T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/3800
Karar No:2023/3578
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1. … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2. … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
3. … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Karaman Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca, açık teklif usulûyle 21-22/07/2020 tarihlerinde gerçekleştirilen 24 adet kamu konutunun satışına ilişkin ihaleler sonucunda Karaman ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselde bulunan taşınmaz üzerindeki ... kat, … no'lu bağımsız bölümün ihalesinin üçüncü kişi üzerinde (... adlı kişiye) bırakılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; kamu konutunun hak sahibinin öncelikli alım hakkına sahip olduğu hususunun ihaleden önce düzenlenen Satış Şartnamesi'nin 8. maddesinde yer aldığı, Şartname'nin davacı tarafından imzalanması nedeniyle durumun davacı tarafından önceden bilindiği, olayda, Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve …. sayılı yazısı ekinde … no'lu bağımsız bölüme ilişkin olarak ...'ün öncelikli alım hakkı bulunduğu, 22/07/2020 tarihinde açık teklif usulü ile yapılan ihale kapsamında davacı tarafından 220.000,00-TL bedel ile en yüksek bedelin teklif edildiği, öncelikli alım hakkı sahibi ...'e tebligat yapılarak en yüksek bedel olan 220.000,00-TL bedel üzerinden öncelikli alım hakkını kullanıp kullanmayacağı hususunun bildirilmesine ihale komisyonunca karar verildiği, ... tarafından, 11/08/2020 tarihinde öncelikli alım hakkı kullanılarak taşınmazın adına tescilinin yapıldığı, bu durumda, ihaleden önce düzenlenen Satış Şartnamesi'nde belirtilen ve mevzuat hükümlerine göre de dava konusu taşınmazda öncelikli alım hakkı sahibi olduğu anlaşılan ... adlı kişiye yine mevzuatta öngörülen usule uygun olarak taşınmazın ihalesinin/satışının yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşınmazın oturulabilecek durumda olmadığı, taşınmazın boş olduğu, anılan kişinin taşınmazda ön alım hakkı bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, kamu konutunun satışına ilişkin yapılan ilan ve ihaleden önce katılımcılar tarafından imzalanan Şartname'de kamu konutunun dolu olduğu ve oturan kişinin öncelikli alım hakkına sahip olduğu açıkça belirtilmiş olup, davacı tarafından da bu durum bilinerek ihaleye iştirak edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Mili Eğitim Bakanlığı ve Davalı Karaman Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Karaman Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca, açık teklif usulüyle, 24 adet kamu konutunun satışına ilişkin olarak, Karaman ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselde bulunan taşınmaz üzerindeki …. kat, … n'olu bağımsız bölümün ihalesi 22/07/2020 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
İhalede söz konusu taşınmaza yönelik en yüksek bedel, davacı tarafından teklif … tarih ve E…. sayılı yazısıyla öncelikli alım hakkının kullanılıp kullanılmayacağının ...'e sorulması üzerine, anılan kişi tarafından yasal süresi içerisinde 11/08/2020 tarihinde öncelikli alım hakkı kullanılarak taşınmaz satın alnmıştır.
Bunun üzerine, dava konusu taşınmazın ihalesinin anılan kişiye bırakılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 4. maddesine 7061 sayılı Kanun'un 58. maddesi ile eklenen 5. fıkrasında, "Savunma, güvenlik, adalet ve istihbarat hizmetlerini yürüten personel tarafından kullanılanlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, döner sermayelerin, fonların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu idarelerinin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müesseselerinin ve sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar ve şirketlerin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan kamu konutları ekonomiye kazandırılır. Buna ilişkin her türlü iş ve işlemin yürütülmesinde mahalli idarelere ait konutlar için ilgili idareler, diğerleri için Bakanlık yetkilidir."; 7. fıkrasında, "Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutları bağımsız bölümler hâlinde, üzerinde kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmamış kamu konutu bulunan taşınmazlar ise üzerindeki yapılarla birlikte bir bütün olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nda yer alan hükümler çerçevesinde ihale yoluyla satılır. Taşınmazların satışından elde edilen gelirler, genel bütçeli idarelerde ilgili idarenin merkez muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve özel gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen bu tutar karşılığında idarenin yatırım bütçesine öncelikle personelinin konut ihtiyacını karşılamak amacıyla ödenek kaydetmeye Hazine ve Maliye Bakanı yetkilidir. Özel bütçeli idarelerde bu gelirler muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve bütçelerine gelir olarak kaydedilir. İdareler bu gelirleri öncelikle personelinin konut ihtiyacını karşılamak amacıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ödenek eklemek suretiyle kullanır. Diğer kamu idarelerinde ise, elde edilen gelirler kendi mevzuatına göre muhasebe birimi hesaplarına aktarılarak bütçelerine gelir olarak kaydedilir ve ilgili mevzuatına göre öncelikle personelinin konut ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılır. Değerlendirme işlemleri sırasında taşınmazlar için yapılan masraflar aktarılacak gelirlerden düşülür." kuralı; 8. fıkrasında, "İhale yapıldığı tarihte görev, sıra ve hizmet tahsisli ve kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutlarında oturanlar, ikamet ettikleri kamu konutunu öncelikli olarak satın alma hakkına sahiptirler. İhale bedeli öncelikli alım hakkı sahibi tarafından peşin veya taksitli olarak ödenebilir, peşin olarak ödenmesi halinde yüzde on indirim uygulanır." kuralı; 9. fıkrasında, "Yapılan ihale sonucunda oluşan ihale bedeli, öncelikli satın alma hakkı bulunanlara tebliğ edilir. Öncelikli alım hakkı sahibinin, içerisinde oturduğu kamu konutunu bu bedeli üzerinden satın almak istemesi ve tebligattan itibaren on beş gün içerisinde ihale bedelini peşin ödemesi veya peşinatı ödeyerek taksitli satış sözleşmesi düzenlemesi hâlinde bu durum, en yüksek teklif veren istekliye bildirilir. ..." kuralları yer almıştır.
17/04/2018 tarih ve 30394 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 385 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Öncelikli alım hakkı" başlıklı 8. maddesinde, "Kat mülkiyeti veya kat istifakı kurulan kamu konutlarından ihalenin yapıldığı tarihte; adlarına görev, sıra ve hizmet tahsisli kamu konutu tahsis edilen (şartlı tahsisler dahil) ve fiilen konutta oturanlar öncelikli alım hakkında sahiptir. Öncelikli alım hakkı sahipleri bu hakkı sadece bir kamu konutu için kullanılabilirler." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuatta yer alan kuralların değerlendirilmesinden, savunma, güvenlik, adalet ve istihbarat hizmetlerini yürüten personel tarafından kullanılanlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, döner sermayelerin, fonların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu idarelerinin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müesseselerinin ve sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar ve şirketlerin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan kamu konutlarının ekonomiye kazandırılacağı, ihalenin yapıldığı tarihte görev, sıra ve hizmet tahsisli olarak kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutlarında oturanların ikamet ettikleri kamu konutunu öncelikli olarak satın alma hakkına sahip olduğu, başka bir anlatımla, öncelikli alım hakkına sahip olmak için ihalenin yapıldığı tarihte kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan konutta görev, sıra ve hizmet tahsisli olarak fiilen oturma şartının arandığı anlaşılmaktadır.
Dairemizin 24/05/2023 tarihli ara kararıyla davalı Karaman Valiliği'nden, "Dava konusu taşınmazın gerçekleştirilen ihale sonrasında öncelikli alım hakkı olduğundan bahisle ...'e tescilinin sağlandığı anlaşıldığından, söz konusu taşınmazın adı geçen kişiye tahsis tarihine ilişkin işlem ile adı geçen kişinin dava konusu kamu konutunda fiilen oturup oturmadığının, fiilen oturuyor ise adresini söz konusu kamu konutuna taşıyıp taşımadığının, elektrik ve su faturaları ile ikâmetgah belgesinin olup olmadığının sorulmasına ve bu hususlara ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine" karar verilmiş; ara kararına verilen cevabi yazılarda, ihalenin 22/07/2020 tarihinde yapıldığı, Karaman Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı Olur'u ile kamu konutunun ...'e tahsis edildiği, anılan kişinin ikametgâhını 17/06/2020 tarihinde ihaleye konu taşınmaza taşıdığı, ihale tarihinden önce anılan kişi adına kamu konutuna ilişkin elektrik ve su aboneliklerinin tespit edilemediğinin bildirildiği görülmüştür.
Bu itibarla, 4706 sayılı Kanun'un 4. maddesi ve 385 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Öncelikli alım hakkı" başlıklı 8. maddesi gereğince, kamu konutunun fiilen kullanımının gerektiği dikkate alındığında, dava konusu taşınmazda oturulmadığı, başka bir anlatımla kamu konutunun fiilen kullanılmadığı, söz konusu kamu konutunda ...'ün öncelikli alım hakkının bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararınında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı …-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi hâlinde ilk derece aşamasında kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 18/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.