T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/370
Karar No : 2023/1156
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Odası
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem : Dava; Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel numaralı 13.302,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 6.710,00 m² 'lik kısmının, 08/03/2012-16/07/2013 tarihleri arasında sosyal tesis yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı adına 234.243,22 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine yönelik … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9. maddesinin üçüncü fıkrasının 02/11/2011 tarihinde yürürlüğe girdiği, buna göre tescil işleminin en geç 05/02/2012 tarihinde yapılması gerekirken hiçbir haklı mazeret ve gerekçe gösterilmeksizin tescilin 07/10/2013 tarihinde yapıldığı görülmekte ise de, maddenin emredici hükmü nedeniyle 02/11/2012 tarihinden itibaren altı ay içerisinde tescilin yapılması gerektiği ve bu sürede Tapu Müdürlüğünce tescil işlemi yapılmamışsa da, Kanun gereği bu süre sonunda taşınmazın Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mülkiyetine geçtiğinin kabulü gerektiği, davacı Oda'dan taşınmazı kullanma karşılığında ecrimisil istenildiği tarihler (08/03/2012-16/07/2013) dikkate alındığında bu tarihler arasında davalı idarenin davacı Oda'dan ecrimisil istemesi hukuken mümkün olmadığından, Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel numaralı 13.302,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 6.710,00 m² 'lik kısmının davacı Oda tarafından, 08/03/2012-16/07/2013 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 234.243,22 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde ve yapılan itirazın reddine dair işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde tespit tarihi itibarı ile taşınmazın Hazinenin uhdesinde bulunması dolayısıyla kamu idarelerinin taşınmazlarının yönetiminde boşluk doğurmaması ve mevzuat gereği idareleri adına kayıtlı, program dahilinde tespiti yapılan ve ecrisimil takdir edilen söz konusu taşınmazın işgal edilmesi nedeniyle davacıdan ecrimisil bedelinin istenilmesinin kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI: Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel numaralı 13.302,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 6.710,00 m²'lik kısmının davacı tarafından, 08/03/2012-16/07/2013 tarihleri arasında sosyal tesis yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 234.243,22 TL ecrimisil bedeli takdir edilip … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği, bu ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
662 sayılı KHK'nin 56. maddesiyle 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Geçici 9. maddede, "DSİ'nin mülkiyetinde iken 5018 sayılı Kanunun geçici 12 nci maddesi gereğince Hazineye devredilen ve DSİ faaliyetleri için Hazine adına kamulaştırılan taşınmazlardan bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla satışı yapılmamış, başka kurum ve kuruluşlara tahsis edilmemiş ve devredilmemiş olanların mülkiyeti, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde DSİ adına re'sen tescil edilir. Tescil işlemi nedeniyle hiçbir bedel ve harç alınmaz." hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13. maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin isteneceği kurala bağlanmıştır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında: "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazı izinsiz olarak kullanan fuzuli şagil adına tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilebileceği ve aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurularak ecrimisilin tespit ve takdir edileceği sonucuna varılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Adana ili, Çukurova ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel numaralı 13.302,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 6.710,00 m²'lik kısmının sosyal tesis yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinin 16/07/2013 tarihinde mahallinde tespit edilmesi üzerine anılan taşınmaza ilişkin olarak Milli Emlak Denetim Birimi Başkanlığı tarafından düzenlenen … günlü, … sayılı Basit Rapor dikkate alınarak … günlü … sayılı ecrimisil kıymet takdir kararının verildiği, bu kararda 2012 yılı için 25-TL/m², 2013 yılı için ise 27-TL/m² üzerinden toplam 234.243,22- TL ecrimisil bedeli hesaplandığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, davaya konu taşınmazın 6200 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi hükmü gereğince 07/10/2013 tarihinde DSİ Genel Müdürlüğü adına tescil edildiği dikkate alınarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de, davacı tarafından 08/03/2012-16/07/2013 tarihleri arasında taşınmazın tahsis, kiralama veya muvafakate dayalı olarak kullanılmadığı göz önünde bulundurulduğunda, fuzuli şagil olarak taşınmazı kullanmaya devam eden davacı adına ecrimisil tahakkuk ettirilebileceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, söz konusu taşınmazın kira bedelinin Adana Büyükşehir Belediyesi, Çukurova Belediyesi, Adana İl Özel İdaresi ve Adana Emlakçılar Odası'ndan soruşturulduğu ve yine bu kuruluşlar tarafından kiralanan emsal taşınmazlar için belirlenen kira bedelleri dikkate alınarak hazırlanan … günlü, … sayılı Basit Rapor doğrultusunda 2012 yılı için 25-TL/m², 2013 yılı için ise 27-TL/m² üzerinden ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği görülmektedir.
Öte yandan, anılan taşınmazın bir önceki dönemde 01/01/2009-07/03/2012 tarihleri arasındaki işgali nedeniyle düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Onuncu Dairesinin 20/06/2017 günlü, E:2016/6257, K:2017/3274 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararla; uyuşmazlığın çözümü için 28/02/2013 tarihli ara kararıyla mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 18/06/2013 havale tarihli bilirkişi raporunda; işgal edilen alan içerisinde ATOSEV tarafından bir sosyal tesis inşa edildiği ve bu sosyal tesisten gelir elde edildiği, bu nedenle dava konusu alanın davacıya kullanım şeklinden dolayı ekonomik anlamda katkı sağladığı, 2011 yılı için davalı idarece tespit edilen 20,00-TL/m² birim fiyatının rayice uygun olduğunun tespiti ile 2012 yılında 25,00 TL/m² birim bedel üzerinden yapılan hesaplama doğrultusunda davanın reddine hükmedilmiş olup, davacının temyizi üzerine Dairemizin (aynı günlü heyet toplantısında) 14/03/2023 günlü, E:2022/3473, K:2023/1166 sayılı kararıyla onanmıştır.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın fuzulen işgali nedeniyle 01/01/2009-07/03/2012 dönemi için düzenlenen ecrimisil düzeltme ihbarnamesine karşı açılan davada verilen kararın onanması nedeniyle taşınmazın ecrimisil birim bedelinin ortaya çıktığı göz önünde bulundurulduğunda, davalı idare tarafından Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinde öngörüldüğü şekilde ilgili kuruluşlardan soruşturulmak suretiyle ecrimisil bedeli saptanarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediğinden, İdare Mahkemesince davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davaya konu dönem için davalı idarenin davacı Oda'dan ecrimisil istemesinin hukuken mümkün olmadığından bahisle dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.