T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4098
Karar No : 2024/106
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ticaret İnşaat Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına 2016 ve 2017 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 45 adet serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında Çin’den ithal edilen ... GTİP’li eşya için İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri uyarınca gözetim belgesindeki tutara yükseltilmek ve yurt dışı gidere eklenmek suretiyle fazladan ödendiğini ileri sürülen gümrük vergilerinin eşyalara ait faturalarda gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde öncelikle satış bedelinin esas alınması gerektiği, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulabileceği, olayda, davacı adına tescilli beyannameler muhteviyatı eşyaların daha düşük bir bedelle satın alınmasına rağmen İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ doğrultusunda gözetim kıymeti esas alınıp, aradaki farkın yurt dışı gider olarak beyan edilerek ithalat işlemlerinin tamamlandığı, oysa, gözetim önlemlerine ilişkin olarak getirilen düzenlemelerin amacının aynı eşyayı üreten yerli üreticiler üzerinde zarar tehdidi oluşturacak miktar veya şartlarda ithalatın önlenerek söz konusu malların ithalatının gözlemlenmesi olduğu, gözetim kıymetinin gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmadığı, sadece gözetim belgesi ibrazının gerekli olup olmadığının tespitinde esas alınacak değer olduğu anlaşıldığından, gözetim kıymetinin tamamlanması amacıyla yurtdışı gider olarak beyan edilerek fazladan ödenen gümrük vergilerinin iadesinin gerektiği; öte yandan, iade edilecek tutarın 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerine göre idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, fazladan tahsil edildiği anlaşılan gümrük vergisinin idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine, faize yönelik fazlaya ilişkin talebin de reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, istinaf başvurusuna konu kararın, dava konusu işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın anılan hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği; davacının istinaf başvurusuna konu kararın faize ilişkin hüküm fıkrasının incelenmesinden ise, mahkeme kararları ile hukuka aykırılığı ortaya konulan cezalı tarhiyatlara ilişkin tahsilatların davacıdan kaynaklanmadığı açık olan bir hata sonucunda gerçekleştiği ve tahsil olunan vergi, ceza ve fer'ilerinin, idareye ödenme tarihinden itibaren işletilecek faizi ile birlikte davacıya iadesinin gerektiği, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesinin 4. fıkrasında fazla ve yersiz olarak tahsil edilen vergilerin iadesinde, "tecil faizi" uygulanacağı belirtildiğinden fazladan ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte davacıya iadesinin icap ettiği gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının faiz yönünden yaptığı istinaf başvurusunun kabulü ile fazladan ödenen verginin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İthalata ilişkin beyannameleri düzenleyen ve tescil edenin davacı olduğu, idare tarafından tesis edilen eylem ya da işlemin bulunmadığı, tahsilat işlemlerine ilişkin (Seri No:2) Gümrük Genel Tebliğinin 38. maddesinde kıymet kriterli gözetim uygulamalarında, yükümlünün kendi isteğiyle Tebliğde belirlenen eşik kiymet üzerinden beyanda bulunulması halinde geri verme ve kaldırma taleplerinin reddedileceği düzenlendiğinden mevzuata uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı adına 2016 ve 2017 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 45 adet serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında Çin’den ithal edilen ... GTİP’li eşya için İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri uyarınca gözetim belgesindeki tutara yükseltilmek ve yurt dışı gidere eklenmek suretiyle fazladan ödendiğini ileri sürülen gümrük vergilerinin eşyalara ait faturalarda gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesi ile değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline, beyannamelere ilişkin fazladan ödenen vergilerin iadesine ilişkin hüküm fıkraları aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Temyize konu kararın faize ilişkin hüküm fıkrasına gelince; İdareyi, eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü tutan Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası, yargı yeri kararı uyarınca iadesi gereken bir miktar paranın, İdarenin tasarrufunda kalan sürede ilgilisi tarafından tasarruf edilememesinden doğan zararın giderilmesini de kapsamaktadır. İadesi gereken tutar yönünden vergi idaresi ile davacı arasındaki ilişki, iadenin yargı kararıyla hüküm altına alınması nedeniyle yönetilen-idare ilişkisi olmaktan çıkarak, bir borç ilişkisine dönüştüğünden, uyuşmazlık konusu tutarın idarenin tasarrufunda kaldığı süre için, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, hangi oranda faiz ödenmesi gerektiğini düzenleyen 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesine göre davacı lehine yasal faize hükmedilmesi gerekmekte olup, kararın, fazladan ödenen tutarın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesinin 4. fıkrası uyarınca hesaplanacak tecil faiziyle iadesine ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemekle birlikte, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan bu hususun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesi ile değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca düzeltilmesi mümkün yanlışlık kapsamında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının, "fazladan ödenen verginin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine," dair hüküm fıkrasından söz konusu ibarenin çıkarılarak "fazladan ödenen verginin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine," ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 17/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.