Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2021/3952 E. , 2021/5550 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/3952
Karar No:2021/5550
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca 11/08/2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak dava dışı … İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine tesis edilen 07/04/2021 tarih ve 2021/UY.II-771 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının 5. iddiaya ilişkin (... Enerji A.Ş. yönelik iddia bakımından) reddine dair kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı şirket ile dava dışı …Enerji A.Ş. hakkında davalı idarece tesis edilen işlem arasında menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususunun, dava konusu işlem tarihindeki hâl ve şartlara göre incelenmesi gerektiği, dava konusu işlemde, elektronik ihale sürecinin işleyişine ilişkin genel bilgi verilmek suretiyle elektronik ihalelerde katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile ilgili ilk değerlendirmelerde istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerin esas alındığı, ihaleye katılan istekliler arasında en düşük teklifi veren ilk iki isteklinin sunduğu belgelerin kamu kurum ve kuruluşlarının entegrasyon ekranlarından sorgulanamaması hâlinde ek süre verilerek eksikliklerin tamamlanmasının istendiği, buna rağmen tamamlanmazsa teklifin değerlendirme dışı bırakılması suretiyle en düşük teklifi veren ilk iki istekli belirlenene kadar işlemlere devam edildiği, dava konusu işlem tarihinde ise …Enerji A.Ş.'nin henüz bu aşamaya gelmediği ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğuna karar verildiği; davacı şirketin, dava konusu işlem tarihinde, kesinleşmiş ihale kararına göre en düşük fiyatı veren ilk iki istekli (… Yapı Enerji San. ve Tic. A.Ş. ve … İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.) arasında yer almadığı ve dava konusu işlemle aynı tarihte tesis edilen … sayılı Kurul kararı ile teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği;
Bu durumda, dava konusu işlem tarihinde teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacı şirket tarafından, dava konusu işlem tarihinde henüz bu aşamaya gelmediği anlaşılan dava dışı … Enerji A.Ş. hakkında evvelce tesis edilmiş olan işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada, davacının ihlâl edilen menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihaleye yönelik olarak kendileri tarafından da itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, başvuru üzerine alınan … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan karara karşı açılan davada … İdare Mahkemesi tarafından yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, tekliflerinin geçerli olduğu, dolayısıyla Mahkeme tarafından verilen ehliyet ret kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacı şirket tarafından dava konusu işlem tarihinde henüz ihale üzerinde bırakılması aşamasına gelmemiş dava dışı … Enerji A.Ş. hakkında evvelce tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davada, davacının ihlal edilen menfaatinin bulunmadığı, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca 11/08/2020 tarihinde açık ihale usulü ile … ihale kayıt numaralı "Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı" ihalesi gerçekleştirilmiş, 56 istekli tarafından ihaleye teklif verilmiştir.
İhaleye ait birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde 41 adet iş kalemine yer verilmiş, söz konusu iş kalemlerinden KBB-01, KBB-03, KBB-04, KBB-05, KBB-09 ve KBB-33 olmak üzere 6 iş kalemi açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlenmiş, sınır değerin altında kalan 17 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir.
8 istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılmış, sunulan açıklamalardan 3 isteklinin açıklamaları uygun bulunmamış, 5 istekli tarafından yapılan açıklamalar uygun bulunarak ihalenin … Yapı Enerji San. ve Tic. A.Ş.'nin üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi olarak … İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. belirlenmiştir.
Dava dışı … İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. tarafından yapılan şikâyet başvurusunun reddi üzerine itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş,Kurul'un 07/04/2021 tarih ve 2021/UY.II-771 sayılı kararıyla … Enerji A.Ş.'ye yönelik 5. iddia bakımından itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacı şirket tarafından anılan Kurul kararının 5. iddiaya ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlâl edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3/c bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği; 15. maddesinin 1/b bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kural altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1/a fıkrasında, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmaktadır.
Yargı kararlarında "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idarî işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idarî işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alâka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmekte, bunun dışında ayrıca subjektif bir hakkın ihlâl edilmesi şartı aranmamaktadır.
Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alâkasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idarî yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idarî işlemle ciddi, makûl, maddi ve manevi bir alâkasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. Ayrıca, iptal davaları idarî işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkân sağladığından, bu davalarda menfaat alâkasının bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.
Bu itibarla, davacının iptal davası açma ehliyetini haiz olup olmadığının belirlenmesinde "menfaat" alâkasının bulunmasının yeterli olduğu, idarî işlemle menfaat alâkası bulunanlar tarafından iptal davası açılmasının mümkün olduğu açıktır.
Davacı şirket tarafından ihaleye teklif verildiği, söz konusu teklifin aşırı düşük teklif açıklamasına tâbi tutulduğu ve aşırı düşük teklif açıklamasının ihaleyi gerçekleştiren idarece uygun bulunduğu dikkate alındığında, her ne kadar davacı şirketin teklifi davalı idarece değerlendirme dışı bırakılmış ise de, davacı şirket tarafından bu işlemin iptali istemiyle ayrı bir dava açıldığı, bu itibarla, davacı şirket tarafından ihaleye teklif verilerek istekli sıfatınının kazanıldığı, istekli sıfatının kazanılması ile ihale ve davacı şirket arasında menfaat alâkasının kurulduğu, dolayısıyla ihaleye teklif veren dava dışı ... Enerji A.Ş.'ye yönelik iddianın incelenmesini talep etmesinin menfaatinin doğal sonucu olduğu anlaşıldığından, ihale ile meşru, güncel ve makûl menfaat alâkasının olduğu görülen davacı şirketin dava açma ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 30/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.