Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2021/369 E. , 2021/1982 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/369
Karar No:2021/1982
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kütahya ili, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselde kayıtlı mülkiyeti Hazineye ait taşınmaz üzerinde bulunan 20 daireli Maliye lojmanlarının Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 03/07/2020 tarih ve E.137479 sayılı yazısı doğrultusunda satışı kapsamında 17/08/2020 tarihinde yapılarak ita amirince onaylanan ihalesi sonucunda … Blok ... Kat … nolu dairenin ihalesi üzerinde kalan davacı tarafından, söz konusu ihalenin ita amirince iptal edilmesine ilişkin Kütahya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı yazısıyla bildirilen … tarih ve … sayılı işleminin davacı üzerinde kalan taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihale konusu taşınmazların depreme dayanıklı olmadığı, güçlendirme çalışması yapılmasının da mümkün olmadığı ve yıkımının yapılmasının uygun olacağı hususlarının daha önce idarece yaptırılan incelemeler sonucunda tespit edilmesine rağmen, taşınmazların niteliğini esaslı bir şekilde etkileyen söz konusu hususa ihaleye ilişkin ilanda yer verilmediği ve bu durumun ihaleye ilişkin ilanı geçersiz kılacağı, işte ivedilik ve ihalede Devletin yararı bulunduğuna ilişkin herhangi bir değerlendirme ve görüşün de bulunmadığı, ayrıca davacının dava konusu taşınmazda fiilen oturmamasına rağmen öncelik hakkının tanındığı dikkate alındığında, olayda kesinleşen ihalenin sonradan iptal edilmesine ilişkin yetkinin keyfi şekilde ve hukuka aykırı olarak kullanıldığı ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiği şeklinde bir sonuca ulaşılamayacağından, ihalede açıklık ve kamu yararı gözetilerek, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun tanıdığı yetki çerçevesinde tesis edilen ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, “Kanun önünde eşitlik ilkesi’’ne aykırı karar verildiği, ihale ilanında binanın depreme dayanıklı olmadığının belirtilmesinin zorunlu bir husus olmadığı, binanın depremsellik özelliğinin ihaleye onay veren Milli Emlak Genel Müdürlüğü, ihaleyi gerçekleştiren Kütahya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü, 2018 yılından bu yana lojmanda oturan kendisi ve ihaleye iştirak edenlerce de bilindiği, kamu konutlarının satışı hakkındaki yasal düzenlemenin gerekçelerinin ve çıkış amacının Mahkemece değerlendirilmediği, ihale işlemlerinde 2886 sayılı Kanun'un 31. ve 32. maddelerinde belirtilen sürelerin ihlâl edildiği, bu hususun dikkate alınmadığı, Çevre ve Şehircilik uzmanı tarafından söz konusu ihale işlemlerinin incelenmesi sonrasında tanzim edilen raporda, ihale aşamasında ve sonrasında yapılan işlemlerde herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığının belirtildiği, Valiliğe yapılan şikâyetlerin ihale üzerinde kalan şahıslar yönünden olması, şikâyetlerin birçoğunun asılsız olduğunun anlaşılması ve Valiliğe verilen dilekçelerin dava ile hiçbir ilgisi olmadığı hâlde, kararda ön plana çıkartılmak suretiyle karara tesir edilmeye çalışılmasının anlaşılamadığı, ihalede ivedilik ve kamu yararının olduğu, dava konusu lojmanda fiilen oturulmasına rağmen, Mahkeme kararında dava konusu taşınmazda fiilen oturulmaması nedeniyle öncelikli alım hakkının olmadığı değerlendirmesinin hatalı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Maliye lojmanları ile ilgili yapılan depremsellik araştırmalarında binanın depreme dayanıklı olmadığı, güçlendirme çalışmasının yapılmasının mümkün olmadığı ve yıkımının gerektiği hususlarının hem Çevre ve Şehircilik Uzmanının inceleme raporunda hem de … Mühendislik İhracat İthalat Yapı Restorasyon San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 2013 tarihinde düzenlenen inceleme raporunda belirtildiği, taşınmazın niteliğini ciddi şekilde etkileyen hususların ihale ilanında belirtilmemesinin kişilerin ihaleye katılıp katılmama yönündeki iradelerini etkileyeceği, ayrıca herkesçe binanın dayanıklılık durumunun biliniyor olduğu kabul edilerek işlem tesis edilmesinin idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı, diğer kamu lojmanları ile ilgili riskli yapı olduğuna dair herhangi bir bilgi ya da belge mevcut olmadığı, bu lojmanların satış işlemlerinin gerçekleştirilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu, eşitlik ilkesinin ihlâl edilmediği, ihaleye katılan isteklilere herhangi bir tebligat yapılmadığından ve fiilen teslim de söz konusu olmadığından kazanılmış bir haktan söz etmenin mümkün olmadığı, 2886 sayılı Kanun'un ita amirine ihaleyi onaylama yetkisi verdiği gibi ihaleyi iptal edebilme konusunda da takdir yetkisi tanıdığı, dava konusu işlemin kamu yararı ve kamu menfaati göz önünde bulundurularak gerçekleştirildiği, Valiliğe sunulan şikâyet dilekçeleri üzerine Kütahya Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğü'nün 02/09/2020 tarih ve E.7188 sayılı inceleme emriyle, ihalede olması gereken açıklık ve rekabet ilkelerinin ihlâl edildiği ile ilgili kuvvetli şüpheler oluşturması nedeniyle konunun hukuken incelenmesi amacıyla ihale sürecinin Valilik talimatıyla durdurulduğu, Valiliğe verilmiş olan şikâyet dilekçelerinin Mahkeme tarafından incelenip işleme alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının ön alım hakkının bulunmadığına dair gerekçenin Mahkeme kararına sehven yazıldığı, davacının bu hakka sahip olacağına herhangi bir itirazlarının olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 03/07/2020 tarih ve E.137479 sayılı yazısı uyarınca Kütahya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün 27/07/2020 tarih ve 15478 sayılı kararı ile, dava konusu taşınmazın 130.000,00-TL tahmin edilen bedelle 17/08/2020 Pazartesi günü saat 11:40'da 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile satışına karar verilmiştir.
Anılan ihaleye ilişkin ilan, … Gazetesi'nde 04/08/2020 ve 06/08/2020 tarihlerinde yayımlanmış, dava konusu taşınmazın 17/08/2020 tarihinde yapılan ihalesine sadece 4706 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 11. fıkrası uyarınca öncelikli alım hakkına sahip olan davacı katılmıştır.
İhale Komisyonu'nun 17/08/2020 tarih ve 17487 sayılı kararıyla, davacının teklif etmiş olduğu 130.500,00-TL bedel, 2886 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre uygun bedel kabul edilerek ihalenin davacı üzerinde kalmasına ve kararın ita amirinin onayına sunulmasına karar verilmiş, ita amirince anılan ihale komisyonu kararı 19/08/2020 tarihinde onaylanmıştır.
Kütahya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün 19/08/2020 tarih ve 17519 sayılı yazısı ile, yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ön alım hakkını kullanarak satış bedelinin peşin veya taksitle ödenmek istenmesi hâlinde peşinat tutarı ödenerek taksitli satış sözleşmesinin imzalanması gerektiği, aksi takdirde 2886 sayılı Kanun'un 54. ve 84. maddeleri uyarınca ihalenin iptal edilerek geçici teminatın gelir kaydedileceği ve hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verileceğine karar verilmiştir.
Anılan ihalenin ita amirince onaylanarak kesinleşmesinden sonra, ihalelerde birtakım usulsüzlükler yapıldığı, defterdar ve milli emlak müdürü tarafından dışarıdan ihaleye katılmak isteyenlerin engellendiği, fiilen lojmanda oturmayan kişilere öncelik hakkı tanındığına ilişkin Kütahya Valiliği'ne 3 adet şikâyet dilekçesi sunulmuş; bunun üzerine Kütahya Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğü'nün 02/09/2020 tarih ve E.7188 sayılı inceleme emriyle, Valiliğe sunulan şikâyet dilekçelerinde, 17/08/2020 tarihinde yapılan lojman satış ihalesi öncesinde müdürlerin oturduğu lojmanların satış ihalesine girmek isteyenlerin ''Oraya giremezsin, orada defterdar oturuyor, şurada müdür oturuyor'' şeklinde engellendiği, bu nedenle satış fiyatının düşük kaldığı, ancak diğer kamu görevlilerinin oturduğu lojmanların satış ihalesinde katılım olduğu için rekabet sebebiyle fiyatların yükseldiği, ayrıca maliyeye tahsisli boş lojmanların oturmadıkları hâlde defterdarın şoförüne, sekreterine ve personel müdürüne tahsis edildiği, ihale sonucunda bu 3 lojmanın belirtilen kişilere, bir lojmanın defterdara, kalanların da müteahhit ve diğer sivil vatandaşlara satılmış olduğunun belirtildiği; buna göre maliye lojmanlarının 17/08/2020 tarihinde yapılan satış ihalesi ile ilgili olarak belirtilen iddiaların araştırılması, gerekiyorsa 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun disiplin hükümlerine göre soruşturma yapılması için, Vali Yardımcısı …'nün araştırmacı, gerekirse disiplin soruşturmacısı olarak görevlendirilmesine karar verildiği görülmüştür.
Kütahya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün 02/09/2020 tarih ve E.18512 sayılı yazısında, gerek söz konusu şikâyetlerin Valilikte inceleme konusu olması ve gerekse bahse taşınmazın hizmet binası ve lojman yapılması amaçlı tahsise konu edildiğinden durumun Makamlarınca incelenerek ihalelerin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmayacağı veya ihalelerin iptal edilip edilmeyeceği hususlarında yapılacak işlemlerin bildirilmesi istenilmiştir.
Bu yazıya cevaben Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 24/09/2020 tarih ve E.201422 sayılı yazısında, konuya ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Uzmanı … tarafından düzenlenen inceleme raporunun bir örneği gönderilmiştir.
23/09/2020 tarih ve 2020/5 sayılı inceleme raporunda özetle, 20 adet maliye lojmanının yer aldığı binanın depreme dayanıklı olmaması ve güçlendirme çalışması yapılmasının da mümkün olmaması ve yıkımının gerekmesinin, taşınmazın niteliğini çok ciddi bir şekilde etkileyen hususlar olduğu, taşınmazın niteliğini etkileyen bu kritik durumlara ilanda ve şartnamede yer verilmemesinin kişilerin ihaleye katılıp katılmama yönündeki kararlarını ciddi şekilde etkileyeceği, ayrıca ihale üzerinde kalan kişilere taşınmaz devri yapılması hâlinde ve bu kişilerin durumu sonradan öğrenmeleri üzerine idarenin önemli davalarla ve tazminat yükümlülükleriyle karşı karşıya kalabileceği, binaların herhangi bir sebeple yıkılması hâlinde de telafisi mümkün olmayan can ve mal kayıpları oluşabileceği, yine idarenin ve ilgili memurların dava ve tazminat ödeme yükümlülükleriyle karşılaşabileceği, bu riskler karşısında taşınmazların niteliğini etkileyen binanın depreme dayanıklı olmaması ve güçlendirme çalışması yapılmasının da mümkün olmaması ve yıkımının gerekmesi hususlarının ilanda yer almaması nedeniyle Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 22. maddesinin 2. fıkrası gereğince ihalenin iptal edilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.
Anılan inceleme raporunun Kütahya Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'ne gönderilmesi üzerine, ita amirince onaylanan … Mahallesi … ada … parsel numaralı taşınmazda davacıya ihale edilen taşınmazın da bulunduğu Maliye lojmanlarının satış ihaleleri için alınan 20 adet ihale komisyonu kararlarının … tarih ve … sayılı kararla iptal edilmesine ve yeniden ihaleye çıkılıp çıkılmayacağı hususunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğüne sorulmasına karar verilmiştir.
Bu kararın davacıya bildirilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.
Ayrıca, Dairemizin 04/03/2021 tarihli ara kararı ile, "uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için davalı idareden; 1-Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün E.18512 sayılı yazısında, 17/08/2020 tarihinde ihalesi gerçekleştirilen maliye lojmanları hakkında Valiliğe yapılan şikâyetlerin inceleme konusu yapıldığı belirtildiğinden, bu şikâyetler hakkında hangi işlemlerin yapıldığı, yapılan işlemler neticesinde gelinen son aşamanın sorulmasına, ayrıca söz konusu şikâyetleri içeren dilekçelerin gönderilerek, bu hususlara ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin istenilmesine, 2-Yine, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün anılan yazısında, maliye lojmanları binasının konumu dikkate alındığında ana caddeye cepheli olduğu, sağ ve sol yanında boş hazine parsellerinin olduğu, bu nedenle tevhid edilme yönünden bahse konu parselin diğer iki parsel açısından önem arz ettiğinin belirtildiği ve taşınmazın tahsise konu edildiğine yer verildiği görüldüğünden, bu hususa ilişkin olarak bir karar alınıp alınmadığının sorulmasına, buna ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin istenilmesine, 3-Dava konusu kamu konutunun da içinde bulunduğu Maliye lojmanları ile aynı sokak ve caddede bulunan, aynı dönemde satışa çıkartılan ve söz konusu binanın yıkılmasının uygun olacağına yönelik 2012 tarihli … Mühendislik İhracat İthalat Yapı Restorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanan rapor veya bu rapora benzer bir rapor olduğu hâlde ihale yoluyla satışı gerçekleştirilerek ihalesi iptal edilmeyen başka bir lojman ihalesi bulunup bulunmadığının sorulmasına, bu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı örneğinin gönderilmesinin istenilmesine" karar verilmiştir.
Davalı idarece ara kararı verilen cevapta, 1. hususa ilişkin olarak, Valiliğe yapılan şikâyet sonucunda ilgililer hakkında idari soruşturma açıldığı ve birtakım cezalar verilmesinin uygun görüldüğü belirtilerek, bu soruşturmaya ilişkin belgelerin gönderildiği; 2. hususa ilişkin olarak, 07/01/2021 tarih ve 27114 sayılı Kütahya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce Kütahya Defterdarlığı'na gönderilen yazıya henüz cevap gönderilmediği; 3. hususa ilişkin olarak, diğer kurum lojmanları ile ilgili herhangi bir depreme dayanıklılık testi yapılmadığı, dolayısıyla riskli olduğuna dair herhangi bir bilimsel bilgi, belge ya da veri bulunmayan lojmanların satışının yapılmasında herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 4. maddesine 7061 sayılı Kanun'un 58. maddesi ile eklenen beşinci fıkrasında, "Savunma, güvenlik, adalet ve istihbarat hizmetlerini yürüten personel tarafından kullanılanlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, döner sermayelerin, fonların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu idarelerinin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müesseselerinin ve sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar ve şirketlerin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan kamu konutları ekonomiye kazandırılır. Buna ilişkin her türlü iş ve işlemin yürütülmesinde mahalli idarelere ait konutlar için ilgili idareler, diğerleri için Bakanlık yetkilidir."; yedinci fıkrasında, "Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutları bağımsız bölümler hâlinde, üzerinde kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmamış kamu konutu bulunan taşınmazlar ise üzerindeki yapılarla birlikte bir bütün olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda yer alan hükümler çerçevesinde ihale yoluyla satılır. Taşınmazların satışından elde edilen gelirler, genel bütçeli idarelerde ilgili idarenin merkez muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve özel gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen bu tutar karşılığında idarenin yatırım bütçesine öncelikle personelinin konut ihtiyacını karşılamak amacıyla ödenek kaydetmeye Hazine ve Maliye Bakanı yetkilidir. Özel bütçeli idarelerde bu gelirler muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve bütçelerine gelir olarak kaydedilir. İdareler bu gelirleri öncelikle personelinin konut ihtiyacını karşılamak amacıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ödenek eklemek suretiyle kullanır. Diğer kamu idarelerinde ise, elde edilen gelirler kendi mevzuatına göre muhasebe birimi hesaplarına aktarılarak bütçelerine gelir olarak kaydedilir ve ilgili mevzuatına göre öncelikle personelinin konut ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılır. Değerlendirme işlemleri sırasında taşınmazlar için yapılan masraflar aktarılacak gelirlerden düşülür."; sekizinci fıkrasında, "İhale yapıldığı tarihte görev, sıra ve hizmet tahsisli ve kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutlarında oturanlar, ikamet ettikleri kamu konutunu öncelikli olarak satın alma hakkına sahiptirler. İhale bedeli öncelikli alım hakkı sahibi tarafından peşin veya taksitli olarak ödenebilir, peşin olarak ödenmesi hâlinde yüzde on indirim uygulanır."; dokuzuncu fıkrasında, "Yapılan ihale sonucunda oluşan ihale bedeli, öncelikli satın alma hakkı bulunanlara tebliğ edilir. Öncelikli alım hakkı sahibinin, içerisinde oturduğu kamu konutunu bu bedeli üzerinden satın almak istemesi ve tebligattan itibaren onbeş gün içerisinde ihale bedelini peşin ödemesi veya peşinatı ödeyerek taksitli satış sözleşmesi düzenlemesi hâlinde bu durum, en yüksek teklif veren istekliye bildirilir. Ancak, öncelikli satın alma hakkı sahibinin aynı süre içerisinde kamu konutunu satın almak istemediğini bildirmesi, bu süre içerisinde herhangi bir bildirimde bulunmaması ya da yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde, en yüksek teklif veren istekliye tebligat gönderilerek ihale bedelini peşin veya taksitle ödemesi gerektiği bildirilir. Bu durumda kamu konutunda oturana tebligat yapılarak konutu iki ay içerisinde tahliye etmesi istenir ve konutun tahliyesi sağlanır." kuralları yer almaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun ''İlkeler'' başlıklı 2. maddesinde, ''Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.'; ''İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi'' başlıklı 31. maddesinde, ''İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır.'' kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare, 2886 sayılı Kanun'a göre yapılan ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirmek zorundadır. Anılan Kanun'un 31. maddesi ile, itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle itâ âmirinin yerindelik denetimi yaparak Hazine menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir. Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur. Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, idare menfaatini kollamak üzere itâ âmirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır.
Bu itibarla, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan itâ âmiri tarafından bu konuda alınan idarî kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. İhaleyi onaylamama işleminin idarî davaya konu edilmesi hâlinde gerek davalı idarenin mahkemeye yaptığı açıklamalar ve sunduğu belgeler gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir...
Bu çerçevede, Kanun'da yer alan usul ve esaslara aykırılığın, ihalenin itâ âmiri tarafından onaylandıktan sonraki bir aşamada tespit edilmesi hâlinde de, idarenin yetkili makamı tarafından ihalenin iptaline karar verilebileceği açıktır.
Dairemizin 04/03/2021 tarihli ara kararı üzerine, 17/08/2020 tarihinde ihalesi gerçekleştirilen maliye lojmanları hakkında Valiliğe yapılan şikâyetlere ilişkin olarak 26/12/2020 tarihli Vali Yardımcısı ... tarafından hazırlanan İnceleme-Araştırma Raporu gönderilmiş olup; anılan rapor incelendiğinde, Maliye lojmanlarının 17/08/2020 tarihinde yapılan satış ihalesi kapsamında aynı zamanda lojmanlarda ikamet eden bazı idarecilerin, içerisinde oturan memurların lojmanları uygun fiyata satın almasını amaçlayarak telkinde ya da baskıda bulunarak ihale sürecine müdahil olduğu ve bazı memurlara fiilen oturmadıkları hâlde lojman tahsis edilerek lojman satış ihalesinde mevzuata aykırı olarak ön alım hakkı kazandırıldığı iddiaları hakkında yapılan araştırma sonucunda düzenlenen raporun "İnceleme ve Tahlil" bölümünde, lojman satış ihalesinde katılımcıların ihaleye girmemesi için baskı denilebilecek seviyede ısrarcı olunduğu ve bu durumun kamu görevlilerinin göreviyle bağdaşmayacağı ve kamu menfaatini gözeten davranışlar olmayacağının belirtildiği, "Sonuç ve Kanaat" kısmında da benzer ifadelere yer verilerek, soruşturma kapsamda bazı idareciler hakkında disiplin cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.
İhalelerde 2886 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen ilkelere uyulması esas olduğundan, belirtilen rapor da dikkate alındığında, itâ âmirinin oluru ile tesis edilen ihalenin iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 31/05/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.