T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3915
Karar No : 2022/5220
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi … Bulvarı, No:… adresinde bulunan davacıya ait birinci sınıf içkili lokantanın işyeri açma ruhsatının iptaline ilişkin Adana Büyükşehir Belediyesinin … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe göre, 10/08/2005 tarihinden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerlerinin yeniden ruhsatlandırılamayacağının belirtildiği, gerçek veya tüzel kişilerin 10/08/2005 tarihinden önce aldıkları ruhsatların geçerli ve kazanılmış hak olduğu, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacıya ilk olarak Adana Valiliği tarafından … günlü, … sayılı ruhsat ve bu ruhsata içki ilavesi neticesinde Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından … günlü, … sıra nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği, günün şartlarına uygun olarak verilen ruhsatın, sonradan yürürlüğe giren yönetmelikte belirtilen ruhsat alınması esnasında ibraz edilecek belgelerin eksik olduğu gerekçesiyle iptal edilmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Davalı idare tarafından; Adana Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığının … günlü, … sayılı ve … günlü, … sayılı yazıları ile mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde yapılacak faaliyetlerde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için gerçek ve tüzel kişilerden Defterdarlık ile kira, irtifak hakkı tesisi ve kullanma izni sözleşmesi imzalanması gerektiği, verilen ruhsatların iptali ile yapılan yapılar hakkında yasal işlem yapılması hususunun bildirildiği, davacı işletmeye ait işyerinde yapılan denetimde; davacının Adana Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı ile kira, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni sözleşmesinin bulunmadığı tespit edildiğinden ve anılan belgelerin ibrazı için verilen 15 günlük sürede söz konusu evrakların idareye iletilmediği, mevzuat hükümlerine istinaden, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmek için ruhsatı talep edilen taşınmazın ya maliki olunması ya da kiracı konumunda olunması gerektiği, davaya konu taşınmazın mülkiyetinin Hazineye ait olduğu, Hazine ile davacı arasında da herhangi bir kira sözleşmesi ya da tahsis işlemi bulunmadığından, idare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işyerine ait ruhsatın ilk olarak Adana Valiliği tarafından … günlü, … sayısı ile verildiği, bu ruhsata içki ilave edilerek Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından … günlü, … sıra no ile içkili lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği ve dava konusu işyerinin mülkiyetinin Maliye Hazinesinde olması nedeniyle ecrimisil ödenerek ve 27/08/2002 tarihinden itibaren de beşer yıllık sürelerle kiralanmak suretiyle işletilmeye devam edildiği, Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı ile davacı arasında en son 09/04/2008 tarihinden itibaren beş (5) yıllığına kira sözleşmesi yapıldığı ve bu kira sözleşmesinin tahliye yükümlülüğü başlıklı 10. maddesinde "kiracı kira süresinin bitiminde derhal, sözleşmenin feshi halinde tebligatı müteakip 15 gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorundadır. Kiracı taşınmazı tahliye etmezse 2886 sayılı Kanunun 75. maddesine göre kiracının tahliyesi sağlanacaktır" şartının yer aldığı ve Hazine taşınmazlarından bir fuzuli şagili tahliye edilmek isteniliyor ise bunun 2886 sayılı Yasa hükümlerince yerine getirilmesi gerektiği, kira sözleşmesinin 09/04/2013 tarihinde süresinin dolduğu görülmüş, bu durumda, davacıya verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, Hazine adına kayıtlı taşınmazdan tahliyeye zorlamak amacıyla iptal edildiği kanaatine varılarak dava konusu işyerinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte kira sözleşmesinin süresinin dolduğu ve bu nedenle denetim yapıldığı tarihte işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesini gerektiren sebepler arasında bulunmayan kira sözleşmesinin ibraz edilemediği gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yolundaki dava konusu işlemde hukuka uyarlık, temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyla hukuka aykırılık olmadığı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki işyeri; davacı tarafından, Adana Valiliği tarafından verilen … günlü, … sayılı ruhsat ve bu ruhsata içki ilavesi neticesinde Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen … günlü, … sıra numaralı (mahkemece sehven 29 yazılmıştır) 1. sınıf içkili lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatıyla işletilmektedir.
Maliye Hazinesinin mülkiyetinde olan taşınmaz, davacı tarafından ecrimisil ödenerek, 2002 yılından itibaren de beşer yıllık kira sözleşmelerine istinaden ve en son 07/04/2008 tarihinde Maliye Hazinesi ile davacı arasında akdedilen kira sözleşmesine istinaden 5 yıllığına kiralanmak suretiyle kullanılmaktadır.
Adana Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı … günlü, … sayılı işlemi ile "mülkiyeti hazineye ait taşınmazlar üzerinde yapılacak faaliyetlerde Belediye tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için gerçek ve tüzel kişilerden Defterdarlık ile kira, irtifak hakkı tesisi ve kullanma izni sözleşmesi imzalanmasının gerektiği, hazineye ait taşınmazların işgal edilmesi nedeniyle ödenen ecrimisil bedelinin hak kazandırıcı bir özelliği bulunmadığı, bu nedenle ecrimisil ihbarnamesi veya ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi, verilen ruhsatların iptal edilmesi" talebi üzerine, Adana Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararıyla … günlü, … sayılı Encümen kararında belirtilen işyerlerine verilen ruhsatların iptaline karar verilmiştir.
Davacı tarafından İşyeri açma ve çalışma ruhsatın iptaline ilişkin … günlü, … sayılı Encümen kararının iptali isteğiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla "davacıya verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, Hazine adına kayıtlı taşınmazdan tahliyeye zorlamak amacıyla iptal edildiği kanaatine varılarak, ilgili yönetmelik maddesine göre yapılacak denetim neticesinde işyerinde mevzuata uygun olmayan unsur ve noksanlıkların tespiti halinde bu tespitlerin düzeltilmesi için işyeri sahibine 15 günlük süre verilmesi gerektiği, bu süre sonunda tespit edilen noksanlıkların düzeltilmemesi halinde ruhsatın iptal edileceği, ayrıca, Hazine taşınmazlarından bir fuzuli şagili tahliye etmek isteniliyor ise bunun 2886 sayılı Yasa hükümlerince yerine getirilmesi gerektiği, bu durumda, verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının ancak ilgili madde hükümlerine aykırılık halinde iptal edilmesi mümkünken, bu kurala aykırı şekilde ve tahliyeye zorlamak amacıyla iptal edilmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiş, bu kararın davalı idarece temyizi üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 22/10/2019 günlü, E:2016/8476, K:2019/7010 sayılı kararıyla, "ruhsat iptalinin Belediye Encümenince yapılamayacağından yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle" temyize konu karar onanmış, davalı idarenin karar düzeltme istemi ise Danıştay İkinci Dairesinin 15/12/2021 günlü, E:2021/5496, K:2021/4970 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.
Bu defa davalı idarece, davacıya ait işyerinde 01/08/2013 tarihinde yapılan denetimde, davacı adına, Adana Büyükşehir Belediyesi Başkanlığınca düzenlenen … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve vergi levhasının bulunduğu, ancak Adana Defterdarlığı ile kira, irtifak hakkı tesisi veya kullanma izni sözleşmesinin bulunmadığının görülmesi üzerine, kira sözleşmesinin Ruhsat ve Denetim İşleri Şube Müdürlüğüne iletilmesi için davacıya 15 gün süre verildiği, verilen 15 günlük süre içerisinde davacı tarafından istenilen sözleşmenin ibraz edilmemesi üzerine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin 13. maddesi uyarınca dava konusu işlemle davacıya ait işyeri için verilen … günlü, … sıra nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine işbu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu; 5. maddesinde, iş yeri veya işletme açmak isteyen kişinin, işin özelliğine göre Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak iş yerini düzenledikten sonra ruhsat başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edeceği; bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek kişiye verileceği ve kişinin bu ruhsata dayanarak iş yeri açabileceği kurala bağlanmış; 6. maddesinin 2. fıkrasında ise, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.
" hükmüne yer verilmiştir. 10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri, "Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler..." olarak tanımlanmış; "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde umuma açık istirahat ve eğlence yerleri yönünden işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda olduğu şartlar arasında, genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, bu işyerlerinin, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan, depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması, yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar... ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerektiği belirtilerek bu hususların işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce yerinde kontrol edileceği; "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır" kuralına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde ise, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin Örnek-1’de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvuracağı, yetkili idarenin ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alarak başvuruları bir ay içinde sonuçlandıracağı; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi sırasında istenecek belgelere ilişkin usûl ve esaslar" başlıklı Ek 1. maddesinde, yetkili idarelerin, kendi kayıtlarında bulunan ve değişmediği başvuru sahibince beyan edilen bilgi ve belgeleri başvuru sahiplerinden talep edemeyeceği, başvuru sahibinin mülk sahibi olması ve tapu kayıtlarına idare tarafından erişilmesinin mümkün olduğu durumlarda, başvuru sahiplerinden tapu sureti alınmayacağı, yalnızca beyan ile tapu kayıtlarına ulaşılması için gerekli bilgilerin alınacağı ve mülkiyet beyanının doğruluğu yetkili idarelerce Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden teyit edileceği düzenlemelerine yer verilmiş, 32. maddede işaret edilen Örnek 1 de yer alan formun 6. sırasında yeralan "Mülkiyet durumu" bölümünde ise, "kira (kira sözleşmesi), Malik (tapu sureti)" işaretlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işyerine ilk olarak Adana Valiliği tarafından 26/06/1997 günlü lokanta ruhsatının verildiği, bu ruhsata içki ilave edilerek Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından … günlü, … sıra no ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği ve dava konusu işyerinin mülkiyetinin Maliye Hazinesinde olması nedeniyle ecrimisil ödenerek, 27/08/2002 tarihinden itibaren de beşer yıllık sürelerle kiralanmak suretiyle işletilmeye devam edildiği, Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı ile davacı arasında en son 09/04/2008 tarihinden itibaren beş (5) yıllığına kira sözleşmesi yapıldığı ve bu sözleşmenin 09/04/2013 tarihinde süresinin dolduğu görülmüştür.
Yukarıda aktarılan mevzuat incelendiğinde; uyuşmazlığa esas ruhsatın verilmesinde yetkili idare olan Belediyenin; ruhsatlandırma işlemi sırasında yapacağı incelemelerde, başvuranın malik olmaması halinde kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığını araştırmak, sözleşme var ise örneğinin başvuru formuna eklenip eklenmediğini incelemekle görevli ve yetkili olduğu açık olmakla birlikte, ibraz edilen kira sözleşmesinin geçerliliğini inceleme ve geçersizliğine karar verme yetkisinin yargı merciilerine ait bulunduğu, uyuşmazlıkta davalı idare tarafından bahse konu işyeri için kira, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni sözleşmesinin verilen 15 gün içerisinde ibraz edilmediğinden bahisle ruhsatın iptaline karar verilmiş ise de; kira sözleşmesinin süresinin sona ermiş olmasının, ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağı, davalı idarenin taraflar arasındaki kira sözleşmesinin süresinin sona erdiğinden bahisle geçersizliğine karar verme yetkisinin bulunmadığı ve bu sebebe dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilemeyeceği gözönüne alındığında, sözü edilen gerekçeyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.