T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3630
Karar No : 2022/6385
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 05/04/2021 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "V. Grup Madenlerin 2020 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatı'' başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerekirken davalı idarece diaspor kristalininden faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilen ürünlerin fiyatları esas alınarak Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının belirlendiği, benzer işletmelerde tüvenan olarak satılan cevherin ocak başı satış fiyatını tespit etmek için pazar araştırması yapılması gerektiği, diaspor kristalinin fiyatı arz ve talebe göre değişkenlik gösterdiğinden net bir piyasa değerinin olmadığı, cevherin mevcut piyasasının internet benzeri medya araçları vasıtasıyla araştırılmasının hatalı olduğu, 16.000,00 TL olarak ilan edilen fiyatın tüvenan cevherin gerçek değerinin çok üstünde olduğu, davalı idarece yalnızca yüksek meblağlı satış faturalarının değerlendirmeye alındığı, belirlenen miktarın fahiş ve hakkaniyete aykırı olduğu, herhangi bir teknik, bilimsel ve ekonomik kritere dayanmadığı iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Diaspor kristalinin, koleksiyon amaçlı kristaller, kabaşon kesim için uygun olan kristaller, faset kesim için uygun olan kristaller şeklinde piyasada satıldığı, 2016 yılından itibaren ocak başı satış fiyatı belirlenen diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının; ruhsat sahibi olan davacının beyanları, davacı tarafından bizzat satışı yapılan diaspor kristallerine ait faturalar, piyasanın genel durumu ve Milas Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasındaki veriler esas alınarak tespit ve ilan edildiği, yapılan bu tespitin teyidi amacıyla da bilgi amaçlı çeşitli internet sitelerinden ham olarak satılan diaspor kristali satış fiyatlarının da incelendiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava; Muğla ili, Milas ilçesi sınırlarında diaspor kristali üretmeye yönelik ruhsat sahibi olan davacı tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 05/04/2021 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "V. Grup Madenler 2020 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları'' başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; devlet hakkı; maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmış, aynı Kanun'un 7174 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükte olan "Devlet hakkı ve il özel idare payı" başlıklı 14. maddesinde; "(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır." düzenlemesi yer almıştır.
Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan madenlerin aranması ve işletilmesinin gerçek ve tüzel kişilere devredilmesi durumunda alınan devlet hakkının, vergi benzeri olmakla birlikte vergiden ayrışan yönleri de bulunan bir mali yükümlülük olarak maden çıkarımı ile sağlanan gelir üzerinden alındığı; devlet hakkı ile sağlanan gelirin genel bütçeye, il özel idarelerine, köylere hizmet götürme birliklerine aktarıldığı, bu gelirlerin bir kısmının kırsalda ve altyapı yatırımlarında kullanıldığı, öte yandan bizzat satışı gerçekleştirilen tüvenan diaspor kristalinin birim fiyatının 16.107,90 TL/Kg ile 4.000,00 USD/Kg arasında değiştiği, diaspor kristalinin devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının, ruhsat sahibi olan davacının kendi beyanları, diaspor madeni için bilgi amaçlı çeşitli internet sitelerinden edinilen satış fiyatları ve davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınarak tespit ve ilan edildiği, davacı her ne kadar idarece ilan edilen 16.000,00 TL/kg fiyatın fahiş olduğunu, tüvenan madenin fiyatı olamayacağını, ancak nihai ürün fiyatı olabileceğini iddia etmekte ise de dosyada mevcut daha önceki yıllarda davacı tarafından düzenlenmiş satış faturaları incelendiğinde, idarece belirlenen ocak başı satış fiyatının, davacının fiilen satış yaptığı tüvenan fiyatından daha düşük olduğu, kaldı ki davalı idarece anılan maden için 2019 yılı için belirlenen ocak başı satış fiyatının dahi bu fiyattan daha fazla olduğu anlaşıldığından, hukuka uygun olarak tespit edilen ocak başı satış fiyatının iptali istemiyle açılan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Dava, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 05/04/2021 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "V. Grup Madenlerin 2020 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatı'' başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; devlet hakkı; maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Devlet hakkı" başlıklı 14. maddesinde ise, "(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ruhsat sahipleri tarafından Devlet haklarının beyanında kullanılan ocak başı satış fiyatı, Genel Müdürlükçe ilan edilen ocak başı satış fiyatından daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde madenin devlet hakkına emsal olan ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Davacı tarafından; diaspor kristallerine ilişkin 2018 yılı ocak başı satış fiyatının 28.980,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Dairemizin E:2019/5303 sayılı dosyasında açılan davada verilen 06/10/2022 tarihli ve K:2022/5436 sayılı kararla; diaspor kristalinin devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerekirken, diaspor kristalinden faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilecek olan ürünlerin fiyatları esas alınmak suretiyle devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatı tespit edildiğinden işlemde şekil yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği; diaspor kristallerine ilişkin 2019 yılı ocak başı satış fiyatının 16.330,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Dairemizin E:2020/3369 sayılı dosyasında açılan davada ise, Dairemizce verilen 13/10/2022 tarihli ve K:2022/5609 sayılı kararla; davalı idarece, diaspor kristallerinin 2019 yılı ocak başı satış fiyatının davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınmak suretiyle "tüvenan" olarak tespit ve ilan edildiği anlaşıldığından işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Davacı her ne kadar idarece ilan edilen 16.000,00 TL/Kg fiyatın fahiş olduğunu, tüvenan madenin fiyatı olamayacağını, ancak nihai ürün fiyatı olabileceğini iddia etmekte ise de, davacı tarafından düzenlenen ve "ham taş" olarak satışı yapılan diaspor kristallerine ait dosyada mevcut daha önceki yıllarda düzenlenmiş satış faturaları incelendiğinde, idarece belirlenen ocak başı satış fiyatının, davacının fiilen satış yaptığı tüvenan madenin fiyat ortalamasından daha düşük olduğu; kaldı ki davalı idarece diaspor kristallerine ilişkin 2019 yılı için belirlenen ocak başı satış fiyatının (16.330,00 TL/Kg) dahi 2020 yılı için belirlenen dava konusu ocak başı satış fiyatından (16.000,00 TL/Kg) daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacı tarafından iddialarını ispatlayacak bilgi ve belgelerin de dosyaya sunulmadığı dikkate alındığında; davalı idarece, diaspor kristallerinin 2020 yılı ocak başı satış fiyatının 16.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.