T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/401
Karar No : 2023/2310
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) : ... Bakanlığı
(Mülga ... Hastaneleri Kurumu)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:... , K:... sayılı kararın, taraflarca aleyhe olan kısımlarının dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Muğla İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından düzenlenen 49.119,95-TL tutarlı, ... gün ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; bilirkişi raporu ile dosyada yer alan diğer bilgi ve belgelerlerin birlikte değerlendirilmesinden, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazı işgal ettiği hususu tartışmasız olan davacı adına, 49.119,95-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemin, kira bedeline dair 46.138,25-TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan elektrik bedeli olarak 2.698,56-TL ve su bedeli olarak 283,14-TL ecrimisil bedeli istenmesine ilişkin kısım bakımından ise, mevzuat hükümleri uyarınca ecrimisil ihbarnamesinin, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden talep edilen alacaklar için düzenlenebileceği, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının diğer alacaklarının takip ve tahsilinin ecrimisil ihbarnamesiyle istenmesinin mümkün olmadığı, buna göre davalı idarece dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ile, davacının ödemediği elektrik ve su bedelinin tahakkuk ettirilmesine yönelik kısmında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin kira bedeline ilişkin 46.138,25-TL'lik kısmı bakımından davanın reddine, elektrik ve su bedeli olarak tahakkuk ettirilen 2.981,70-TL'lik kısmı yönünden ise iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; işgalin varlığını kanıtlayacak herhangi bir tespitin bulunmadığı, mahkemece eksik inceleme neticesinde karar verildiği, dava konusu işlemin şekil unsuru yönünden de hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, kararın davanın reddine yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.
Davalı idare tarafından; davacının fuzuli şagil olduğu, taşınmazı haksız kullanımından dolayı elektrik ve su giderlerinin de karşılanması gerektiği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, kararın işlemin iptaline yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Taraflarca cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddi ile kararın işlemin iptaline yönelik kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 203. maddesi uyarınca Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu yerine Sağlık Bakanlığı hasım mevkiine alınarak Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava; Muğla İli, Milas İlçesi, 75.Yıl Devlet Hastanesinin kantinini 22/11/2009-22/11/2012 tarihleri arasında 3 yıl süreyle kiracı olarak işleten davacı tarafından, kira süresinin dolması üzerine fuzuli şagil durumunda olması nedeniyle 24/11/2012-12/02/2013 dönemi için toplam 49.119,95-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin Muğla İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğince düzenlenen ... günlü, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, ön izin verilmesi ve üzerlerinde irtifak hakkı kurulması, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, ön izin ve kullanma izni verilmesi ile ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan ve 19/6/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen; b) Bakanlık: Maliye Bakanlığını, ç) Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer: Türk Medenî Kanunu ile diğer kanunlarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu belirtilen yerleri, d) Ecrimisil: Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminatı, e) Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri, f) Hazine: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adını, g) Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz: Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazları, ğ) Hazine taşınmazı: Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, h) İdare: Merkezde Maliye Bakanlığını (Millî Emlak Genel Müdürlüğü); illerde defterdarlığı (millî emlak dairesi başkanlığı veya millî emlak müdürlüğü) ve ilçelerde millî emlak müdürlüğünü yoksa malmüdürlüğünü ifade eder." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
1- Davacının temyiz istemi yönünden;
Yukarıda yer verilen gerek 2886 sayılı Kanun, gerekse bu Kanunun uygulanması mahiyetinde çıkarılan Yönetmelik hükümleri uyarınca ecrimisil bedelinin tespit ve takdirine ilişkin işlemlerin Maliye Bakanlığı ile Milli Emlak Müdürlüğünün sorumluluğu altında olduğu ve ecrimisil bedelinin olayda milli emlak müdürlüğü tarafından tahakkuk ettirilmesi gerektiği açıktır.
Bu durumda, mülkiyeti Hazineye ait ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlara yönelik ecrimisil tespit ve takdirine ilişkin işlemlerin illerde milli emlak müdürlüğü tarafından yapılması gerekirken, davalı (mülga) Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu tarafından tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, İdare Mahkemesi kararının davanın reddine yönelik kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
2- Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın işlemin iptaline yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönüyle bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:... , K:... sayılı kararın davanın reddine yönelik kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, anılan kararın işlemin iptaline yönelik kısmının ONANMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.