Belediye Encümeni kararı ile ihalenin davacı uhdesinde bırakıldığı, ancak ita amirince, ihale bedeli hadde layık görülmediğinden ihalenin onaylanmayarak iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, belediye başkanının takdir yetkisini kamu yararı dışındaki gerekçelerle kullandığı yönünde dosyada herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadığı göz önüne alındığında, muhammen bedele yakın bir bedelle sonuçlanan ihalede yerindelik denetimi yapan belediye başkanının taşınmazın daha yüksek bedelle kiralanabileceği gerekçesiyle uyuşmazlık konusu ihaleyi iptal etmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, uyuşmazlık konusu ihalenin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yönündeki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. …-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın davalı idareye iadesine,
7. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 23/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.