T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3837
Karar No : 2023/1889
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR:
1- (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca taraflarca karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Kocaeli ili, İzmit ilçesi … Mahallesi, … Blok, D:…, K:… adresinde bulunan kuaför ve güzellik salonu için davacı adına düzenlenen … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının … günlü, … sayılı işlemle iptali dolayısıyla uğranıldığı ileri sürülen işyerinin faaliyetine uygun olarak çalışabilmesi amacıyla yapılan masraflara ilişkin 116.876,00-TL maddi tazminatın davalı idarece tarafına ödenmesi istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacı adına düzenlenen ruhsatın iptaline ilişkin işleme karşı açılan davada, … Toplu Konut Yönetim Planında blok kat malikleri kurulunca oybirliğiyle müsaade edilmedikçe berber dükkanı açılamayacağının karar altına alınmış olması sebebiyle, kat maliklerinin bir kısmının muvafakat vermediği işyerine ilişkin olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesinin mümkün olmadığı, blok kat malikleri kurulu tarafından oy birliğiyle alınmış karar bulunmaksızın maliklerin bir kısmının muvafakatine istinaden düzenlenen ruhsatın iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/12/2013 günlü, E:2011/2233, K:2013/10578 sayılı kararı ile onandığı ve yine aynı Dairenin 15/05/2014 günlü, E:2014/3111, K:2014/4095 sayılı kararı ile karar düzeltme isteminin reddine karar verilerek 15/05/2014 tarihinde kesinleştiği, bu durumda işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuka aykırı olarak verildiği yargı kararı ile sabit olduğundan yasal şartlar oluşmadan verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, davacının ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı … D.İş sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesinde, davacının işyerinde yapılan tadilatlar ile işyerinin kuaför ve güzellik salonu olarak kullanılabilmesi için alınan malzeme bedellerin toplamının 116.876,00-TL olduğunun belirtiliği, bir kısım faturaların da dosyaya sunulduğu ve davacının … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile aynı iş kolunda faaliyetine devam ettiği görülmekte olup, söz konusu bilirkişi raporunda belirtilen masraf kalemlerinin "kuaför ve güzellik salonu" faaliyet konulu işyerinin işletilmesi amacıyla yapılmış ve bu işyerinin faaliyet konusu ile ilgili masraf kalemleri kapsamında olup olmadığının ve söz konusu masraf kalemlerinin zarar görüp görmediği, yapılan masrafların aynı iş kolu içerisinde kullanımının (geri dönüşümünün) mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, … Asliye Hukuk Mahkemesinin … D.İş sayılı dosyasında yaptırılan birlirkişi raporuna istinaden tadilat masraf kalemlerinden 7.500,00-TL tutarındaki kuaför malzemeleri ve mutfak için dolap yapılmasına ilişkin masrafın faaliyet konusu kuaför ve güzellik salonu olan işyerinin zorunlu olarak işletilmesi için yapılan masraf kalemlerinden olduğu, yine 3.500,00-TL tutarındaki banyo ve wc tadilat bedeline (mevcut seramik kaplama ve duş teknesinin sökülerek döşeme ve duvar kaplamaları 1. sınıf kalitede seramik ile kaplama, ayaklı lavobo ve klozet takılması, şeffaf camlı duş kabinine ilişkin imalatlar) ile 7.500,00-TL tutarındaki daire içi salon ve odaların duvar döşeme kaplamaları ve izalosyon bedeli (salon ve 2 odanın döşeme kaplaması ahşap laminat parke ile kaplanma, mutfak ve koridorlar 1. sınıf kalitede seramik ile yeniden kaplanması, daire içi duvarları alçı sıva ile sıvama ve saten boya yapılması, dairenin dış cepheye bakan duvarlarında içten strafor panellerle ısı ve ses yalıtımı yapılarak üzeri alçı sıva ve saten boya ile boyanması, malzeme ve işçilik) yönelik masraf kalemlerinin ise söz konusu faaliyet konusunun müşteriye potansiyeline uygun hale getirilmesi amacıyla yapılmış tadilatlar kapsamında olduğu, söz konusu yapı inşaat malzemelerinin sökülerek aynı iş kolu çerçevesinde kullanılamayacağı değerlendirildiğinde bu masraf kalemlerinin davacının maddi zarar kapsamında olduğu, toplam 18.500,00-TL maddi zararın davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği, bu sayılanlar kalemler dışında bilirkişi raporunda yer alan işyeri için yapılan tadilatlar ile kuaför salonu işletilmesi amacı ile alınan malzeme bedellerine ilişkin olarak ise; 3.500,00-TL tutarındaki balkonların tadilat (daireye ait 2 adet balkonun çift camlı pvc doğrama uygulaması yapılarak balkonların kapalı hale getirilmesi için yapılan tadilat) bedeli ile 750,00-TL tutarındaki daire giriş kapısı olan ahşap kapının çelik kapı olarak değiştirilmesi bedeline ilişkin kalemlerin işyeri kolu itibariyle işletmenin zorunlu olarak işletilmesi amacıyla yapılan masraflar kapsamında olmadığı, 3.000,00-TL tutarındaki daire içi doğalgaz tesisatı (demirdöküm hermatik kombi ile beraber montaj) bedeli, 7.500,00-TL tutarındaki işyerinde kullanılmak amacı ile çamaşır ve bulaşık makinası, elektrikli soba, buzdolobı, televizyon, oturma koltukları, kanepe, gibi müşteri kullanımına yönelik eşyalara ilişkin maliyet bedeli ve 80.600,00-TL kuaför salonu işletilmesi amacı ile alınan malzemelerin rayiç bedeline yönelik kalemlerin ise taşınır beyaz eşya ve malzeme kapsamında olduğu, zarar görmeyen bu söz konusu masraf kalemlerinin işyeri ve çalışma ruhsatının iptalinden sonra yeniden alınan ruhsatla aynı iş kolu çerçevesinde kullanılabileceğinden bu masraf kalemlerine denk gelen tazminat bedelinin reddi gerektiği sonucuna varıldığından, davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 18.500,00-TL maddi zararın davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından, idarenin yapmış olduğu yönlendirme sonucu alınan ruhsata güvenerek söz konusu taşınmazın iş yeri statüsünde satın alındığı, işyerinin kuaför salonu olarak kullanabilmesi amacıyla içine kapsamlı tadilat yapıldığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali nedeniyle ciddi şekilde maddi zarara uğratıldığı, ruhsat iptalinin ardından işyerinin mühürlendiği, işyerinin kuaför salonu olarak kullanılması için yapılan tüm dekorasyon malzemelerinin sökülüp işyerinin tahliye edildiği, davalı idarenin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi ve müvekkilimin bilerek yanıltması nedeniyle ruhsat iptali sonucunun doğduğu, dolayısıyla mahkemece tespit dosyasındaki bilirkişi raporunda yer verilen tüm masraf kalemlerinin ödenmesine karar verilmesi gerektiği, mahkemece işyeri olarak kullanılmak amacıyla oldukça yüksek rayiçle satın alınan fiyat farkının hiç dikkate alınmadan eksik incelemeyle karar verildiği ileri sürülerek, tazminat talebinin reddine yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.
Davalı idare tarafından; dava konusu işyerinin davacının eşi ... tarafından satın alındığı, tapuda malik bu şahıs olduğundan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği, davacının yapmış olduğunu iddia ettiği masrafların idareye ruhsat başvurusu yapılmadan önce yapıldığı, ruhsat verilmesinden sonra oluşan zarar kalemi olmadığı, … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı tespit dosyasında davacı tarafından satın aldığı dairenin işyeri statüsünde kullanılması için ...'den aldığı onayın haklı bir gerekçe olmaksızın geri çekilmesi sebebiyle zarara uğranıldığı ileri sürerek bu şahsın davalı olarak gösterildiği, davacının uğradığını iddia ettiği zarar bu şahsın eyleminden doğmuş ise bu hususta idarenin herhangi bir hukuki sorumluluğunun bulunmayacağı idarenin bu husustaki itirazı Mahkeme tarafından araştırılmadan, bu şahsın müşterek bir kusuru olup olmadığına bakılmaksızın ve davacının da müterafık kusuru bulunup bulunmadığı yönünden bir değerlendirme yapılmadan verilen kararın hukuka aykırı olduğundan kararın aleyhe olan kabule yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Kocaeli ili, İzmit ilçesi, … Mahallesi, … Blok, D:…, K:… adresinde kuaför ve güzellik salonu olarak faaliyette bulunmak üzere davacı adına … günlü, … sayılı 2. sınıf sıhhi müessese ruhsatı düzenlendikten sonra Toplu Yapı Yönetim Planının 47. maddesinin (e) bendinde ana taşınmaz mal kütüğünde mesken olarak gösterilmiş bulunan bağımsız bölümlerinde blok kat malikleri kurulu oybirliğiyle müsaade edilmedikçe sinema, gazino, kulüp, kahvehane, dans salonu gibi eğlence, lokanta, pastahane gibi beslenme yerleri ve bakımevi, berber dükkanı, terzihane, yatakhane, emlak bürosu, sendika veya dernek merkezi, dersane gibi yerler açamazlar ibaresi bulunduğundan bahisle davacı adına düzenlenen … günlü, … sayılı kuaför ve güzellik salonu ruhsatının … günlü, … sayılı işlemle iptal edildiği, davacı tarafından ruhsatın iptali dolayısıyla uğranıldığı ileri sürülen işyerinin kuaför ve güzellik salonu olarak kullanılması için yapılan harcamalara yönelik 116.876,00-TL maddi zararın davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalarıdır. Bu tür davalarda mahkeme, hem olayın maddi yönünü; zararı doğuran işlem veya eylemleri, hem de; bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir.
İdare hukukunda, idarenin hukuki sorumluğunun kabul edilebilmesi için -kusursuz sorumluluk halleri dışında- idarenin yürütmekle yükümlü olduğu hizmetin kusurlu şekilde işletilmiş olması gerekmektedir. Kusura dayalı sorumluluk hallerinden olan hizmet kusuru, idarenin bir işlem veya eyleminden doğabileceği gibi, yasal görevlerin beklendiği ya da gerektiği gibi yerine getirilmemiş olmasından da kaynaklanabilir. Bir başka ifadeyle, idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü veya geç işlemesi ya da hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği, başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği, işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşeceği, kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılacağı, ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılacağı düzenlenmesi yer almaktadır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili idarelerce, ruhsat başvurusunda bulunan iş yerlerine ruhsat verilebilmesi için, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte işletmenin türüne göre belirlenen şartları taşıyıp taşımadığının incelenmesi, uygun bulunması halinde ruhsat verilmesi, aynı Yönetmelik hükümleri gereğince, iş yeri ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan eksikliklerin tespiti halinde bu eksikliklerin giderilmesi için ilgililere belirli bir süre tanınarak işletmenin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak faaliyette bulunmasının sağlanması gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden, Kocaeli ili, İzmit ilçesi, … Mahallesi, … Blok, D:…, K:… adresinde kuaför ve güzellik salonu olarak faaliyette bulunmak üzere davacı adına … günlü, … sayılı ruhsatı düzenlendiği, faaliyette bulunulan dairenin bulunduğu Toplu Konut Yönetim Planındaki blok kat malikleri kurulunca oy birliğiyle müsaade edilmedikçe berber dükkanı açılamayacağı yönündeki karara rağmen, kat maliklerinin bir kısmının muvafakati bulunmaksızın düzenlenen ruhsatın … günlü, … sayılı işlem ile iptaline karar verilmesi üzerine, ruhsat iptaline yönelik işlem ile bu karara dayanarak işyerinin kapatılmasına dair 14/02/2008 günlü işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile davanın reddine karar verilerek bu kararın kesinleştiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinden bahisle davacı tarafından daire bedelinin, daire içi düzenlemelerin, yapılan imalatların, doğalgaz tesisatının, kuaför salonu olarak kullanım amaçlı alınan malzeme ve ekipman bedelinin tespitinin talep edilmesi üzerine … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… D.İş sayılı dosyasında düzenlenen 26/03/2009 günlü, bilirkişi raporunda daire içinde yapılan tadilatlar ve işyerinin amacına uygun kullanımı için alınan malzeme bedeli toplamının 116.870,00-TL olduğu tespitine yer verildiği, davacı tarafından davalı idarenin yanlış yönlendirmesi sonucu ruhsata güvenerek işyerinin yüksek rayiçten satın alındığı, dairede kuaför kullanım amacına yönelik masraf yapıldığı belirtilerek ruhsat iptali işlemi dolayısıyla uğranıldığı ileri sürülen işyerinin kuaför ve güzellik salonu olarak kullanılması için yapılan harcamalara yönelik 116.876,00-TL maddi zararın davalı idareden tazmininin istenildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; hukuka aykırılığı yargı mercilerince saptanan ruhsat iptali işlemi dolayısıyla davacının uğradığı ve tevsik edici bilgi ve belgelerle somut olarak ortaya konulabilen maddi zararların Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idarece tazmini gerektiği açık olup, Mahkemece salt ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… D.İş sayılı dosyasında düzenlenen bilirkişi raporundaki tespitlere istinaden değerlendirme yapılmak suretiyle, masrafın yapıldığı tarih gözetilmeden kuaför ve güzellik salonu olan işyerinin zorunlu olarak işletilmesi için yapılan masraf kalemlerinden olan kuaför malzemeleri ve mutfak için yapılan dolap ve yine söz konusu faaliyet konusunun müşteri potansiyeline uygun hale getirilmesi amacıyla yapılmış tadilatlar kapsamında banyo ve wc tadilatı, daire içi salon ve odaların duvar döşeme kaplamaları, izalosyon bedeline yönelik masraflara ilişkin toplam 18.500,00-TL maddi tazminatın kabulüne karar verilmiş ise de, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 12. maddesine göre sıhhi işyeri açmak isteyen davacının işyerini bu Yönetmelik'e uygun olarak tanzim etmesi gerekmekle birlikte, anılan Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca davacının ruhsat başvuru beyan formundaki beyanına istinaden davacı adına düzenlenen … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde idare tarafından işyerinin kontrol edilmesi gerektiği, işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsatın kesinleşeceği göz önüne alındığında, davalı idare tarafından işbu kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmemesi dolayısıyla sadece işyerinde ruhsatın verildiği tarihten sonra bir aylık kontrol süresinin bitiminden itibaren ruhsatın iptal edildiği 12/02/2008 tarihine kadar, ruhsatın kesinleştiğine güvenerek yapılan ve fatura vb. somut bilgi belge ile desteklenen masraflara ilişkin zarar kalemleri ile ruhsat başvuru aşamasında işyerinin açılması için yapılması gereken zorunlu masrafların tazminine hükmedilebileceği, bu kapsamda mahkemece öncelikle işyeri açılması için zorunlu kabul edilen masraf kalemleri belirlenip, bu eşya/malzemelerin mevcut değeri de düşülerek, konusunda uzman bilirkişilere inceleme yaptırmak suretiyle hüküm kurulması gerektiğinden, aksi yönde verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.