T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4137
Karar No : 2024/643
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : … San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili, Mecitözü ilçesinde bulunan davacı şirkete ait Sicil: … sayılı II (a) grubu kalker işletme ruhsat sahasının 2019 yılı işletme ruhsat bedelinin ödenmemesi nedeniyle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacı şirketin 31.054,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Davacı şirkete ait bulunan … sicil sayılı II (a) grubu kalker işletme ruhsatına ait 2019 yılı işletme ruhsatı bedelinin ödenmediği hususunda bir ihtilaf bulunmadığından, 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı şirket tarafından, 28/12/2018 tarihinde terk talebinde bulunulduğu, terk başvurusunda bulunulan 28/12/2018 tarihinden itibaren davacı şirkete herhangi bir yükümlülük yüklenmesinin hukuken mümkün olmadığı ileri sürülmüş ise de; terk başvurusu üzerine davalı idarece makul süre içerisinde 31/01/2019 tarihinde mahallinde denetim yapıldığı, ayrıca davacı şirketin terk talebinin kabul edilmediği ve söz konusu kabul edilmemesi işlemine karşı açılan ve … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında görülen davanın "terk başvurusu üzerine mahallinde yapılan denetim sonucunda çevre ile uyum çalışmalarının yapılmadığı tespiti üzerine davacı şirkete anılan eksikliğin tamamlanması için 1 yıllık süre verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle reddine karar verildiği görüldüğünden, davacı şirketin bu iddiası dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucunu değiştirmediği sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından, 28/12/2018 tarihli dilekçe ile maden sahasını terk edeceğini davalı idareye bildirildiği ve 2018 yılı içinde ve tetkik tarihi itibariyle alanda madencilik faaliyeti yürütmediği mahalli tetkik raporu ile tespit edilen davacı şirketin, bu tarihten itibaren maden sahası ile ilgili sorumluluk ve yükümlülüğü terk işlemleri ile sınırlı olup, fiilen faaliyette bulunmadığı ve terk ettiği maden sahasına ilişkin olarak, madencilik faaliyeti karşılığı alınan ruhsat bedelinin terk tarihinden itibaren istenilmesine olanak bulunmaması karşısında, davacı tarafından 2019 yılı ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmadığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 13/1.maddesi uyarınca davacıya 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği sonucuna varılarak, davacının istinaf başvurusunun kabulü dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, maden ruhsat sahibinin terk talebinde bulunduğunu ancak mahallinde yapılan tetkik sonucunda gerekli emniyet tedbirlerinin alınmadığının tespit edildiğini, Maden Kanunun 32. maddesinde ise "ruhsat sahince emniyet tedbirlerini bir yıl içinde alması gerektiği ve de işletme faaliyetinde bulunulan alanda, işletme projesi doğrultusunda çevreye uyumlu hale getirilmesinin zorunlu olduğunun..." düzenlendiğini, davacıya 29.05,2019 tarihli yazı ile tarafına verilen sürede tehlikeli durumları gidermesi halinde ancak terk talebinin kabul edilebileceğini, bu nedenle devam eden maden ruhsatına ilişkin mevzuattaki yükümlülüklerinden olan ruhsat bedelini ödemeyen davacı hakkında tesis edilen idari para cezası verilmesi işleminin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Çorum İli, Mecitözü İlçesi'nde bulunan Sicil: … sayılı II (a) grubu kalker işletme ruhsatı davacı şirket adına 11.07.2012 tarihinde düzenlenmiştir. Davacı şirket tarafından, 28/12/2018 tarihinde terk talebinde bulunulduğu, idare tarafından 31/01/2019 tarihinde gerçekleştirilen mahallinde tetkik raporunda "sahadaki ocakta basamak yükseklikleri 25 metre civarında olup, ocağın projeye uygun hale getirilmesi ya da terk talebine istinaden işletme güvenliğine yönelik önlemler alınarak rehabilitasyonun tamamlanması gerektiği..." tespit edilmiştir.
Davalı İdare tarafından, mevcut ocaktaki çevre ile uyum çalışması yapılmadığı tespit edilmesi nedeniyle uygun bulunmamış olup, maden sahasına ait 2019 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığının davalı idare tarafından tespit edilmesi nedeniyle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı şirket hakkında 31.054,00-TL idari para cezası uygulanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin dava konusu işlemin sebebi olarak gösterilen fiilin işlenildiği tarihteki halinde; "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir.
Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. Ruhsat bedeli, taban bedelinin maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak arama ruhsatlarında ekli (1) sayılı tabloda, işletme ruhsatlarında ise ekli (2) sayılı tabloda gösterildiği şekilde hesaplanır. Kuruşlar liraya iblağ edilir." hükmüne yer verilmiş olup,
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında 14/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde ise; "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedellinin %50'si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş iş günü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Aynı kanunun "Ruhsatın hükümden düşmesi ve terk edilen alanlarda alınacak tedbirler" başlıklı 32. maddesinde; "Ruhsat sahibi sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir imalat haritası ve maden jeoloji haritasını Genel Müdürlüğe vermek suretiyle terk talebinde bulunabilir.
Herhangi bir nedenle hükümden düşmüş veya ruhsat hukuku yürürlükte olan sahalarda terk edilen alanlarda ruhsat sahibi gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir teknik belgeleri Genel Müdürlüğe vermek zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3213 sayılı Kanunun 13. maddesinde, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması isteneceği düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle 2019 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığı, olayda, fiilin işlendiği tarihte, ruhsat bedelinin Ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunlu olması sebebiyle fiilin 2019 yılı Ocak ayında gerçekleştiği görüldüğünden bu tarihte yürürlükte olan mevzuat düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği açık olduğundan, davalı idare tarafından düzenlemenin 7164 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki hali dikkate alınarak işlem tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Bölge idare Mahkemesi tarafından, davacı şirket tarafından terk talebinde bulunulduğu, terk başvurusunda bulunulan 28/12/2018 tarihinden itibaren maden sahası ile ilgili sorumluluk ve yükümlülüğü terk işlemleri ile sınırlı olduğu, dolayısı ile ruhsat bedelinin terk tarihinden itibaren istenilmesine olanak bulunmadığından işlemin iptaline karar verilmiş isede; davacının terk başvurusu üzerine davalı idarece makul süre içerisinde 31/01/2019 tarihinde mahallinde denetim yapıldığı, ayrıca davacı şirketin terk talebinin kabul edilmediği ve söz konusu kabul edilmemesi işlemine karşı açılan ve … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında görülen davanın "terk başvurusu üzerine mahallinde yapılan denetim sonucunda çevre ile uyum çalışmalarının yapılmadığı tespiti üzerine davacı şirkete anılan eksikliğin tamamlanması için 1 yıllık süre verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabuüle ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.