T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/3755
Karar No : 2023/891
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Valiliği / …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Tarım ve Hayvancılık
San. Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin …tarih ve E: …, K: … sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; faaliyet gösterdiği parselin tarım dışı amaçla kullanılmasına izin veren işlemin … İdare Mahkemesi kararı ile iptal edildiğinden ve söz konusu parselde fabrika çalıştırmasının mümkün olmadığından bahisle Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ uyarınca çırçır fabrikası işletmecisi olmayan tüccarlara yapılan kütlü pamuk satışlarının destekleme harici tutulacağına yönelik Aydın Valiliği İl Tahkim Komisyonunun …tarih ve …sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; Aydın ili, Söke ilçesi, …Mahallesi, …ada, …sayılı parselde tarım dışı kullanıma izin verilmesine ilişkin işlemin dava konusu edildiği davada işlemin iptaline karar veren Mahkeme kararının temyiz incelemesi neticesinde bozulması karşısında, bozulan Mahkeme kararının uygulanması amacıyla bu karar kapsamında çırçır fabrikası çalıştırılmasının mümkün olmadığı ve çırçır fabrikası işletmecisi olmayan tüccarlara yapılan kütlü pamuk satışlarının destekleme harici tutulacağı yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin Mahkeme kararları üzerine Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ'in ilgili maddeleri uyarınca tesis edildiği, Pamukların Çırçırlanma, Preselenme ve Depolanmasının Denetimine Dair Tüzük çerçevesinde pamuk sezonu içerisinde faaliyetini sürdüren ve desteklemeye konu kütlü pamuğu işleyecek olan çırçır prese fabrikaları ve çiftçi adına düzenlemiş olduğu alım satım belgesine istinaden fark ödemesi desteği yapılmasını sağladığı, pamuk sezonu içerisinde faaliyetini sürdürerek, desteklemeye konu kütlü pamuğu işleyecek olan çırçır prese işletmecisi olmayan tüccarlara satış yapanların fark ödemesi desteğinden yararlanamayacağı, işlemin yargı kararını yerine getirmeye ve desteklemeden yararlanacak olan çiftçilerin mağduriyetini önlemeye yönelik olduğu, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz dilekçesinin süresinde verilmediği, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Aydın Valiliği İl Toprak Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ve bu kararı onaylayan Tarım ve Orman Bakanlığının …tarih ve …sayılı kararı ile davacının pamuk çırçır ve prese fabrikası kurduğu Aydın ili, Söke ilçesi, …Mahallesinde bulunan …ada, …parsel sayılı taşınmazın tarım dışı amaçlı kullanımı uygun görülmüştür.
Aydın Valiliği İl Toprak Koruma Kurulu ile Tarım ve Orman Bakanlığı işlemlerinin, davacının pamuk çırçır ve prese fabrikası kurduğu taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvuruları ise …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine, yargı kararının uygulanması ve çiftçilerin mağduriyetinin önlenmesi adına, Aydın Valiliği İl Tahkim Komisyonunca Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliği uyarınca çırçır fabrikası işletmecisi olmayan tüccarlara yapılan kütlü pamuk satışlarının destekleme harici tutulacağına yönelik …tarih ve …sayılı karar alınmış, anılan kararın davacı yönünden iptali istemiyle de görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
27/03/2018 tarih ve 30373 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ'in 1. maddesinde, "Bu Tebliğ, ülkemizde bitkisel üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesine yönelik, çiftçilere destekleme yapılmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır." düzenlemesine; "Tahkim komisyonlarının görevleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Pamuk çırçır ve prese fabrikalarının faaliyet dönemine ait tüm bilgilerini kontrol eder. 18/4/1972 tarihli ve 7/4331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Pamukların Çırçırlanma, Preselenme ve Depolanmasının Denetimine Dair Tüzük çerçevesinde pamuk sezonu içerisinde faaliyetini sürdüren ve desteklemeye konu kütlü pamuğu işleyecek olan çırçır prese fabrikaları ve çiftçi adına düzenlemiş olduğu alım satım belgesine istinaden fark ödemesi desteği yapılmasını sağlar. Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri tarafından alınan kütlü pamuk ürünü, bağlı olduğu birlik bünyesinde faaliyet gösteren çırçır ve prese fabrikalarında işlenmesi şartıyla destekleme kapsamında değerlendirilir." düzenlemesine; "Desteklemelerden yararlanamayacaklar" başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde, "Pamuk sezonu içerisinde faaliyetini sürdürerek, desteklemeye konu kütlü pamuğu işleyecek olan çırçır prese fabrika işletmecisi olmayan tüccarlara satış yapanlar ile yurt içerisinde üretilip sertifikalandırılan tohumları kullanmayan pamuk çiftçileri fark ödemesi desteklerinden yararlanamazlar." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, Aydın ili, Söke ilçesi, …Mahallesinde bulunan …ada, …parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak tesis edilen tarım dışı kullanım izninin mahkeme kararı ile iptali üzerine yargı kararının uygulanması ve desteklemeden yararlanacak olan çiftçilerin mağduriyetinin önlenmesi amacıyla dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Davacının pamuk çırçır ve prese fabrikası kurduğu Aydın ili, Söke ilçesi, …Mahallesinde bulunan …ada, …parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak, Aydın Valiliği İl Toprak Koruma Kurulunun …tarih ve …sayılı oturum ile kabul ettiği tarım dışı amaçlı arazi kullanım kararı ile bu kararı onaylayan Tarım ve Orman Bakanlığının …tarih ve …sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği; bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının, …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla reddedildiği; bu kararın temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 28/01/2020 tarih ve E:2019/8503, K:2020/58 sayılı kararıyla temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği; …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla İdare Mahkemesi kararına yönelik İstinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmesi üzerine de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/02/2021 tarih ve E:2020/2163, K:2021/189 sayılı kararı ile …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar verildiği ve netice itibariyle dava konusu işlemlerin iptali yolundaki mahkeme kararının kesinleştiği görülmektedir.
Bununla birlikte, Aydın ili, Söke ilçesi, …Mahallesinde bulunan, …ada, …parsel sayılı taşınmaz üzerinde kurulu davacıya ait pamuk çırçır ve prese fabrikasına ilişkin olarak düzenlenen …tarih ve …sayılı 2. sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açılan davada da benzer bir yargılama süreci sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/04/2021 tarih ve E:2020/3355, K:2021/704 sayılı kararı ile …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar verilmiş ve netice itibariyle dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacı şirketin işletmekte olduğu pamuk çırçır ve prese fabrikasının bulunduğu alana ilişkin olarak verilen tarım dışı kullanım izninin ve 2. sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatının mahkeme kararı ile iptaline karar verildiği ve bu kararların da kesinleştiği görüldüğünden; Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ'in çırçır prese fabrika işletmecisi olmayan tüccarlara satış yapan çiftçilerin fark ödemesi desteklerinden yararlandırılamayacağı yönündeki açık hükmü uyarınca, davacıya yapılacak satışların destekleme harici tutulması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu nedenle, yargı kararlarının uygulanması ve çiftçilerinin mağduriyetinin önlenmesi amacıyla Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ hükümlerine uygun olarak tesis edildiği görülen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki …İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin …İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdare Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 01/03/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.