T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4012
Karar No : 2022/5499
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Makina Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Köyü, ... Cad. No:... adresinde bulunan davacı şirkete ait "Alüminyum Profil Üretimi" faaliyet konulu işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatını yetkisiz idareden alınması nedeniyle ruhsatının hükümsüz- ruhsatsız olduğundan bahisle faaliyetten men edilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Gayrisıhhi Müesseseler İnceleme Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile 30/10/2014 tarihinde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan bilirkişi raporu ile ek bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, işyerinin, 2. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu ve ruhsatının, bu hususta yetkili olan Gebze Belediyesi tarafından düzenlendiği, dolayısıyla yetkili idare tarafından verilen 2. sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma çalışma ruhsatı geçerli olduğundan, davaya konu işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçersiz olduğundan bahisle faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının, 2010 yılı kapasite raporu dikkate alınarak, ruhsat verilmeden önce 2. sınıf gayrisıhhi müessese olduğunun belirtilmesine karşın, Gebze Belediyesinden ruhsat almasından hemen sonra düzenlenen 2013 yılı Kapasite Raporunda ciddi kapasite artışı yaptığının anlaşıldığı; tesisin yapı kullanma izni olmadığı, imar planlarında taşınmazın Gelişme Konut ve Ticaret alanı kullanımında kaldığı ve çevreye ciddi zarar verdiğinin tespit edilmesi üzerine yapılan incelemelerde, 1. sınıf gayrisıhhi müessese olduğunun anlaşıldığı, ruhsatlandırmaya yetkili idarenin Büyükşehir Belediyesi olduğu; birlikişi raporunun eksik ve yetersiz olduğu, itirazlarının ise karşılanmadığı; işyerinin 5000 m2 den büyük bir alanı kapladığı ve bilirkişi raporunda işaret edilen motor hacminin bile 2. sınıf gayrisıhhi müessese limitinden fazla olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmiştir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : İstemin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : İstemin gerekçeli olarak reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY : Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Köyü, ... Cad. No:... adresinde bulunan davacı şirkete ait "Alüminyum Profil Üretimi" faaliyet konulu işyeri için ... Odası tarafından, geçerlilik süresi sonu olarak 27/07/2013 tarihi belirlenmiş olan 27/07/2010 tarihli kapasite raporunun düzenlendiği ve davacının başvurusu üzerine Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... günlü, ... sayılı yazısıyla, işyerinin 2. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu ve ruhsat müracaatının ilçe belediyesine yapılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine ise, Gebze Belediye Başkanlığı tarafından ... günlü, ... sayılı Alüminyum Profil Üretimi faaliyet konusunda 2. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, ... Odası tarafından, bu kez geçerlilik süresi sonu olarak 29/07/2016 tarihi belirlenmiş olan 26/07/2013 tarihli kapasite raporunun düzenlendiği; Ortaburun Mevkinde bulunan deredeki kirliliğe ilişkin şikayetler üzerine Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının 10/04/204 günlü Çevre Denetim Tutanağında, kirliliğin davacı firmadan kaynaklandığı, işyerinin ÇED ve Çevre İzin Belgelerinin bulunmadığın tespit edildiği ve numuneler alınarak, durum ile analiz sonuçlarının 16/04/2014 günlü yazıyla Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne bildirildiği; Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... günlü, ... sayılı işlemiyle davacıya, tesiste alüminyum profillerin kaplama işleminin yapıldığının tespit edildiği, Yönetmelik uyarınca metal kaplama tesislerinin, 1. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu ve ruhsatlandırma ve denetleme yetkisinin Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğunun bildirildiği ve ... günlü, ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Gayrisıhhi Müesseseler İnceleme Kurulu kararıyla, işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatını yetkisiz idareden alınması nedeniyle ruhsatının hükümsüz- ruhsatsız olduğundan bahisle Yönetmeliğin 6. maddesine istinaden faaliyetten men edilmiştir. Bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun, "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde "Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde "l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek." kuralına yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un, 3. maddesinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili merciler; Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri, Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler ile Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı ile sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları olarak belirlenmiş ve 4. maddesinde ise, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, "Açılma ruhsatı" başlıklı 21. maddesinde "Yer seçimi ve tesis kurma izni verilmiş veya deneme izni sonunda çalışmasında sakınca bulunmadığı anlaşılan birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin çalışabilmesi için müracaatı takip eden yedi gün içinde yetkili idarenin inceleme kurulu tarafından yerinde inceleme yapılır."; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde, yetkili idarelerin, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapacağı beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alacağı; Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, bu kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde ise, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilerek, bu süre içinde noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi halinde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek, işyerinin kapatılacağı; "Tesislerde yapılacak değişiklik ve ilave" başlıklı 27. maddesinde gayrisıhhî müesseselerde, yetkili idarenin izni olmadan, kirlilik yükünü artıracak herhangi bir değişiklik ve ilâve yapılamayacağı; "Ruhsat değişikliği gerektiren haller" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında ise, gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılması veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa geçen tesislerin yeniden ruhsat almasının gerekmediği, ancak üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı almasının zorunlu olduğu düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Belediye hudutları ile mücavir alan içinde bulunan 1. sınıf gayrisıhhi müesseseler yönünden, Büyükşehir Belediyesinin, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler yönünden ise İlçe Belediyesinin ruhsatlandırma ve denetim yetkisine haiz olduğu; işyerlerinin ruhsatlandırılmasından sonra yapılacak denetimlerde, tesiste yapılan değişikliklerle bir üst sınıfa geçtiğinin tespit edilmesi halinde ise, tesise sınıfına uygun ruhsat alması için 1 yıl süre verileceği anlaşılmaktadır. Sınıf ve ruhsat değişikliğinin gerekli olduğuna ilişkin denetim ve süre verme gibi işlemlerin ise, mevcut ruhsatı vermiş olan idarelerce yapılacağı açık bulunmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda ise, davacının geçerlilik süresi dolmamış olan Kapasite Raporu ile davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvurusuna cevaben, işyerinin 2. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu ve yetkili idarenin Gebze Belediyesi olduğunun bildirilmesi üzerine, Gebze Belediye Başkanlığından ... günlü, ... sayılı "Alüminyum Profil Üretimi" faaliyet konusunda 2. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı, çevre kirliliği hakkındaki şikayetler nedeniyle davalı idarece yapılan denetim sonucunda ise, bu kez işyerinin 1. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu ve mevcut ruhsatın hükümsüz olduğundan bahisle ruhsatsız işyerinin faaliyetten men edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatı olan davacıya ait işyeriyle ilgili ruhsat değişikliğini gerektirecek nitelikte, sınıf değişikliğine ilişkin denetim yapma ve süre verme konusunda; 2. sınıf gayrisıhhi müesseseleri ruhsatlandırma ve denetleme yetkisine haiz Gebze Belediye Başkanlığı tarafından; denetim yapılarak, sınıf- ruhsat değişikliği gerekiyor ise, yetkili idareyi de belirtmek suretiyle, 1 yıl içinde ruhsat alınması; çevre ve imara aykırılıklar tespit edilmesi halinde ise, 15 gün içinde aykırılıkların giderilmesi gerektiği hususlarının, davacıya bildirilmesi gerekmekte iken, mevzuatta öngörülen usule uyulmaksızın ve mevcut ruhsat hükümsüz sayılmak suretiyle yetkisiz idare tarafından tesis edilen faaliyetten men konulu dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının YUKARIDA BELİRTİLEN GEREKÇEYLE ONANMASINA
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.