T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3868
Karar No : 2023/1865
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Rize ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve … nolu parselde kayıtlı "mobilya imalatı ve satışı" faaliyet konulu işyeri için davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan 30/09/2014 günlü başvurunun reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Rize İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava konusu taşınmazın hissedarlarından ... ile davacı arasında 01/04/2008 tarihinden itibaren başlamak üzere imzalanan 10 yıl süreli kira sözleşmesine taşınmazın hissedarlarından ... ve ...'nın muvafakatlerinin bulunmadığı yönündeki bildirim üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği görülse de, kira sözleşmesine konu taşınmazda kiracılık ilişkisinin tarafı olmayan davalı idarenin tarafı olmadığı bu özel hukuk ilişkisinin usulüne uygun olmadığından bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsat talebini reddetmesi mümkün olmadığından dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı, öte yandan dava konusu işlemin belirtilen gerekçe ile hukuka aykırı bulunmasının davacıya doğrudan işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesini gerektirmediği, davacının anılan ruhsat verilmesi yönündeki başvurusu ve bu başvuruya ilişkin sunduğu bilgi ve belgeler incelendikten sonra ruhsat verilip verilmeyeceği konusunda davalı idarece yeniden bir işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davaya konu işyerinin bulunduğu parselin tamamını kapsar şekilde başka bir işletmeye ruhsat verilmiş olduğu anlaşıldığından davacının ruhsat başvurusunun reddedildiği, mahkemece yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan hukuka aykırı karar verildiği, önceden ruhsatlandırılan bu parsel üzerinde davacı adına ikinci bir ruhsat düzenlenmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, Rize ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve … nolu parselde kayıtlı "mobilya imalatı ve satışı" faaliyet konulu işyerine iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan 30/09/2014 günlü başvurunun, aynı arazi üzerinde Beyoğlu 21. Noterliği tarafından düzenlenen … günlü, … sayılı kira sözleşmesine istinaden … Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından kurulan CNG (sıkılaştırılmış doğalgaz) tüp dolum tesisine yönelik … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, ruhsat talebinde bulunulan işyerinin bu tesis alanı içinde kaldığı, ayrıca arazinin müşterek maliklerinden ... ve ...'nın diğer müşterek malik ... ile davacı arasında yapılan kira sözleşmesine muvafakat vermedikleri, kira sözleşmesinin geçersiz olduğunun bildirilmesi yönündeki Kartal 20. Noterliği tarafından düzenlenen … günlü, … sayılı ihtarnameye istinaden … günlü, … sayılı işlem ile reddi üzerine, işbu işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Yasa'nın 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu belirtilmiş, 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne, 5. maddesinde, iş yeri veya işletme açmak isteyen kişinin, işin özelliğine göre Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak iş yerini düzenledikten sonra ruhsat başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edeceği; bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek kişiye verileceği ve kişinin bu ruhsata dayanarak iş yeri açabileceği hükmüne yer verilmiştir.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinin açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmü, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz..." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta; Mahkemece, başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin gerekçelerinden biri olarak gösterilen "ruhsat başvurusuna esas kira sözleşmesine taşınmazın diğer müşterek malikleri tarafından muvafakat verilmediği" gerekçesi yönünden değerlendirme yapılmak suretiyle kira sözleşmesine konu taşınmazda, kiracılık ilişkisinin tarafı olmayan davalı idarece sözü edilen özel hukuk ilişkisinin usulüne uygun olmadığından, ruhsat talebini reddetmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmekte ise de, ruhsat talep edilen alanın başka işletme adına ruhsat verilen tesis alanı içinde kaldığı, ruhsatlı alana başka işletme adına ikinci bir ruhsat düzenlenemeyeceği yönündeki başvurunun reddine ilişkin asıl gerekçe yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın, eksik incelemeyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.